Câu chuyện tìm đường cứu nước của Bác Hồ

Một mẩu chuyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh do Trần Dân Tiên (có quan điểm cho rằng, Trần Dân Tiên chính là Chủ tịch Hồ Chí Minh), liên quan đến việc Nguyễn Tất Thành bàn với một người bạn thân về chuyện ông muốn đi nước ngoài và rủ rê anh này đi theo. Nội dung câu chuyện được kể lại như sau:

- Nguyễn Tất Thành: Tôi muốn đi ra ngoài, xem nước Pháp và các nước khác. Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta. Nhưng nếu đi một mình, thật ra cũng có điều mạo hiểm, ví như khi đau ốm... Anh muốn đi với tôi không?

- Anh bạn: Nhưng lấy đâu ra tiền mà đi?

- Nguyễn Tất Thành: Đây, tiền đây (vừa nói vừa giơ hai bàn tay). Chúng ta sẽ làm việc. Chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi, anh cùng đi với tôi chứ?

Anh bạn đó nhận lời nhưng sau này không tham gia chuyến đi.

Ngày 02/06/1911, Nguyễn Tất Thành xin làm việc ở tàu Đô đốc Latouche-Tréville của hãng vận tải Hợp nhất (Compagnie des Chargeurs réunis), thường được gọi là hãng Nǎm Sao đang chuẩn bị rời Cảng Sài Gòn đi Marseille, Pháp. Lúc tàu này cập Cảng Sài Gòn. Nguyễn Tất Thành xuống tàu và gặp Thuyền trưởng tên là: Lui E-du-a Mai-sen.

- Thuyền trưởng hỏi: "Anh có thể làm được việc gì?".

- Nguyễn Tất Thành trả lời: "Tôi có thể làm bất cứ công việc gì".

Sau đó thuyền trưởng nhận Thành vào làm phụ bếp.

Ngày 03/06/1911, Nguyễn Tất Thành bắt đầu làm việc ở tàu Đô đốc Latouche-Tréville, nhận thẻ nhân viên của tàu với tên mới là Nguyễn Văn Ba. Lúc này trên tàu cũng có một người thủy thủ Việt Nam làm việc có tên gọi là Nguyễn Văn Ba. Lương của Hồ Chí Minh được lãnh là 50 franc Pháp, trong khi những người bồi bàn Pháp làm việc rất nhàn nhã lãnh lương gấp 03 lần lương của ông.

Cuôi cùng, vào buổi trưa ngày 05/061911, từ Bến Nhà Rồng, Nguyễn Tất Thành trong công việc là người phụ bếp chính thức lên đường sang Pháp trên chiếc Tàu Đô đốc Latouche-Tréville để tìm "Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi".

Tàu Đô đốc Latouche Tréville đã rời bến sông Sài Gòn với 72 thủy thủ trên tàu. Trong chuyến hành trình đó, tàu đi qua các nước như Singapore, Colombo (thuộc Sri Lanka), Djibouti, Port Said và Marseille.

Ngày 15/071911, Tàu Đô đốc Latouche Tréville đến Le Havre, cảng chính ở miền Bắc nước Pháp và đây là lần đầu tiên Nguyễn Tất Thành đặt chân lên nước Pháp.

Tháng 09/1911, Nguyễn Tất Thành đã viết thư đến tổng thống Pháp, xin được nhập học vào Trường Thuộc địa (École Coloniale), trường chuyên đào tạo các nhân viên hành chánh cho chính quyền thực dân, với hy vọng "giúp ích cho Pháp". Thư yêu cầu của ông bị từ chối và được chuyển đến Khâm sứ Trung Kỳ ở Huế.