CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA VŨ THỊ KIM DUNG – TỪ CÔ GÁI MƯỜI SÁU TUỔI ĐẾN NỮ LÁI XE TRÊN TUYẾN LỬA TRƯỜNG SƠN

CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA

VŨ THỊ KIM DUNG – TỪ CÔ GÁI MƯỜI SÁU TUỔI ĐẾN NỮ LÁI XE TRÊN TUYẾN LỬA TRƯỜNG SƠN

I. Mười sáu tuổi – cô gái nhỏ bước vào thời hoa lửa

Có lẽ tuổi mười sáu của mỗi người đều gắn với những điều rất đẹp: mái trường, bạn bè, những ước mơ còn dang dở và một tương lai đang chờ phía trước. Nhưng với bà Vũ Thị Kim Dung, tuổi mười sáu lại mở đầu bằng một quyết định có thể thay đổi cả cuộc đời: tình nguyện lên đường tham gia thanh niên xung phong.

Bà Vũ Thị Kim Dung quê ở Kim Động, Hưng Yên. Sinh ra trong một gia đình nghèo, bà là chị cả trong năm chị em gái. Cha mất khi các con còn nhỏ, gánh nặng gia đình sớm đặt lên vai người mẹ. Trong hoàn cảnh ấy, cuộc sống của một cô gái trẻ vốn đã không dễ dàng. Thế nhưng khi đất nước bước vào những năm tháng chiến tranh ác liệt, bà vẫn quyết định rời quê hương để đi theo tiếng gọi của Tổ quốc.

Năm 1965, khi mới 16 tuổi, bà giấu mẹ làm đơn tình nguyện đi thanh niên xung phong. Đến khi không thể giấu được nữa, bà mới nói cho mẹ biết. Người mẹ vốn đã mất chồng lại phải đối mặt với nỗi lo mất thêm đứa con gái duy nhất đang tuổi xuân thì. Hai mẹ con ôm nhau khóc, bởi cả hai đều hiểu rằng con đường phía trước không phải là một chuyến đi bình thường.

Nhưng cuối cùng, bà vẫn lên đường.

Ba năm đầu tiên của cuộc đời TNXP, bà làm nhiệm vụ tại công trường sân bay Yên Bái. Công việc chủ yếu là mở đường, xây dựng công trình phục vụ chiến đấu. Đó là những năm tháng mà một cô gái tuổi đôi mươi phải làm quen với gian khổ, với kỷ luật và với ý thức rằng công việc của mình dù âm thầm nhưng đều phục vụ cho tiền tuyến.

Có lẽ chính những năm tháng ấy đã giúp cô gái trẻ Vũ Thị Kim Dung trưởng thành nhanh hơn tuổi.

II. Từ thanh niên xung phong đến người cầm vô lăng

Năm 1968, chiến trường ngày càng khốc liệt. Nhu cầu vận chuyển hàng hóa, vũ khí, bộ đội và thương binh vào ra chiến trường trở nên vô cùng cấp thiết.

Trong hoàn cảnh ấy, một nhiệm vụ đặc biệt được đặt ra: thành lập một đơn vị nữ lái xe để tham gia vận tải trên tuyến Trường Sơn.

Vũ Thị Kim Dung là một trong những cô gái được lựa chọn.

Điều đặc biệt là hầu hết các cô gái khi ấy đều không phải những người đã có kinh nghiệm lái xe. Người là thanh niên xung phong, người là y tá, người làm công tác nuôi quân. Họ đến từ những công việc khác nhau nhưng cùng có một điểm chung: tuổi trẻ và tinh thần tình nguyện.

Bà Dung cùng đồng đội được đưa đi đào tạo lái xe cấp tốc trong khoảng 45 ngày. Từ những cô gái chưa từng quen với vô lăng xe tải, họ trở thành những nữ chiến sĩ lái xe sẵn sàng nhận nhiệm vụ trên tuyến đường Trường Sơn.

