CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA VÕ THỊ SÁU – ĐÓA LÊ-MA TRÊN ĐẤT ĐỎ VÀ HUYỀN THOẠI CÔN ĐẢO

Tác giả: Trần Thị Hương

Đơn vị: K23 - CNTT K23K, Trường Đại học Công nghệ thông tin & Truyền

thông Đại học Thái Nguyên

*LỜI NÓI ĐẦU

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những câu chuyện được viết nên trong thời hoa

lửa vẫn còn nguyên sức lay động đối với mỗi thế hệ người Việt Nam hôm

nay. Là một người trẻ được lớn lên dưới vòm trời tự do, tôi tìm đến lịch sử

không phải để học thuộc những con số hay những dòng niên biểu lạnh lùng,

mà bằng nhu cầu tự thân để đối thoại, thấu hiểu và chạm vào linh hồn của

một thời đại anh hùng. Cuộc thi “Câu chuyện thời hoa lửa” chính là chiếc

gương soi để thế hệ hôm nay nhìn lại mình, nhận thức sâu sắc về cái giá của

hòa bình và độc lập.

Bài viết này là nén tâm nhang gửi đến Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu – người

con gái đất đỏ kiên trung đã biến pháp trường Côn Đảo thành một thánh

đường của lòng yêu nước, nơi cái chết phải cúi đầu trước một tà áo trắng và

một ánh mắt thanh xuân. Giữa muôn vàn anh hùng ngã xuống trong khói lửa

chiến trường, người con gái tuổi mười tám ấy hiện lên như một đoá hoa lê-

ma tinh khôi nhưng chứa đựng một sức mạnh vĩ đại, một lý tưởng kiên định

không gì có thể bẻ gãy. Qua câu chuyện của chị, tôi mong muốn gửi gắm

những suy ngẫm cá nhân về lẽ sống của tuổi trẻ, về sự tự vấn trước những

hy sinh thầm lặng của thế hệ cha anh.

Viết về Võ Thị Sáu, với tôi, là một hành trình thanh lọc tâm hồn. Đó là lúc tôi

tự nhắc nhở mình rằng mỗi phút giây bình yên hiện tại đều được tưới mát

bằng máu xương của những người đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ. Hy

2

vọng bài viết này có thể khơi dậy những xúc cảm chân thành nhất trong lòng

người đọc, góp một tiếng nói nhỏ bé vào việc gìn giữ và lan tỏa ngọn lửa tri

ân dân tộc.

I. Từ đất đỏ miền Đông đến hình hài một nhân cách

Có những con người không đi vào lịch sử bằng những bài diễn văn hùng hồn,

mà bằng một tâm hồn trong trẻo, một nhân cách được nuôi dưỡng từ lòng

yêu đất nước nguyên sơ và sâu thẳm nhất. Võ Thị Sáu là một tâm hồn như

thế. Chị sinh năm 1933 tại xã Phước Thọ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa (nay

thuộc huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu) – vùng đất Đông Nam Bộ gian

lao nhưng rực lửa kháng chiến.

Tuổi thơ của chị Sáu lớn lên trong cái nghèo xơ xác của một gia đình nghèo

giàu lòng yêu nước, chứng kiến cảnh quê hương bị giặc Pháp giày xéo,

người dân lành bị đàn áp dã man dưới gót giày viễn chinh. Những mùa hoa

lê-ma nở đỏ rực góc trời Đất Đỏ không chỉ cho chị một tâm hồn nhạy cảm,

yêu cái đẹp mà còn hun đúc trong người thiếu nữ ấy một ý chí can trường,

một nỗi nhục mất nước âm ỉ như than hồng dưới tro.

Ở Võ Thị Sáu, nhân cách không được định hình qua những trang sách lý

luận, mà được đẽo gọt từ những tiếng khóc than của đồng bào, từ dòng máu

nóng ái quốc chảy trong huyết quản. Chính sự mộc mạc, hồn nhiên của tuổi

niên thiếu kết hợp với lòng căm thù giặc sâu sắc đã trở thành bệ phóng cho

một tư thế hiên ngang trước họng súng kẻ thù sau này.

II. Khi non sông cất tiếng gọi: Con đường người lính bắt đầu từ lòng dân

Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ, tiếng súng xâm lược vang lên

khắp miền Đông Nam Bộ. Lời kêu gọi của non sông không phải là một khái

niệm xa vời, nó hiện hình ngay trong những nếp nhà bị đốt cháy, trong tiếng

gào khóc của trẻ thơ và khát vọng tự do của cả một dân tộc.

Năm 1946, khi mới 13 tuổi, Võ Thị Sáu đã tình nguyện tham gia đội Công an

xung phong Đất Đỏ. Chị bước vào đời lính với vóc dáng của một đứa trẻ

nhưng có một trái tim quả cảm của một chiến sĩ quyết tử. Với sự thông minh,

lanh lợi và lòng can đảm thiên bẩm, chị lặng lẽ đi qua các đồn bốt địch, thực

hiện nhiều nhiệm vụ táo bạo như ném lựu đạn tiêu diệt ác ôn, phá hoại cuộc

mít tinh của bộ máy tay sai, trở thành nỗi khiếp sợ ngầm của kẻ thù.

