Câu chuyện thời hoa lửa về Phạm Hồng Thái – Tiếng bom Sa Diện

Phạm Hồng Thái – Tiếng bom Sa Diện

Phạm Hồng Thái (1895–1924), tên thật Phạm Thành Tích, là một nhà cách mạng Việt Nam thời cận đại. Ông nổi tiếng với “tiếng bom Sa Diện” năm 1924 trong âm mưu ám sát Toàn quyền Đông Dương Martial Merlin tại Quảng Châu (Trung Quốc), sự kiện được xem là khởi đầu thời kỳ đấu tranh dân tộc Việt Nam chống thực dân Pháp.

Sinh trong gia đình nhà Nho yêu nước, cha ông là cụ Phạm Thành Mỹ – thân sĩ phong trào Văn thân Nghệ Tĩnh. Tuổi trẻ ông theo học rồi đi làm công nhân ở Vinh, Bến Thủy, Bắc Kạn và Hải Phòng, tận mắt chứng kiến cảnh áp bức thực dân, từ đó nuôi chí cứu nước.

Năm 1924, Phạm Hồng Thái cùng các đồng chí như Lê Hồng Phong, Lê Thiết Hùng vượt qua Xiêm sang Quảng Châu, gia nhập Tâm Tâm Xã. Tổ chức này chủ trương tạo một “tiếng nổ lớn” đánh thức tinh thần dân tộc. Ông nhận nhiệm vụ ám sát Toàn quyền Merlin tại khách sạn Victoria (Sa Diện, Quảng Châu) tối 19 / 6 / 1924, giả dạng ký giả ném lựu đạn vào bàn tiệc. Merlin bị thương nhẹ, còn ông bị truy đuổi, nhảy xuống sông Châu Giang và hy sinh anh dũng.

“Tiếng bom Sa Diện” gây chấn động dư luận trong và ngoài nước, khơi dậy lòng yêu nước của người Việt. Nguyễn Ái Quốc ca ngợi: “Tiếng bom của Phạm Hồng Thái đã nhóm lại ngọn lửa chiến đấu.” Thi hài ông được chính phủ cách mạng Trung Quốc an táng bên cạnh 72 liệt sĩ Hoàng Hoa Cương. Tại quê nhà Nghệ An, nhà thờ họ Phạm – nơi ông sinh hoạt thuở nhỏ – được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia và hằng năm vẫn là điểm tưởng niệm.

Phạm Hồng Thái được tôn vinh là “người báo hiệu mùa xuân cách mạng” của Việt Nam. Sự hy sinh của ông không chỉ thức tỉnh ý chí độc lập dân tộc mà còn gắn kết tình hữu nghị Việt – Trung trong buổi đầu thế kỷ XX.