Câu chuyện tình yêu đôi lứa trong thời chiến
Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp đầy gian lao mà hào hùng, có biết bao câu chuyện tình yêu đã nảy nở giữa bom đạn, giữa những cuộc hành quân vội vã, giữa rừng sâu, lán nhỏ và những đêm dài thao thức vì Tổ quốc. Đó không phải là những câu chuyện tình yêu lãng mạn theo nghĩa thường tình, mà là tình yêu được thử thách bằng lý tưởng, bằng sự hy sinh, bằng lời thề son sắt: khi Tổ quốc cần, hạnh phúc riêng cũng sẵn sàng gác lại phía sau.
Câu chuyện về bà Nguyễn Thị Hồng Minh là một câu chuyện như thế.
Từ một nữ sinh Hà Thành còn đầy bỡ ngỡ, bà Nguyễn Thị Hồng Minh khoác lên mình màu áo lính, bước vào cuộc kháng chiến với tất cả sự trong trẻo, nhiệt huyết và lòng yêu nước của tuổi trẻ. Mới tròn 20 tuổi, bà đã trở thành nữ chính trị viên, cùng đồng đội sống, chiến đấu, chăm sóc thương binh, lo hậu cần nơi chiến trường gian khổ. Trong chiến dịch Hoàng Hoa Thám năm 1951, còn gọi là Chiến dịch Đường số 18, bà cùng các nữ quân y âm thầm góp sức phía sau những trận đánh ác liệt, chăm lo từng bữa ăn, từng vết thương, từng lời động viên cho bộ đội.
Giữa khói lửa chiến tranh, tình cảm giữa bà Hồng Minh và anh Hồ Toàn, cán bộ quân y đội điều trị 2, dần trở nên gắn bó. Họ yêu nhau bằng tình yêu của những người lính: chân thành, giản dị, sâu nặng mà không nhiều lời. Sau những tháng ngày cùng vượt qua gian khó, cả hai quyết định tổ chức đám cưới vào ngày 26 tháng 12 năm 1951. Giấy mời đã gửi đi, bạn bè gần xa đều được báo tin. Một đám cưới thời chiến tuy đơn sơ nhưng chắc chắn sẽ đầy ắp tiếng cười, niềm vui và sự chúc phúc của đồng đội.
Thế nhưng, đúng vào lúc lễ cưới đã cận kề, bà Hồng Minh nhận nhiệm vụ đột xuất lên đường tham gia Chiến dịch Hòa Bình. Chiến dịch đang cần cán bộ chính trị nữ. Trước mệnh lệnh của Tổ quốc, bà không do dự. Dù chưa kịp liên lạc với chú rể để hoãn đám cưới, bà vẫn dứt khoát trả lời cấp trên: Tổ quốc là trên hết, giặc tan em mới trở về!
Câu nói ấy nghe qua tưởng nhẹ nhàng, nhưng phía sau là cả một sự hy sinh lớn lao. Đó là giây phút người con gái trẻ phải chọn giữa hạnh phúc riêng tư và nhiệm vụ chung của đất nước. Và bà đã chọn lên đường.
Ngày cưới vẫn diễn ra như dự định. Chú rể Hồ Toàn cùng đoàn đón dâu mang theo đồ lễ, rượu nho, bánh ga-tô từ Cao Bằng về Thái Nguyên, nơi đơn vị cô dâu đóng quân. Nhưng khi đến nơi, anh chỉ nhận được một lá thư vội vàng cô dâu để lại cùng lời xin lỗi. Không có cô dâu trong ngày cưới. Không có lễ thành hôn như đã hẹn. Chỉ có chiến tranh, nhiệm vụ và một tình yêu lặng thầm biết chờ đợi.
Ông Hồ Toàn khi ấy rất buồn. Nhưng nỗi buồn ấy không biến thành trách móc. Ông gửi lại mấy câu thơ vừa dí dỏm, vừa thương yêu, vừa như một lời hẹn chắc nịch:
Em ơi em chớ có lo!
Kiến trong miệng chén khó bò đi đâu.
Vì em anh phải nhỡ tàu,
Xuân này ta sẽ gặp nhau: em… đền!