3

Đồng đội nhớ về chị là nhớ về một cô bé thích ca hát, thích cài hoa lên tóc

nhưng ánh mắt thì luôn kiên định một niềm tin. Đó là ánh nhìn của một người

đã chọn con đường dấn thân vì nghĩa lớn – con đường đặt Tổ quốc và sự

sống của nhân dân lên trên tuổi xuân của chính mình.

III. Những năm tháng lửa thử vàng: Chiến tranh và sự trưởng thành của

một con người

Đời hoạt động mật và những ngày tháng trong lao tù thực dân là một chiếc lò

luyện kim tàn khốc nhất, nơi kẻ thù dùng mọi cực hình để đập tan ý chí của

người chiến sĩ.

Năm 1950, trong một chiến dịch, Võ Thị Sáu bị giặc bắt. Chúng đưa chị qua

các nhà tù từ Đất Đỏ, Bà Rịa đến khám Chí Hòa. Đối diện với một cô gái

chưa đầy tuổi trưởng thành, kẻ thù đã dùng những ngón đòn tra tấn dã man

nhất: từ tra điện, đánh đập đến hăm dọa tinh thần. Nhưng chúng đã hoàn

toàn thất bại. Cơ thể nhỏ bé của chị bị tổn thương, nhưng tinh thần của chị thì

bất khả xâm phạm. Trong ngục tối, chị vẫn cất cao tiếng hát, dùng niềm lạc

quan cách mạng để sưởi ấm và làm điểm tựa tinh thần cho các bạn tù.

Kẻ thù run sợ trước ý chí của chị đến mức không dám xét xử công khai mà

lén lút tuyên án tử hình khi chị chưa đủ tuổi thành niên. Chiến tranh và tù

ngục đã cướp đi của chị tuổi trăng tròn yên bình, nhưng cũng chính tại nơi

bóng tối dày đặc ấy, nhân cách và lý tưởng của chị đã bộc lộ rọn vẹn vẻ đẹp

kiên cường, nhẫn nại và sẵn sàng hiến dâng.

IV. Khoảnh khắc bất tử: Hoa lê-ma nở trên pháp trường Hàng Dương

Bình minh ngày 23 tháng 1 năm 1952. Một buổi sáng lạnh buốt trên bãi cát

Hàng Dương, Côn Đảo. Kẻ thù đưa người con gái đất đỏ ra pháp trường với

mục đích dùng cái chết để răn đe những người yêu nước, nhưng chúng

không ngờ rằng chúng đang tự dựng lên một bục vinh quang cho sự bất tử.

Trước họng súng đen ngóm của đội quân hành quyết, Võ Thị Sáu bước đi

giữa hai hàng lính với một phong thái bình thản lạ thường. Chị mặc tà áo

trắng tinh khôi, mái tóc cài một đoá hoa dại nhặt bên đường, miệng vẫn cất

cao tiếng hát bài Tiến quân ca. Khi tên cha cố tiến lại gần để rửa tội, chị gạt

đi: "Tôi không có tội. Chỉ có kẻ sắp bắn tôi đây mới là kẻ có tội".

4

Đến khoảnh khắc sinh tử, khi tên đội trưởng đòi bịt mắt chị bằng chiếc băng

đen, Võ Thị Sáu thẳng thắn cự tuyệt. Ánh mắt chị sáng rực, nhìn thẳng vào

những họng súng đang run rẩy: "Không cần bịt mắt tôi. Hãy để cho đôi mắt

tôi được nhìn đất nước thân yêu đến giây phút cuối cùng và tôi có đủ

can đảm để nhìn thẳng vào họng súng của các người!".

Tiếng hô của chị vang lên, xé tan màn sương mờ của biển đảo:

“Đả đảo thực dân Pháp! Việt Nam độc lập muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!”

Loạt đạn vang lên. Thân người con gái tuổi mười tám ngã xuống trên đất đảo. Nhưng

chị ngã xuống trong tư thế của một người chiến thắng – người đã dùng chính cái chết

của mình để khẳng định rằng: Khát vọng tự do của một dân tộc mạnh hơn bất cứ họng

súng tàn bạo nào của kẻ thù.

V. Ánh nhìn của người ở lại: Sự im lặng nặng hơn tiếng súng

Sau loạt súng khô khốc, không gian Hàng Dương bỗng rơi vào một khoảng

lặng đến rợn người. Những tên lính hành quyết hạ súng xuống, tay chúng run

rẩy, ánh mắt lộ rõ vẻ bàng hoàng trước khí phách của một người con gái

cộng sản. Không ai reo mừng chiến thắng. Chỉ có tiếng sóng biển gầm gừ

đánh vào vách đá và sự im lặng kéo dài đến nhói lòng.

