Câu chuyện về anh hùng Tô Văn Đực – “Cỗ máy phá tăng” của Nhuận Đức
Câu chuyện về anh hùng Tô Văn Đực – “Cỗ máy phá tăng” của Nhuận Đức
Ở ấp Xóm Bưng, xã Nhuận Đức, TP. Hồ Chí Minh, có một chàng trai tên Tô Văn Đực, sinh năm 1942. Tuổi thơ của ông gắn liền với những cánh đồng xanh mướt, nhưng cũng không thiếu bom đạn và tiếng máy bay ào ạt trên bầu trời. Thay vì sợ hãi, ông lại tò mò về mọi vật xung quanh: những vỏ bom chưa nổ, các mảnh kim loại còn sót lại sau mỗi trận oanh tạc đều khiến ông thích khám phá. Người dân quen gọi ông là “Út Đực”, và khi tham gia lực lượng du kích, ông được đặt bí danh “Mười Đức”.
Khi tròn 20 tuổi, vào khoảng năm 1962, Tô Văn Đực gia nhập lực lượng du kích xã Nhuận Đức. Giai đoạn đó, miền Nam đang trong chiến tranh ác liệt, quân Mỹ và chính quyền Sài Gòn triển khai xe tăng, máy bay, bom đạn liên tục dập tắt phong trào cách mạng. Nhuận Đức, nằm gần các tuyến đường chiến lược, trở thành vùng trọng điểm.
Ông được phân công vào xưởng công binh thôn xã, nơi chỉ có những công cụ thô sơ và một số vật liệu nổ cũ sót lại sau bom đạn. Nhưng với trí thông minh và óc sáng tạo thiên bẩm, ông bắt đầu nghiên cứu và chế tạo những loại mìn tự chế, đặc biệt là mìn gạt – loại mìn chỉ cần bánh xe xe tăng cán qua dây gạt là nổ. Loại mìn này trở thành vũ khí chiến lược giúp lực lượng du kích chống lại cơ giới quân địch.
Cuộc sống trong địa đạo không hề dễ dàng. Mỗi ngày, Tô Văn Đực và đồng đội sống trong bóng tối, với nước mưa thấm qua mái đất, nhưng ông vẫn giữ tinh thần lạc quan, hướng dẫn đồng đội học cách bố trí mìn, giữ gìn sức khỏe và chia sẻ kinh nghiệm chiến đấu. Ông kể lại, nhiều lần nước ngập vào hầm, bom rơi gần khiến cả nhóm phải trốn trong các khoang hẹp, nhưng ông luôn tìm cách giữ bình tĩnh, hướng dẫn mọi người và đảm bảo an toàn.
Một mùa hè nóng nực, khi một đoàn xe tăng Mỹ tiến vào khu vực địa đạo, Tô Văn Đực cùng đồng đội âm thầm chuẩn bị các bẫy mìn. Ông hướng dẫn từng bước, kiểm tra dây gạt, vị trí đặt mìn, để đảm bảo vừa an toàn cho dân làng vừa hiệu quả với quân địch. Khi chiếc xe tăng đầu tiên đi qua, mìn nổ vang lên, bánh xe bị hỏng, đoàn xe phải dừng lại giữa đường. Nhờ đó, nhiều người dân được cứu sống và cánh đồng lúa không bị thiệt hại quá nặng. Chiến công này khiến người dân Nhuận Đức đặt cho ông biệt danh “anh hùng mìn gạt” và tôn vinh là “cỗ máy phá tăng”.
Không chỉ sáng chế mìn, Tô Văn Đực còn trực tiếp huấn luyện đồng đội cách sử dụng, bảo quản và bố trí mìn hiệu quả. Ông chia sẻ kinh nghiệm của mình một cách tỉ mỉ, vừa đảm bảo hiệu quả chiến đấu vừa tránh rủi ro cho dân làng và đồng đội. Tinh thần kiên cường, sáng tạo và lòng dũng cảm của ông giúp cả vùng địa đạo Nhuận Đức trở thành một trong những điểm tự vệ kiên cố, khiến quân địch nhiều lần phải chùn bước.
Trong những lần đối mặt nguy hiểm, ông nhiều lần bị thương nhẹ, nước và đất ngập hầm, nhưng ông không nản lòng. Ông học cách lắng nghe âm thanh bên ngoài hầm, đọc vị từng bước đi của quân địch, và tìm ra phương án tối ưu để đặt mìn. Nhờ những kỹ năng này, ông cùng đồng đội đã ngăn chặn hàng nghìn lượt xe tăng và cơ giới Mỹ tiến vào Nhuận Đức, cứu sống vô số người dân.
Sau ngày giải phóng, Tô Văn Đực tiếp tục phục vụ trong quân đội, giữ chức Phó Chủ nhiệm Kỹ thuật Quân khu 7, truyền dạy kinh nghiệm kỹ thuật, chiến thuật cho các thế hệ sau. Ông nghỉ hưu năm 1992, nhưng câu chuyện về những sáng chế, những trận chiến trong địa đạo vẫn sống mãi trong ký ức người dân Nhuận Đức.
Ngày nay, Tô Văn Đực được xem là nhân chứng lịch sử sống, là biểu tượng cho sự sáng tạo kỹ thuật, lòng dũng cảm và tinh thần bám trụ trong kháng chiến. Câu chuyện của ông được truyền lại trong các buổi học lịch sử, bài giảng về chiến tranh cách mạng, và trở thành tấm gương để thế hệ trẻ hiểu về tinh thần kiên cường, trí tuệ và lòng yêu nước. Dù thời gian đã trôi qua, hình ảnh “cỗ máy phá tăng” của Nhuận Đức vẫn sống mãi trong tâm trí người dân, nhắc nhở rằng sự dũng cảm, sáng tạo và tinh thần cộng đồng có thể làm nên những kỳ tích phi thường.
