CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA VÒNG TRÒN BẤT TỬ: BẢN ĐỒ KÝ ỨC GẠC MA 1988

Tác giả: Nguyễn Văn Lực

Đơn vị: TMĐT K24C khoa KT&QT - Trường Đại Học Công Nghệ Thông Tin & Truyền Thông Thái Nguyên

LỜI NÓI ĐẦU

Có những trang lịch sử được viết bằng mực, nhưng cũng có những trang lịch sử được khắc ghi bằng máu, mồ hôi và sóng biển. Năm 1988, tại bãi đá Gạc Ma thuộc quần đảo Trường Sa, một trận hải chiến không cân sức đã diễn ra, để lại nỗi đau chưa bao giờ nguôi và trở thành biểu tượng của tinh thần yêu nước, ý chí bảo vệ chủ quyền biển, đảo Việt Nam.

Để góp phần tái hiện sự kiện ấy, đề án lựa chọn cách tiếp cận qua "Bản đồ ký ức". Trên bản đồ, mỗi địa danh không chỉ là một tọa độ giữa Biển Đông, mà còn gắn với một kỷ vật, một câu chuyện và một ký ức về những người lính đã ngã xuống. Qua những dấu tích còn lại của lịch sử, hành trình ấy sẽ đưa người xem trở về với "Thời hoa lửa" - nơi lòng yêu nước, sự hy sinh và khí phách Việt Nam đã tỏa sáng giữa muôn trùng sóng gió.

TÓM GỌN BỐI CẢNH LỊCH SỬ: KHÚC CA HÀO HÙNG

GIỮA BIỂN SÂU

Trước khi bước vào hành trình qua các tọa độ ký ức, hãy ngược dòng thời gian trở về những ngày tháng Ba của năm 1988. Lúc bấy giờ, tình hình Biển Đông diễn biến hết sức căng thẳng. Nhằm bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, Hải quân Nhân dân Việt Nam đã thực hiện chiến dịch CQ-88, đưa lực lượng công binh và chiến sĩ ra xây dựng, bảo vệ các bãi đá ngầm thuộc quần đảo Trường Sa, trong đó có Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao.

Rạng sáng ngày 14 tháng 3 năm 1988, giữa trùng khơi Biển Đông, những người lính Hải quân Việt Nam trên các tàu HQ-604, HQ-605 và HQ-505 hiên ngang tiến ra Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao để cắm cờ, xây dựng và khẳng định chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Thế nhưng, khi lá cờ đỏ sao vàng vừa tung bay trên bãi đá Gạc Ma, tàu chiến Trung Quốc bất ngờ áp sát, dùng vũ lực cướp cờ rồi nổ súng tấn công. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, Trung úy Trần Văn Phương cùng đồng đội lập nên "Vòng tròn bất tử", lấy thân mình che chở lá cờ Tổ quốc và dõng dạc hô vang: "Thà hy sinh chứ không chịu mất đảo!". Mặc cho hỏa lực đối phương áp đảo, các anh vẫn kiên cường chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Sau hơn một giờ chiến đấu không cân sức, 64 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, Gạc Ma rơi vào tay đối phương. Dẫu vậy, bằng ý chí quật cường và tinh thần quyết tử bảo vệ chủ quyền, quân ta vẫn giữ vững Cô Lin và Len Đao, làm thất bại ý đồ chiếm đóng trái phép cả ba bãi đá của đối phương. Máu của các anh đã hòa vào biển cả, nhưng cũng hóa thành bản anh hùng ca bất tử, khắc ghi khí phách Việt Nam giữa muôn trùng sóng gió.

TRẠM KÝ ỨC

KHỞI HÀNH – LÁ THƯ TAY ĐẪM VỊ MUỐI BIỂN

Vị trí ảnh

Ảnh: Tiêu biểu nhất là bức thư đề ngày 06/03/1988 của Liệt sĩ Nguyễn Văn Phương ( viết tại Cam Ranh) và bức thư con gái gửi Liệt sĩ Trần Đức Thông

Trước lúc cận cảnh. Đêm tháng 3 năm 1988. Trên boong tàu HQ-604, ánh đèn dầu leo lét hắt những vệt sáng mờ ảo lên vách sắt đã nhuốm màu muối biển. Tiếng sóng Biển Đông dồn dập vỗ vào mạn tàu, hòa lẫn cùng tiếng gió rít qua những khe cửa sắt. Trong không gian chật hẹp ấy, một người lính trẻ lặng lẽ cúi mình bên trang giấy, nắn nót từng dòng chữ gửi về quê nhà. Đầu bút khẽ sột soạt, như mang theo nỗi nhớ da diết của gia đình, niềm tin vào ngày trở về, và tình yêu cháy bỏng dành cho Tổ quốc.

Lá thư ấy mở ra tọa độ đầu tiên trên Bản đồ ký ức. Không quan trọng nó thuộc về người lính nào, bởi nó có thể đại diện cho tâm tư của biết bao cán bộ, chiến sĩ đã lên đường năm ấy. Trong những dòng chữ giản dị là lời thăm hỏi cha mẹ, nỗi nhớ quê hương, những ước mơ còn dang dở của tuổi đôi mươi, và trên hết là lời hứa sẽ hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng.

Có những lá thư đã trở về với đất liền, cũng có những lá thư mãi nằm lại giữa biển khơi cùng người viết. Nhưng dù kết thúc ở đâu, chúng đều trở thành những chứng nhân lặng thầm, lưu giữ một thời tuổi trẻ đã hóa thành bất tử giữa sóng gió Gạc Ma.

