Câu chuyện về chiếc gậy Trường Sơn

Năm 1967, khi bài hát “Chiếc gậy Trường Sơn” phát trên sóng Đài Tiếng nói Việt Nam, ngay lập tức đã trở thành nguồn cảm hứng, sức mạnh tinh thần vô giá động viên các thanh niên lên đường nhập ngũ, xẻ dọc Trường Sơn vào chi viện cho miền Nam ruột thịt… Không chỉ thuộc nằm lòng, mà trong hành trang của nhiều chiến sĩ thời đó còn lưu giữ bản nhạc chép tay như một kỷ vật quý giá theo bước chân hành quân của các chiến sỹ.Riêng với người dân xã Hòa Xá, huyện Ứng Hòa, Hà Tây (nay là Hà Nội) bài hát của nhạc sỹ Phạm Tuyên ra đời đã trở thành niềm tự hào, niềm kiêu hãnh đối với mỗi người dân, bởi nơi đây đã cho ra đời bài hát "Chiếc gậy Trường Sơn".Đầu năm 1967, miền Bắc bị đế quốc Mỹ leo thang đánh phá ác liệt. Lúc này cả miền Bắc sôi nổi các phong trào thi đua vì miền Nam ruột thịt với khẩu hiệu: “Vai đeo 25 cân, chân đi ngàn dặm, vượt suối băng ngàn, sẵn sàng nhập ngũ”. Trong không khí ấy, xã Hòa Xá, huyện Ứng Hòa (Hà Tây cũ) đã trở thành một điển hình cho tinh thần “Tiền tuyến cần một, Hòa Xá có hai, đã đi là đến, đã đến là thắng...” lúc bấy giờ.Có 3 người con của quê hương Hòa Xá là Phùng Văn Quán, Lưu Tiến Long và Đỗ Tít là bạn thân cùng lên đường nhập ngũ. Gần hai tháng trời, cuộc hành quân băng đèo lội suối vượt dãy Trường Sơn vào chiến trường không biết bao nhiêu vất vả, hiểm nguy. Khi đoàn quân của ông Quán đến Hương Sơn - Hòa Bình, trong lúc giải lao, ông Quán rủ hai người bạn đi chặt cây làm gậy đi đường cho đỡ mệt.Ông Tít chặt một cây trúc bằng nắm tay, còn ông Long chọn ngọn một cây tre to vừa làm gậy vừa làm điếu hút thuốc lào, ông Quán thì chọn một cây gỗ rừng. Chỉ nghĩ đơn giản tìm một cái gậy đi đường, không ngờ việc làm của họ được các đồng đội hưởng ứng và lan rộng ra các đơn vị bạn.Vài tháng sau, khi đơn vị ông Quán chiến đấu ở Quảng Trị, tình cờ ông gặp người chú cùng quê trên đường ra Bắc. Chia tay gấp gáp, ba chàng thanh niên đưa cho ông chú mang hộ 3 chiếc gậy đã từng bên mình từ những ngày đầu hành quân vào Nam chiến đấu thay cho lời nhắn nhủ gửi về gia đình, làng xóm, quê hương Hòa Xá.3 chiếc gậy ấy khi trở về quê hương lập tức được nhân dân Hòa Xá trân trọng, lưu vào phòng truyền thống của xã. Những người già trong làng nảy ra sáng kiến “trao gậy” cho thanh niên xã trước khi lên đường nhập ngũ với mong muốn các chiến sĩ “chân cứng đá mềm”.Trong một lần về thăm Hòa Xá vào tháng 7/1967, nhạc sĩ Phạm Tuyên xúc động trước không khí lên đường đánh giặc của nhân dân nơi đây, nhất là việc trao gậy cho thanh niên, gợi tứ cho nhạc sĩ sáng tác bài hát “Chiếc gậy Trường Sơn” nổi tiếng.