Câu chuyện thời hoa lửa về Vị tướng trung liệt của nhà Trần

Vị tướng trung liệt của nhà Trần

Trần Bình Trọng, người được hậu thế tôn xưng là Bảo Nghĩa vương, sinh năm Kỷ Mão (1259), quê tại xã Bảo Thái – địa danh xưa thuộc huyện Thanh Liêm, phủ Lý Nhân, nay là xã Liêm Cần, tỉnh Hà Nam.

Dẫu thân thế song thân chưa được sử sách chép rõ ràng, nhưng nhiều học giả, trong đó có Phó Giáo sư Trần Bá Chí, đã dựa vào tư liệu từ Cổ Mai bi ký và Lê triều miêu duệ để đưa ra giả thuyết rằng: Trần Bình Trọng chính là cốt nhục của danh tướng Lê Phụ Trần và Chiêu Thánh hoàng hậu – tức Lý Chiêu Hoàng, vị nữ vương duy nhất của vương triều Lý.

Nếu luận về huyết thống, Trần Bình Trọng chính là hậu duệ của Đại Hành Hoàng đế Lê Hoàn, dòng dõi tôn quý, kiêu hùng. Lại lấy phò mã làm rạng danh, khi kết duyên cùng công chúa Thụy Bảo – ái nữ của Thái Tông hoàng đế Trần Cảnh.

Trước đó, công chúa từng kết hôn cùng Uy Văn vương Trần Toại, nhưng sau khi Trần Toại quy tiên, bà tái giá với Bình Trọng. Cuộc hôn phối ấy không chỉ kết tụ hai dòng tộc lớn mà còn sinh hạ Chiêu Từ hoàng hậu – mẫu thân của Trần Minh Tông, vị quân vương thứ năm của Đại Việt triều Trần.

Như thế, danh tướng Trần Bình Trọng không chỉ thuộc về tầng lớp võ công hiển hách mà còn là nhân vật trọng yếu trong mạch nối hoàng tộc, giữ vai trò trụ cột giữa đại nghĩa quốc gia và huyết mạch vương triều. Sự hiện diện của ông trên chiến trường chống Nguyên-Mông, cùng cái chết anh hùng lẫm liệt, đã khắc ghi tên tuổi ông vào sử xanh, xứng đáng là biểu tượng bất khuất của một thời oanh liệt

Xuân năm Ất Dậu (1285), giặc Nguyên-Mông do Trấn Nam Vương Thoát Hoan – con trai của Hốt Tất Liệt – thống lĩnh, huy động năm chục vạn binh hùng tướng mạnh, chia hai đạo thủy lục, tràn qua biên cảnh hòng thôn tính Đại Việt. Lũ giặc phương Bắc ấy vốn thiện chiến, ngựa sắt người thép, vừa xua quân đã chiếm thế thượng phong, khiến cho quân dân ta phải liên tục lui binh giữ thế.

Trước thế giặc như nước lũ, Quốc công tiết chế Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn, người chỉ huy toàn quân, quyết định tạm thời rút khỏi Thăng Long, lui binh về Thiên Trường – giữ lấy yếu địa làm căn cứ phản công. Trong bối cảnh hiểm nghèo ấy, anh hùng Trần Bình Trọng được lưỡng cung (Trần Thánh Tông và Trần Nhân Tông) cùng Hưng Đạo Đại vương phó thác trọng trách tối cao: trấn giữ vùng Đà Mạc – Thiên Mạc, đoạn hậu để cản bước truy binh của giặc, giữ vững đường lui của vương triều và bộ tham mưu kháng chiến.

Tướng giặc Thoát Hoan vốn thâm độc, sai hai viên danh tướng là Ô Mã Nhi cùng Khoan Triệt, Lý Hằng chỉ huy quân khinh kỵ, thủy binh nhẹ, hòng thọc sâu truy sát hai vua Trần. Trong cơn binh lửa, Trần Bình Trọng đã dàn quân lập trận bên bãi Thiên Mạc, một lòng giữ đạo trung quân, quyết tử vì chủ, quyết chiến không thoái

Cuộc giao tranh diễn ra khốc liệt. Quân giặc đông gấp bội, lại có chiến cụ tối tân, vây hãm tứ phía. Nhưng Trần Bình Trọng, với dũng khí của bậc trượng phu, đã chỉ huy một trận đánh dũng mãnh, giữ chân địch lâu đủ để hai vua Trần thoát hiểm, chuyển quân an toàn. Dù cuối cùng ông bị giặc bắt sống, song trận Đà Mạc là thắng lợi chiến lược, giúp bộ chỉ huy Đại Việt giữ được thế trận, tạo tiền đề cho hồi phản công sau này.