BÃI ĐÁ GẠC MA – CHIẾC XẺNG CÔNG BINH VÀ KHÚC CAO TRÀO CỦA ĐÁ

Vị trí ảnh

Ảnh: Bãi Gạc Ma  là nơi chôn giấu nhiều kỷ vật bao gồm cả xẻng công bình và các dụng cụ khác của nhiều chiến sĩ Hải Quân đã bỏ mình nơi đây sau trận chiến đấu tranh giữ gìn biển đảo quê hương đất nước năm 1988

Toàn cảnh chuyển sang cận cảnh. Tốc độ cực nhanh. Ngày 14 tháng 3 năm 1988. Bình minh còn chưa kịp xua tan màn sương trên bãi đá Gạc Ma thì tiếng súng đã xé toạc không gian tĩnh lặng. Pháo hạm gầm vang, đạn lửa cày nát mặt biển, nhuộm đỏ sóng nước bằng máu của những người lính Hải quân Việt Nam. Giữa làn hỏa lực áp đảo, các chiến sĩ công binh vẫn hiên ngang ôm chặt lá cờ Tổ quốc, tay nắm chặt tay tạo nên “Vòng tròn bất tử”. Những chiếc cuốc, chiếc xẻng - vốn là công cụ dựng đảo bỗng trở thành vũ khí cuối cùng của ý chí giữ đảo.

Chiếc xẻng công binh là kỷ vật đánh dấu tọa độ khốc liệt nhất trên Bản đồ ký ức. Trên bãi san hô ngập nước, những người lính tuổi đôi mươi đã dùng chính công cụ lao động để đối mặt với họng súng và pháo hạm đối phương. Trung úy Trần Văn Phương ngã xuống nhưng vẫn ôm chặt cán cờ, dõng dạc hô vang: “Thà hy sinh chứ không chịu mất đảo, hãy để máu của mình tô thắm lá cờ truyền thống của Quân chủng Hải quân anh hùng!”. Lời hô ấy đã trở thành mệnh lệnh của trái tim, kết tinh thành “Vòng tròn bất tử” biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, ý chí quật cường và khát vọng bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam.

ĐẤT LIỀN – CHIẾC BA LÔ TRỞ VỀ VÀ GIỌT NƯỚC MẮT

NGƯỜI MẸ

Vị trí ảnh

Ảnh: Chiếc ba lô cũ kĩ được cất giữ trong khu bảo tàng 

Khung cảnh tĩnh lặng đến nghẹn lòng. Một buổi chiều muộn nơi miền quê. Ánh hoàng hôn phủ lên mái ngói cũ, con ngõ nhỏ và khoảng sân đã nhuốm màu thời gian. Không còn tiếng súng, không còn tiếng sóng biển dữ dội, chỉ còn tiếng gió khẽ lay hàng tre và sự lặng im đến xót xa của những người ở lại.

Tọa độ thứ ba trên Bản đồ ký ức không nằm giữa trùng khơi Biển Đông, mà ở chính hậu phương - nơi những người mẹ, người cha, người vợ và những đứa con lặng lẽ chờ đợi trong vô vọng. Chiếc ba lô người lính trở thành biểu tượng cho những di vật ít ỏi còn sót lại: vài bộ quân phục bạc màu, chiếc ca múc nước, chiếc lược nhỏ hay những lá thư còn dang dở.

Có người đã đón được kỷ vật trở về, nhưng cũng có biết bao gia đình chỉ còn biết gửi nỗi nhớ vào biển cả. Người lính có thể đã hóa thân vào sóng nước Trường Sa, nhưng tình yêu Tổ quốc và sự hy sinh của các anh vẫn sống mãi trong trái tim những người ở lại. Mỗi kỷ vật là một cuộc đời, mỗi cuộc đời là một phần máu thịt của Tổ quốc, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về cái giá của hòa bình và chủ quyền biển đảo thiêng liêng.

LỜI KẾT THÚC TRI ÂN

Khép lại hành trình “Tọa độ sóng”, điều còn đọng lại không chỉ là những kỷ vật hay dấu mốc lịch sử, mà còn là lòng biết ơn sâu sắc đối với 64 cán bộ, chiến sĩ

Hải quân Nhân dân Việt Nam đã anh dũng hy sinh trong sự kiện Gạc Ma năm 1988. Các anh đã để lại tuổi xuân giữa biển khơi để gìn giữ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, viết nên một bản anh hùng ca bất tử bằng lòng quả cảm và tinh thần yêu nước.

Hôm nay, thế hệ trẻ chúng ta không còn đứng giữa mưa bom bão đạn, nhưng luôn ghi nhớ rằng hòa bình, độc lập và từng tấc biển, tấc đảo đều được đánh đổi bằng mồ hôi, máu và cả cuộc đời của biết bao thế hệ đi trước. Đó chính là động lực để mỗi chúng ta không ngừng học tập, rèn luyện, sống có trách nhiệm và góp phần gìn giữ, lan tỏa những giá trị lịch sử đến cộng đồng.

Xin kính cẩn nghiêng mình trước anh linh các anh hùng liệt sĩ Gạc Ma. Dẫu năm tháng có đi qua, “Vòng tròn bất tử” vẫn mãi là biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước, ý chí quật cường và khát vọng bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam.