cấu chuyện thời kháng chiến
Mọi người thường bảo lớp 10 là cái tuổi "ẩm ương", bắt đầu biết mộng mơ nhưng cũng đầy áp lực với những môn học mới ở cấp Ba. Thế nhưng, khi mình tình cờ đọc được nhật ký của bà ngoại — một cựu thanh niên xung phong — mình mới nhận ra: Ở cái tuổi 15, 16 của bà ngày xưa, khái niệm "áp lực" nó lạ lẫm và khốc liệt hơn chúng mình bây giờ nhiều lắm. Ngày nay, niềm vui của tụi mình là những buổi trà sữa sau giờ học, là cùng nhau quay một đoạn clip TikTok hay hồi hộp chờ thông báo từ "crush". Còn với bà mình ngày ấy, niềm vui đơn giản chỉ là một buổi chiều không nghe tiếng còi báo động, hay nhặt được một chiếc vỏ đạn đồng sáng loáng để về làm kỷ niệm.Bà kể, cái thời ấy gọi là "thời hoa lửa" vì cuộc sống lúc nào cũng cháy rực. Lửa từ bom đạn dội xuống từ bầu trời, nhưng lửa cũng cháy trong ánh mắt của những cô gái trẻ măng đang san lấp hố bom trên đường Trường Sơn. Họ không có phấn son, không có filter làm đẹp; cái đẹp duy nhất của họ chính là nụ cười rạng rỡ bất chấp bụi đất và khói súng.Có một chi tiết trong nhật ký làm mình lặng người: Đó là mùa hè năm 1971, giữa những trận càn quét dữ dội, bà vẫn hái một nhành phượng vĩ ép vào cuốn sổ tay. Bà viết: "Hôm nay bom dội nát cả cánh rừng phía Tây, nhưng cây phượng ở bìa suối vẫn còn sót lại một chùm đỏ rực. Nhìn nó, mình thấy nhớ mái trường, nhớ màu khăn quàng đỏ và tin rằng ngày hòa bình chắc chắn sẽ đến."Đối với tụi mình, hoa phượng chỉ là dấu hiệu của mùa thi hay kỳ nghỉ hè. Nhưng với thế hệ của bà, màu hoa ấy là biểu tượng của hy vọng, là sợi dây duy nhất kết nối những tâm hồn trẻ thơ với cuộc sống bình thường giữa vùng "tọa độ chết".Chúng mình đôi khi than phiền về việc học quá nhiều, về Wi-Fi yếu hay điện thoại nhanh hết pin. Nhưng nhìn lại thời hoa lửa, mới thấy các anh chị ngày xưa sống "cháy" đến nhường nào. Họ cống hiến cả thanh xuân, thậm chí là tính mạng, chỉ để đổi lấy một điều mà chúng mình đang coi là hiển nhiên: sự bình yên. Bà không bao giờ kể khổ, bà chỉ cười và bảo: "Ngày ấy đứa nào cũng thế, thấy nước mình cháy thì mình đi dập thôi." Cái sự giản đơn đó mới thực sự làm mình nể phục."Thời hoa lửa" không phải là những trang sử cũ kỹ trong sách giáo khoa. Nó vẫn đang sống trong những kỷ vật của bà, trong những nhành hoa ép khô đã xỉn màu.Hôm nay, bước chân vào lớp 10 với bao hoài bão, mình tự nhủ sẽ trân trọng hơn mỗi phút giây yên bình này. Vì mình biết, để mình có thể mơ mộng về tương lai, đã có một thế hệ từng phải gác lại mọi giấc mơ riêng để đối đầu với "lửa" và giữ lấy màu "hoa" cho đất nước.
Mọi chuyện không dừng lại ở cái buổi chiều dọn kho đó đâu. Sáng hôm sau tới trường, cái cảm giác của tôi nó lạ lắm. Bước chân vào lớp, nhìn mấy đứa bạn đang hì hục chép bài, đứa thì lén lút ăn quà vặt, đứa thì dán mắt vào màn hình điện thoại leo rank, tôi bỗng thấy cái khung cảnh bình yên này nó "đắt" kinh khủng.Trong túi áo đồng phục của tôi lúc đó vẫn còn chiếc lược nhôm của bà. Cả buổi học, thỉnh thoảng tôi lại đưa tay lên chạm vào nó. Cái cảm giác kim loại lành lạnh nhưng lại khiến tim mình nóng ran. Đến tiết Sử, thay vì gục mặt xuống bàn ngủ như mọi khi, tôi xung phong lên bảng. Chẳng cần nhìn sách, tôi kể cho cả lớp nghe về "Thắng" — cái tên viết trong cuốn sổ của bà.Tôi bảo với tụi nó: "Nè, anh Thắng này hồi đó cũng bằng tuổi anh em mình thôi, cũng biết 'crush', cũng biết thề non hẹn biển. Nhưng anh ấy không đợi được đến ngày dắt bà tớ đi xem phim. Anh ấy nằm lại ở rừng, để bây giờ tụi mình được ngồi đây máy lạnh phà phà mà than vãn bài khó."Cả cái lớp vốn ồn ào như cái chợ bỗng im phăng phắc. Mấy đứa con gái hay mơ mộng thường ngày cứ xoắn xuýt hỏi tôi về nhành phượng khô, còn mấy thằng con trai thì chuyền tay nhau nhìn chiếc lược nhôm với vẻ mặt cực kỳ nghiêm túc. Lần đầu tiên trong đời, tôi thấy Lịch sử nó không phải là mấy con số chết tiệt để kiểm tra 15 phút, mà nó là hơi thở, là những lời hứa còn dang dở.Tối đó về nhà, tôi không lên mạng "chém gió" như mọi khi. Tôi ngồi xuống cạnh bà ngoài hiên, hai bà cháu cùng nhìn ra khoảng sân tối mịt.Tôi hỏi: "Bà ơi, bà có bao giờ hối hận vì đã dành hết tuổi 16 ở nơi hố bom đó không?" Bà cười, cái nụ cười móm mém nhưng đôi mắt thì vẫn tinh anh như cô gái trong ảnh: "Hối hận gì cháu? Thời đó đứa nào cũng cháy hết mình như thế. Nếu không có những năm tháng 'hoa lửa' ấy, thì làm sao có cái góc sân yên tĩnh này cho bà cháu mình ngồi đây?" Tôi chợt hiểu ra, cái "lửa" của thời đó không chỉ thiêu rụi rừng già, mà nó còn tôi luyện nên những tâm hồn cứng cỏi đến mức không gì bẻ gãy nổi. Còn cái "hoa", nó không chỉ là nhành phượng ép khô, mà là niềm tin vào một ngày mai tốt đẹp hơn.
Giờ thì tôi vẫn là đứa học sinh lớp 10 hay đi học muộn, vẫn thích trà sữa và mê game. Nhưng trong ba lô đi học của tôi, bên cạnh đống sách vở dày cộm, luôn có một "ngọn lửa" nhỏ được thắp lên từ chiếc hộp sắt rỉ sét của bà. Tôi sống rực rỡ hơn, tử tế hơn, vì tôi biết mình đang sống thay cho cả những mùa hè chưa kịp đến của anh Thắng, của bà, và của cả một thế hệ đã tan vào đất mẹ để tôi được lớn lên.