Trung đội nữ lái xe mang tên Anh hùng Nguyễn Thị Hạnh được thành lập năm 1968. Đây là một đơn vị đặc biệt trong lịch sử vận tải Trường Sơn, với nhiệm vụ đưa hàng hóa và bộ đội vào chiến trường, đồng thời vận chuyển thương binh trở về hậu phương.

Với những cô gái tuổi đôi mươi ấy, chiếc xe không chỉ là phương tiện vận tải.

Nó trở thành một phần cuộc sống.

Buồng lái là nơi họ làm việc, nghỉ ngơi và đối diện với hiểm nguy. Những cung đường phía trước có thể xuất hiện hố bom, máy bay địch hoặc những trận oanh kích bất ngờ. Có những đoạn đường mà ngay cả những người lái xe nam cũng phải dè chừng, vậy mà những cô gái trẻ vẫn phải giữ chắc tay lái và tiếp tục tiến về phía trước.

III. Những chuyến xe đi qua tọa độ lửa

Trường Sơn trong ký ức của bà Vũ Thị Kim Dung không phải là một con đường bình thường.

Đó là những cung đường gồ ghề, những hố bom và những khoảng rừng luôn có nguy cơ bị máy bay địch đánh phá.

Các nữ lái xe thường phải chạy xe vào ban đêm để hạn chế nguy cơ bị phát hiện. Khi trời sáng, họ lại phải đưa xe vào nơi trú ẩn, ngụy trang và tìm cách bảo vệ phương tiện.

Có một chi tiết rất ám ảnh trong lời kể của bà: vì xăng dầu quý giá, các nữ chiến sĩ phải dùng miệng để hút xăng từ xe ra nhằm tránh nguy cơ cháy nổ khi máy bay địch đánh phá. Công việc tưởng như không thể tưởng tượng ấy lại trở thành một phần trong cuộc sống thường ngày của những người phụ nữ trên tuyến lửa.

Họ không chỉ chở hàng.

Họ chở theo sự sống của cả một chiến trường.

Mỗi chuyến xe đưa lương thực, vũ khí và nhu yếu phẩm vào phía trước đều góp phần duy trì sức chiến đấu của bộ đội. Mỗi chuyến xe đưa thương binh trở về hậu phương lại là một lần họ đưa những người đồng đội thoát khỏi nơi hiểm nguy.

Vì vậy, phía sau tiếng động cơ của những chiếc xe trên đường Trường Sơn là cả một câu chuyện về trách nhiệm.

Có những đêm, bom đạn khiến mặt đường rung chuyển.

Có những lúc chỉ cần chậm một chút, một chuyến xe có thể trở thành mục tiêu.

Nhưng những cô gái ấy vẫn lái.

Bởi phía trước họ là nhiệm vụ.

Và phía sau họ là cả một tuyến hậu phương đang trông chờ.

IV. Hoa lan rừng trong buồng lái

Giữa chiến tranh, câu chuyện về những nữ lái xe Trường Sơn không chỉ có bom đạn.

Nó còn có những điều rất nhỏ bé, rất nữ tính.

Trong những ngày tháng gian khổ ấy, các cô gái thường chỉ có một bộ quân phục để mặc trong thời gian dài. Cuộc sống thiếu thốn đủ thứ. Thế nhưng họ vẫn tìm cách giữ lại một chút vẻ đẹp của tuổi trẻ.

Có khi đó chỉ là một cành hoa lan rừng được cài trong buồng lái.

Những cành hoa nhỏ bé ấy dường như không thể làm thay đổi chiến tranh. Nó không ngăn được bom rơi, không bảo vệ được chiếc xe trước máy bay địch.

Nhưng nó nhắc những cô gái trẻ rằng họ vẫn là những người con gái của tuổi đôi mươi.

Vẫn có những rung động.

Vẫn biết yêu cái đẹp.