Cái chết của chị Sáu đã gieo vào lòng những người tù Côn Đảo một nỗi đau

xót nghẹn ngào nhưng đồng thời cũng thổi bùng lên ngọn lửa căm thù và

quyết tâm chiến đấu. Trong ký ức của những người ở lại, hình ảnh Võ Thị

Sáu từ giây phút ấy không còn là một cá nhân, mà đã hóa thân thành một

biểu tượng – biểu tượng của sự kiên trung, một nữ thần tự do được tạc bằng

máu, bằng lòng dũng cảm và tinh thần bất khuất của dân tộc Việt Nam.

VI. Từ một con người đến biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách

mạng

Sự hy sinh của Võ Thị Sáu không chỉ mang ý nghĩa trong một giai đoạn lịch

sử kháng chiến cụ thể, mà nó mang chiều sâu đạo đức, một giá trị tinh thần

vượt thời gian và không gian chiến hào. Chị là sự kết tinh cao độ của tinh

thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh” – một thứ triết lý sống sẵn sàng dâng

hiến cả thanh xuân, tuổi trẻ và mạng sống cho sự hồi sinh của đất nước.

Năm 1993, chị được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân

dân. Nhưng hơn cả những danh hiệu được ghi trong văn bản, Võ Thị Sáu đã

trở thành một huyền thoại, một thước đo đạo đức và lẽ sống của nhiều thế hệ

5

thanh niên Việt Nam: sống rực rỡ, chiến đấu quên mình, hy sinh một cách

kiêu hãnh mà không một lời đòi hỏi.

VII. Dư âm lịch sử: Một tà áo trắng nâng đỡ cả non sông

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua kể từ ngày chị Sáu ngã xuống trên bãi cát

Hàng Dương, lớp bụi thời gian có thể phủ mờ nhiều dấu vết chiến tranh, ngôi

mộ của chị giờ đã xanh ngát bóng hàng dương, nhưng huyền thoại về người

con gái đất đỏ thì vẫn vẹn nguyên giá trị.

Đứng trước dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, mỗi lần nhắc đến tên

chị, lòng ta lại lặng đi. Đó không phải là nỗi đau bi lụy, mà là một câu hỏi trăn

trở dành cho hiện tại: Chúng ta sẽ sống như thế nào cho xứng đáng với một

người con gái đã gửi lại tuổi mười tám của mình nơi sóng gió khơi xa, dùng

xương máu mình làm điểm tựa cho Tổ quốc?

VIII. Thân người ngã xuống, Tổ quốc đứng lên

Trong dòng chảy lịch sử Việt Nam, có những chiến công được khắc bằng

những con số thắng lợi hùng hồn. Nhưng cũng có những chiến công được ghi

bằng bản lĩnh và tư thế của con người trước cái chết. Võ Thị Sáu thuộc về

loại chiến công thứ hai – một sự hy sinh lặng lẽ, thanh khiết nhưng có sức ám

ảnh và lan tỏa mãnh liệt. Một thân người con gái ngã xuống để giữ vững ngọn

lửa niềm tin. Một nụ cười tắt lịm để non sông có thể mãi mãi mỉm cười tự do.

Là một người trẻ của thế hệ hôm nay, khi đặt bút viết về "thời hoa lửa" của

anh hùng Võ Thị Sáu, tôi không khỏi tự soi rọi lại lý tưởng sống của chính

mình. Thời bình không bắt chúng ta phải đối mặt với án tử hình, không đòi hỏi

chúng ta phải đứng trước họng súng ở pháp trường. Nhưng cuộc sống hôm

nay đòi hỏi chúng ta phải dũng cảm chiến thắng những "lô cốt" của sự vô

cảm, ích kỷ, sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và xã hội.

Hình ảnh chị Sáu ngẩng cao đầu, mắt nhìn thẳng vào họng súng kẻ thù với

đóa hoa cài trên tóc sẽ mãi là ngọn đuốc rực lửa soi đường. Lịch sử không

yêu cầu chúng ta phải hy sinh như những người đi trước, nhưng lịch sử đòi

hỏi chúng ta phải sống xứng đáng với sự hy sinh ấy. Và chính trong lòng biết

ơn sâu sắc đó, linh hồn người nữ anh hùng năm xưa vẫn tiếp tục sống – như

một lời nhắc nhở thầm lặng và thiêng liêng trong sâu thẳm lương tri của mỗi

thế hệ người Việt.

6

Nữ Anh hùng Võ Thị Sáu Tượng Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu

*NGUỒN TÀI LIỆU:

- Hình ảnh “Nữ Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu (1933-1952)”: Bảo tàng Lịch sử

Quốc gia

- Hình ảnh “Tượng Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu trong công viên mang tên

chị tại xã Phước Long Thọ, huyện Đất Đỏ, Bà Rịa-Vũng Tàu”: Bảo tàng

Lịch sử Quốc gia