Câu chuyện về Bệnh xá Bắc Tam Kỳ
Đầu năm 1964, giữa những cánh rừng rậm rạp ở sườn nam Núi Chúa, thuộc vùng Tam Lãnh ngày nay, một bệnh xá đặc biệt được thành lập. Người ta gọi đó là Bệnh xá Bắc Tam Kỳ – nơi giành giật sự sống giữa mưa bom bão đạn.
Vị trí của bệnh xá vô cùng hiểm nguy. Xung quanh là các cứ điểm địch như tỉnh lỵ Quảng Tín, Tuần Dưỡng, Chóp Chài… Con đường Tam Kỳ – Tiên Phước chỉ cách đó vài cây số, ngày đêm đầy lính và xe quân sự qua lại. Máy bay địch thường xuyên quần thảo, pháo kích dội xuống bất cứ lúc nào. Cái chết dường như luôn rình rập từ mọi phía.
Thế nhưng, trong hoàn cảnh ấy, một tập thể gần ba mươi con người vẫn kiên cường bám trụ. Họ là bác sĩ, y tá, hộ lý, chị nuôi… Mỗi người một nhiệm vụ, nhưng cùng chung một mục tiêu: cứu sống thương binh, đồng đội và nhân dân.
Người ta kể rằng, những ngày ác liệt nhất là sau Tết Mậu Thân 1968. Thương binh từ các chiến trường dồn về ngày một nhiều. Trong những căn lán nhỏ, võng mắc ken dày, người nằm la liệt. Có ngày, bệnh xá phải tiếp nhận và xử lý đến hàng trăm ca. Các y bác sĩ gần như không ngủ, làm việc suốt ngày đêm. Ánh đèn dầu leo lét soi những ca phẫu thuật khẩn cấp, giữa tiếng bom vẫn vọng về từ xa.
Có lúc, bệnh xá bị địch phát hiện. Năm 1969, trực thăng Mỹ bất ngờ đổ quân, đốt cháy nhà cửa, lương thực. Nhưng nhờ nhân dân báo tin kịp thời, toàn bộ cán bộ, nhân viên đã rút lui an toàn. Ba ngày sau quay lại, tất cả chỉ còn là tro tàn. Họ lại dựng lại bệnh xá từ đầu, tiếp tục công việc dang dở.
Cuối năm 1970, một cuộc tập kích khác lại xảy ra. Một lần nữa, bệnh xá phải di chuyển. Suốt nhiều năm, đơn vị cứ “chạy vòng” quanh dãy Núi Chúa – khi ở Kỳ Quế, lúc sang Kỳ Ngọc, khi về Tiểu Tây, rồi lại chuyển lên Bồng Miêu… Nhưng dù ở đâu, ngọn lửa cứu người vẫn không bao giờ tắt.
Điều giúp bệnh xá tồn tại không chỉ là ý chí của những người thầy thuốc, mà còn là tình dân. Trong những ngày đói khổ, người dân các vùng như Kỳ Thịnh, Kỳ Long, Kỳ Thọ… vẫn âm thầm tiếp tế gạo, muối, thuốc men. Có khi họ phải len lỏi vào vùng địch để mang từng gùi lương thực về. Họ biết rõ nguy hiểm, nhưng vẫn sẵn sàng hy sinh vì cách mạng.
Bác sĩ Nguyễn Văn Lý từng xúc động nói rằng: đây là một tập thể “cố kết nhau trong sinh tử”, nơi mọi người sẵn sàng chết thay cho nhau. Và cũng chính nơi đây, nhiều người đã ngã xuống. Từ năm 1964 đến 1975, có 25 cán bộ, nhân viên của bệnh xá hy sinh, hàng chục người khác bị thương.
Thế nhưng, vượt lên tất cả, Bệnh xá Bắc Tam Kỳ đã cứu chữa hàng nghìn thương bệnh binh trong suốt 11 năm giữa bom đạn. Một kỳ tích thầm lặng, được viết nên bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu.
Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa. Tại thôn Tiểu Tây, bia tưởng niệm các liệt sĩ của bệnh xá đã được dựng lên. Những người từng công tác nơi đây vẫn gặp lại nhau, nhắc về một thời không thể quên.
Câu chuyện về Bệnh xá Bắc Tam Kỳ không chỉ là câu chuyện của ngành y, mà còn là biểu tượng của tình người trong chiến tranh – nơi sự sống được giữ gìn bằng lòng dũng cảm, sự hy sinh và niềm tin mãnh liệt vào ngày mai hòa bình.
Khánh thành bia tưởng niệm Bệnh xá Bắc Tam Kỳ