Vẫn muốn giữ lại một chút dịu dàng giữa một thế giới đầy khói lửa.

Nhà thơ Phạm Tiến Duật từng bắt gặp hình ảnh những nữ chiến sĩ lái xe trên tuyến Trường Sơn và đưa vẻ đẹp ấy vào thơ. Với bà Dung, những cành hoa lan rừng trong buồng lái cũng là một cách để các cô gái tạo cho mình một chút lãng mạn, giảm bớt căng thẳng giữa những ngày chiến đấu.

Chi tiết ấy khiến em đặc biệt xúc động.

Bởi chiến tranh có thể lấy đi tuổi trẻ của con người, nhưng không thể hoàn toàn lấy đi khát vọng được sống một cuộc đời bình thường.

Những cành hoa nhỏ bé giữa tuyến lửa vì thế lại trở thành biểu tượng đẹp của tuổi thanh xuân.

V. Những người con gái không có “số lùi”

Lái xe trên Trường Sơn chưa bao giờ là một công việc an toàn.

Những cô gái phải đi qua những địa điểm thường xuyên bị đánh phá như Ngã ba Đồng Lộc, đường 050 hay Cổng Trời ở Quảng Bình. Có những nơi máy bay địch liên tục ném bom, nhưng những chuyến xe vẫn phải tiếp tục di chuyển.

Điều đáng khâm phục là họ không xem việc mình đang làm như một điều gì quá đặc biệt.

Đối với họ, đó là nhiệm vụ.

Chiếc xe phải đi thì họ lái.

Hàng hóa phải đến thì họ đưa đến.

Thương binh cần được đưa về thì họ cố gắng đưa về.

Có lẽ chính sự bình thản ấy mới làm nên vẻ đẹp của những nữ lái xe Trường Sơn.

Họ không phải những người được sinh ra để trở thành anh hùng.

Họ chỉ là những cô gái trẻ đã lựa chọn làm điều cần làm trong thời điểm đất nước cần họ nhất.

Và chính lựa chọn ấy đã khiến tuổi trẻ của họ trở thành một phần của lịch sử.

VI. Sau chiến tranh – chiếc vô lăng vẫn ở lại

Chiến tranh rồi cũng kết thúc.

Nhưng cuộc đời của bà Vũ Thị Kim Dung không dừng lại ở những năm tháng Trường Sơn.

Sau thời gian chiến đấu, bà cùng nhiều đồng đội được điều về Trường đào tạo lái xe D255. Tại đây, những nữ chiến sĩ từng trực tiếp lái xe trên tuyến lửa trở thành những người truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ nữ lái xe mới.

Trong hai khóa đào tạo, họ đã góp phần đào tạo hàng trăm nữ lái xe phục vụ các đơn vị, kho hàng, bệnh viện quân đội và các nhiệm vụ khác. Riêng bà Dung sau đó tiếp tục làm công tác sát hạch lái xe rồi làm lái xe cho đến khi nghỉ hưu.

Như vậy, chiếc vô lăng đã đi cùng bà qua nhiều chặng đường của cuộc đời.

Từ những con đường sân bay Yên Bái.

Đến những cung đường bom đạn Trường Sơn.

Rồi trở về với những lớp học đào tạo lái xe.

Một nghề tưởng như rất bình thường nhưng đã gắn với gần như cả tuổi trẻ và cuộc đời bà.

VII. Điều còn lại sau những chuyến xe

Nhìn lại cuộc đời của bà Vũ Thị Kim Dung, điều khiến em suy nghĩ nhiều nhất không phải là bà đã đi qua bao nhiêu cung đường hay đã lái bao nhiêu chuyến xe.

Điều khiến em ấn tượng hơn cả là tuổi trẻ của bà đã được đặt vào đúng nơi mà đất nước cần nhất.

Năm mười sáu tuổi, bà có thể lựa chọn ở lại quê nhà.

Bà có thể tiếp tục cuộc sống bình thường như bao cô gái khác.

