CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA - Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm

I. THÔNG TIN NHÂN VẬT

Họ và tên: Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Năm sinh: 1491 - Năm mất: 1585.

Quê quán: Vĩnh Bảo, Hải Phòng.

Danh hiệu: Trạng Nguyên, Trạng Trình.

Tác phẩm: Sấm Trạng Trình, Bạch Vân am thi tập.

II. CÂU CHUYỆN LỊCH SỬ:

LỜI TIÊN TRI CỨU VÃN CƠ ĐỒ VÀ BẢN SỚ CHÉM GIAN THẦN

Nguyễn Bỉnh Khiêm là một bậc kỳ tài, học vấn uyên thâm, trên thông thiên văn, dưới tường địa lý. Ông đỗ Trạng Nguyên dưới triều Mạc và làm quan rất thanh liêm. Thấy trong triều có 18 tên gian thần lộng quyền, nhũng nhiễu bá tánh, ông đã dũng cảm dâng sớ xin chém đầu 18 kẻ đó. Vua Mạc không nghe, ông liền từ quan, lui về quê lập am Bạch Vân để dạy học, vui thú điền viên, để lại cho đời bài thơ nổi tiếng: "Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn người đến chốn lao xao".

Tuy cáo quan ở ẩn, nhưng danh tiếng và trí tuệ của Trạng Trình vẫn bao trùm cả thiên hạ. Các tập đoàn phong kiến Lê - Trịnh - Mạc - Nguyễn tranh giành quyền lực gay gắt đều phải sai người đến xin lời khuyên của ông. Những lời tiên tri (Sấm Trạng Trình) của ông đều chuẩn xác một cách kỳ lạ, giúp giữ gìn thế chân vạc, tránh cảnh đầu rơi máu chảy quá lớn cho nhân dân.

Khi Nguyễn Hoàng (con trai Nguyễn Kim) bị anh rể là Trịnh Kiểm o ép, sợ bị giết hại, đã sai người đến hỏi kế Trạng Trình. Ông không nói thẳng mà chỉ ra ngắm hòn non bộ, mỉm cười đọc một câu: "Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân" (Một dải Hoành Sơn, có thể dung thân muôn đời). Hiểu được ẩn ý sâu xa đó, Nguyễn Hoàng liền xin vào trấn thủ xứ Thuận Hóa (phía Nam dãy Hoành Sơn). Nhờ nước cờ sinh tử này, Nguyễn Hoàng thoát chết, từ đó mở mang bờ cõi phương Nam, tạo nên cơ đồ nhà Nguyễn kéo dài hàng trăm năm sau. Lời tiên tri của Nguyễn Bỉnh Khiêm không phải là ma thuật, mà là sự đúc kết từ tầm nhìn địa chính trị và sự thấu hiểu sâu sắc quy luật hưng phế của thời đại.

III. CẢM NHẬN CỦA TÁC GIẢ

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm là đỉnh cao của trí tuệ Việt Nam thế kỷ 16. Ông là một người thầy vĩ đại, không hám danh lợi, dùng tri thức để khuyên can các bậc đế vương, giảm bớt đau thương cho bá tánh.

Tấm gương cương trực, dâng sớ chém gian thần rồi thanh thản từ quan của ông là bài học về nhân cách sống thanh cao. Là giáo viên, tôi lấy hình ảnh cụ Trạng Trình để khuyên các em học sinh: Trí tuệ thực sự phải đi đôi với đạo đức. Người tài giỏi là người biết dùng kiến thức để giúp đời, biết giữ tâm hồn trong sạch giữa những cám dỗ vật chất ồn ào.