Những câu thơ mộc mạc ấy làm người nghe hôm nay vẫn thấy xúc động. Trong đó có nỗi nhớ, có chút hờn yêu, có sự bao dung và hơn hết là niềm tin. Tin vào người mình yêu. Tin vào ngày chiến thắng. Tin rằng sau những cuộc hành quân, sau bom đạn và chia xa, họ rồi sẽ trở về bên nhau.
Khi Chiến dịch Hòa Bình kết thúc, bà Hồng Minh được đồng chí Nguyễn Chí Thanh cho đi nhờ ô tô về đơn vị. Nhưng trong niềm vui sắp được làm cô dâu thật sự, bà xin về trước để ghé qua xã Vũ Ẻn, huyện Thanh Ba, Phú Thọ gặp người thân, xin mấy thước vải may áo cưới. Cô gái năm ấy, dù vừa bước ra từ chiến dịch, vẫn có trong lòng những rung động rất đỗi đời thường: mong có một chiếc áo cưới, mong được đẹp hơn trong ngày hạnh phúc.
Nhưng vì không quen đường, bà bị lạc trong rừng. Đi bộ quá lâu, chân bà sưng vù, nhiễm trùng, mưng mủ. Vậy mà cuối cùng, ngày 20 tháng 3 năm 1952, đám cưới cũng được tổ chức. Khi ấy, chân cô dâu vẫn chưa khỏi. Một chân đi giày, một chân đi đất, bà vẫn sánh vai bên chú rể với nụ cười rạng rỡ trên môi.
Hình ảnh ấy thật đẹp và cũng thật nghẹn ngào. Một cô dâu thời chiến không váy áo lộng lẫy, không hoa cưới sang trọng, không lễ đường rực rỡ. Chỉ có một chân đi giày, một chân đi đất; có đồng đội chung vui; có nụ cười vượt lên đau đớn; có tình yêu đã đi qua thử thách của chiến dịch, của chia xa, của lời hẹn chưa trọn.
Đêm tân hôn của họ cũng giản dị đến nao lòng. Mấy chị em trong đơn vị lấy chăn bộ đội quây lại thành một căn phòng nhỏ, làm buồng uyên ương cho đôi vợ chồng trẻ. Hạnh phúc khi ấy không cần nhiều vật chất. Một tấm chăn bộ đội, một góc nhỏ trong đơn vị, vài lời chúc mừng của đồng chí, đồng đội cũng đủ làm nên một mái ấm đầu tiên.
Câu chuyện tình yêu của bà Nguyễn Thị Hồng Minh và ông Hồ Toàn khiến chúng ta hiểu thêm vẻ đẹp của một thế hệ đã sống và yêu trong chiến tranh. Họ yêu nhau không tách rời lý tưởng. Hạnh phúc riêng của họ hòa vào hạnh phúc lớn của dân tộc. Họ có thể lỡ một chuyến đón dâu, hoãn một đám cưới, chịu đựng những ngày xa cách, nhưng không bao giờ lỡ hẹn với Tổ quốc.
Từ cô nữ sinh Hà Thành bỡ ngỡ năm nào đến nữ chính trị viên tuổi đôi mươi, từ cô dâu vắng mặt trong ngày cưới đến người phụ nữ đi trọn cuộc đời cùng người bạn đời chung thủy, bà Hồng Minh đã để lại một câu chuyện đẹp về tình yêu, trách nhiệm và đức hy sinh. Đó là vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến: dịu dàng mà kiên cường, giàu yêu thương mà đặt nghĩa nước lên trên tình riêng.
Hạnh phúc của vợ chồng bà sau này, với con dâu, con rể, cháu nội, cháu ngoại đủ đầy, chính là phần thưởng bình dị mà thiêng liêng cho một tình yêu đã được tôi luyện trong lửa đạn. Câu chuyện ấy nhắc chúng ta rằng, có những đám cưới không bắt đầu bằng hoa hồng và tiếng nhạc, mà bắt đầu bằng một lá thư xin lỗi vội vàng, một cuộc hành quân ra trận, một lời hẹn ngày trở về. Nhưng chính những tình yêu như thế lại bền chặt nhất, đẹp nhất, bởi nó được xây nên từ niềm tin, sự thủy chung và lòng yêu nước.