Nhưng bà đã chọn lên đường.

Rồi từ một thanh niên xung phong, bà trở thành nữ lái xe trên tuyến Trường Sơn. Những năm tháng ấy chắc chắn có mất mát, sợ hãi và cả những điều không thể nào quên.

Thế nhưng khi kể lại, điều còn lại trong bà dường như không phải là sự than trách.

Đó là niềm tự hào về những người đồng đội.

Là ký ức về những cô gái từng ngồi bên nhau trong những chiếc xe giữa rừng Trường Sơn.

Là những chuyến xe chạy trong đêm.

Là những cành hoa lan rừng cài trong buồng lái.

Và là một thời tuổi trẻ đã đi qua nhưng không bao giờ mất.

VIII. Cảm nhận của em

Qua câu chuyện về cựu thanh niên xung phong Vũ Thị Kim Dung, em nhận ra rằng lịch sử đôi khi không nằm ở những sự kiện quá lớn lao. Lịch sử có thể bắt đầu từ một quyết định rất nhỏ của một con người: quyết định bước ra khỏi cánh cửa gia đình và lên đường khi Tổ quốc cần.

Em đặc biệt xúc động khi biết bà đã đi TNXP từ năm mười sáu tuổi. Ở tuổi ấy, chúng em hôm nay vẫn đang được sống trong sự chăm sóc của gia đình, được đến trường và có quyền nghĩ về những ước mơ của riêng mình. Còn bà và những người bạn cùng thế hệ đã phải đối diện với chiến tranh, với bom đạn và với khả năng không thể trở về.

Nhưng câu chuyện của bà không khiến em chỉ cảm thấy buồn.

Nó khiến em thấy biết ơn.

Biết ơn những cô gái đã dám đi vào nơi nguy hiểm nhất.

Biết ơn những người đã lái những chuyến xe giữa mưa bom bão đạn để đưa hàng hóa, bộ đội và thương binh qua tuyến lửa.

Và biết ơn cả những người đã trở về, mang theo ký ức về đồng đội để kể lại cho thế hệ sau.

Em cũng rất ấn tượng với hình ảnh những cành hoa lan rừng trong buồng lái. Giữa chiến tranh khốc liệt, những cô gái ấy vẫn giữ cho mình một chút dịu dàng của tuổi trẻ. Điều đó khiến em hiểu rằng vẻ đẹp của con người không chỉ nằm ở sự dũng cảm trước hiểm nguy, mà còn ở khả năng giữ gìn niềm tin, tình yêu cuộc sống và những điều tốt đẹp ngay cả trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.

Hôm nay, chúng em không phải cầm lái giữa tiếng bom.

Không phải đi qua những cung đường đầy hố bom.

Không phải đối mặt với những chuyến xe có thể là chuyến đi cuối cùng.

Nhưng chúng em đang được sống trong một đất nước hòa bình – điều mà thế hệ của bà Vũ Thị Kim Dung đã phải đánh đổi bằng những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ.

Vì vậy, cách tốt nhất để tri ân những con người của thời hoa lửa có lẽ không chỉ là nhớ về họ.

Mà còn là sống sao cho xứng đáng với những gì họ đã trao lại.

Một thế hệ đã lái xe xuyên qua bom đạn để đưa đất nước đến ngày hòa bình.

Còn thế hệ chúng em hôm nay phải biết giữ lấy hòa bình, học tập, sống có trách nhiệm và tiếp tục xây dựng đất nước.

Những chuyến xe năm xưa đã đi qua.

Nhưng câu chuyện về những người cầm lái vẫn còn ở lại.

Và trong câu chuyện ấy, Vũ Thị Kim Dung không chỉ là một nữ lái xe Trường Sơn.

Bà là một người đã trao tuổi thanh xuân của mình cho Tổ quốc – để hôm nay, những người trẻ như chúng em có thể được lớn lên trong hòa bình.