Câu chuyện thứ 52
Ông Nguyễn Thanh Bình (SN 1954), hiện sống ở phường 1, thị xã Quảng Trị, nguyên là chiến sĩ trinh sát của Tiểu đoàn 808 bộ đội địa phương. Từng chiến đấu tại mặt trận Thành cổ suốt 81 ngày đêm, hơn ai hết ông là người luôn bị ám ảnh bởi những hy sinh mất mát của đồng chí, đồng đội.
Tháng 4/2001, ông bị hành hạ bởi một cơn đau đầu dữ dội phải bỏ dở công việc chăm sóc hoa cảnh vào nhà nằm nghỉ. Khoảng 22h30' hôm đó, trong cơn đau đầu nửa mê nửa tỉnh, ông bỗng nhận được thông tin về một người tên là Lê Thanh Viễn, quê ở miền Nam, hy sinh và được chôn cất cùng 2 người khác ở thị xã này. Theo thông tin có được, ông Nguyễn Thanh Bình tìm được ba bộ hài cốt.
Một trong số đó xương cốt trắng tinh, bên cạnh còn có bi đông và cà mèn khắc tên Lê Thanh Viễn. Hai bộ hài cốt kia không còn giấy tờ gì, cũng không có dấu tích nào để nhận biết họ tên. Ông Bình rất cố gắng nhưng cũng chỉ xác định được quê của liệt sỹ Lê Thanh Viễn ở tỉnh Quảng Ngãi. Đầu tháng 3/2005, ông lại một mình khăn gói vào Quảng Ngãi. Sau một tuần miệt mài dò hỏi, tìm kiếm, cuối cùng ông Bình cũng đã tìm được gia đình của người đã khuất.
Liệt sĩ Lê Thanh Viễn quê ở Phổ Ninh, Đức Phổ, Quảng Ngãi. Anh đã có một con trai tên là Lê Thanh Hoa. Gặp ông Bình, cả gia đình mừng không kể xiết. Ngày 10/4/2005, Lê Thanh Hoa đã cùng một người cô ruột (em gái liệt sĩ Lê Thanh Viễn) theo ông Bình ra Quảng Trị ở lại một tuần liền để khói hương chăm sóc mộ phần cha và anh sau 33 năm bặt vô âm tín!
Từng là lính trinh sát chiến đấu trong Thành cổ, ông Nguyễn Thanh Bình nhớ khá rõ từng vị trí chiến đấu, từng trường hợp hy sinh. Không nỡ để đồng đội nằm trong cỏ quên vùi lấp, cứ lóe ra manh mối nào, ông lại lóc cóc đi tìm, dù chẳng ai nhờ. Nghĩa tình đồng đội của ông cơ hồ đã được đền bù. Đến nay, ông đã tìm được tổng cộng 12 phần mộ liệt sĩ hữu danh và vô danh còn nằm lại trong lòng thị xã.
Gần đây nhất, cuối tháng 9/2005, ông đã tìm thêm được ba ngôi mộ mới của các liệt sĩ Đinh Viết Tự, quê ở xóm Nam Trung, xã Yên Trung, Ý Yên, Nam Định; Nguyễn Tiến Ứng ở Kỳ Văn, Kỳ Anh, Hà Tĩnh và Nguyễn Văn Uy ở xã Chân Lý, Lý Nhân, Hà Nam. Ngày 24 và 25/9, theo sự liên lạc của ông, gia đình ba liệt sĩ này đã vào Quảng Trị để chuẩn bị hậu sự cho những người thân vừa mới tìm được...
Có lẽ không ở đâu trên trái đất này, lượng bom đạn lại tập trung tàn phá một mảnh đất kinh hoàng đến thế. Theo thống kê, trong chiến dịch 81 ngày đêm năm 1972, Mỹ - quân đội Sài Gòn đã 2.244 lần oanh kích, thả xuống thành cổ và thị xã Quảng Trị 328.000 tấn bom các loại. Trong thời gian đó, thị xã bé nhỏ này còn phải gồng mình chịu thêm 615.164 viên đạn pháo các loại 105, 155 và 175 ly. Mỗi tấc đất nơi này đều thấm đẫm máu xương của những người lính tuổi đôi mươi.
Những câu chuyện ghi lại trên đất này đã trở thành huyền thoại sống, nhắc nhở những người đang sống về truyền thống một thời. Nó cũng là nguồn cảm hứng để nhà báo, cựu chiến binh Lê Bá Dương trải hồn viết nên những câu thơ đầy cảm xúc: "Đò xuôi Thạch Hãn xin chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm/ Có tuổi đôi mươi thành sóng nước?/ Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm"
