Câu chuyện về chú Lê Văn Tấn

Chiếc rương gỗ mít cũ kỹ đặt ở góc nhà của ông tôi lúc nào cũng phảng phất mùi trầm mặc của thời gian. Mỗi lần mùa mưa miền Trung về, mang theo cái ẩm ương ngai ngái, ông lại cẩn trọng mở rương để phơi lại mẫy món kỷ vật chiến tranh. Tôi thường sà đến bên ông, đôi mắt trẻ thơ dán chặt vào tấm huân chương sáng lấp lánh hay chiếc vỏ đạn được gọt đẽo tỉ mỉ. Nhưng có một thứ nằm lặng lẽ ở ngăn dưới cùng luôn khiến tôi nín thở: một mảnh giấy đã ngả vàng rộm như màu vỏ trấu, nét mực tím hoen ố theo năm tháng. Đó là bức thư của người đồng đội gửi cho ông từ chiến trường Quảng Ngãi khói lửa mùa hè đỏ lửa năm 1972. Người viết thư là chú Lê Văn Tấn, quê ở một xóm nhỏ ven sông Trà (Sơn Tịnh), người cùng tiểu đội với ông tôi trong những trận đánh giáp lá cà ác liệt. Bức thư không dài, viết vội trên một mảnh giấy brouillon nhàu nhĩ:

“Hải ơi, trận đánh ngày mai ở gò dừa nước ác liệt lắm, địch càn lớn. Nếu tớ có mệnh hệ gì, nhờ cậu ghé về nhắn giùm má già ở quê rằng tớ vẫn giữ trọn lời thề với nước. Và... cậu nhớ tìm gặp Mây nhé, nói với cô ấy đừng chờ nữa, hãy tìm một bến đỗ bình yên...”

Ông tôi kể, chiều hôm ấy, gò dừa nước rung chuyển bởi tiếng pháo bầy. Chú Tấn đã ngã xuống khi đang rướn người bắn loạt đạn cuối cùng để che chắn cho đồng đội rút qua sông. Bức thư ấy nằm trong túi áo ngực của chú, thấm đẫm mồ hôi và vệt máu khô, được anh em gom lại giao cho ông – người lính duy nhất trong tổ trinh sát hôm đó may mắn thoát chết nhưng mang theo mảnh đạn găm sâu ở đầu gối và một lời hứa nặng trịch suốt mấy mươi năm cuộc đời. Năm tôi tròn mười bảy tuổi, bước vào ngưỡng cửa thanh xuân rực rỡ nhất, ông bảo: "Theo ông về quê một chuyến". Ông dẫn tôi vượt qua những cung đường trải nhựa phẳng lì của huyện Sơn Tịnh bây giờ, tìm về căn nhà ngói nhỏ nằm lọt thỏm dưới rặng dừa nước bạt ngàn – nơi ngày xưa chú Tấn từng sinh ra và lớn lên. Người ra mở cửa đón chúng tôi là bà Mây. Thời gian đã khắc lên gương mặt bà hàng ngàn nếp nhăn, đôi mắt mờ đục sau lớp kính lão, nhưng dáng ngồi thẳng thắn và sự niềm nở vẫn vẹn nguyên như tính cách của người phụ nữ xứ Quảng kiên trung. Khi ông tôi run rẩy lấy từ trong bọc vải điều ra bức thư năm cũ đặt lên bàn, căn nhà nhỏ bỗng chìm vào một không gian tĩnh lặng đến nghẹn lòng. Không có tiếng khóc òa, chỉ có đôi bàn tay nhăn nheo của bà Mây run rẩy chạm vào từng nét mực đã mờ. Bà kể, năm đó nghe tin dữ báo về, bà đã khóc cạn nước mắt bên dòng sông Trà Khúc. Rồi cứ thế, qua bao mùa lúa trổ đòng đòng, bà từ chối biết bao lời tạm hỏi, ở vậy chăm sóc mẹ già của chú Tấn cho đến khi cụ qua đời, và gánh vác luôn phần nghĩa tình thanh xuân dở dang. Ngồi bên cạnh, nhìn giọt nước mắt lặng lẽ lăn dài trên gò má đồi mồi của bà, rồi nhìn sang đôi mắt ngấn lệ của người ông tóc đã điểm bạc, lòng tôi – một đứa trẻ sinh ra trong thời bình, quen với nhịp sống số vội vã – bỗng thắt lại. Tôi nhận ra, hòa bình mà chúng ta đang hít thở mỗi ngày không phải là một đặc ân ngẫu nhiên. Nó được kết tinh từ máu xương, từ những thanh xuân bẻ đôi và từ cả những nỗi đau âm ỉ, lặng thầm suốt cả một đời người.

Chiến tranh đã lùi xa vào dĩ vãng, nhưng những câu chuyện ở lại thì trường tồn cùng năm tháng. Câu chuyện về bức thư của chú Tấn và sự thủy chung son sắt của bà Mây không chỉ là trang ký ức buồn của một thời kỳ lịch sử, mà còn là minh chứng sống động về tình người, lòng trung nghĩa và sự hy sinh cao cả. Thế hệ trẻ chúng ta hôm nay, đứng trước muôn vàn cơ hội và thử thách của thời đại mới, có trách nhiệm giữ gìn ngọn lửa tri ân ấy, để lịch sử không bao giờ là những con số khô khan nằm im trong sách vở, mà là cội nguồn sức mạnh nuôi dưỡng tâm hồn mỗi người.

Câu chuyện về chú Tấn, ông tôi và bà Mây khiến tôi hiểu rằng thế hệ trẻ hôm nay đang được sống trong một thời đại mà cha ông đã phải đánh đổi bằng biết bao máu xương mới có được. Chúng tôi không còn phải cầm súng ra chiến trường, không phải đối diện với tiếng bom hay những trận càn khốc liệt, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng tôi được phép lãng quên quá khứ. Trái lại, càng được sống trong hòa bình, chúng tôi càng phải biết trân trọng và biết ơn những người đã hy sinh tuổi xuân, hạnh phúc và cả tính mạng của mình cho Tổ quốc.

Từ câu chuyện ấy, tôi nhận ra trách nhiệm của thế hệ trẻ trước hết là biết nhớ về lịch sử, trân trọng những người có công và giữ gìn những giá trị tốt đẹp mà cha ông để lại. Chúng tôi cần chủ động tìm hiểu lịch sử dân tộc, lắng nghe những câu chuyện của các cựu chiến binh, thăm hỏi gia đình thương binh, liệt sĩ và gìn giữ những kỷ vật, ký ức về chiến tranh. Bởi nếu những câu chuyện như bức thư của chú Tấn chỉ nằm im trong một chiếc rương cũ, sẽ có lúc chúng bị thời gian phủ mờ và thế hệ sau không còn hiểu được cái giá của hòa bình. Bên cạnh đó, trách nhiệm của tuổi trẻ hôm nay còn là học tập, rèn luyện, sống có lý tưởng và có trách nhiệm với cộng đồng. Nếu thế hệ cha ông đã dùng tuổi xuân để bảo vệ từng tấc đất quê hương thì thế hệ chúng tôi phải dùng tri thức, sức trẻ và sự sáng tạo để xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh. Mỗi việc làm tốt, mỗi hành động có ích, mỗi lần biết sống vì cộng đồng đều là một cách để chúng tôi tiếp nối những điều mà cha ông đã gửi gắm. Đặc biệt, câu chuyện về lời hứa của ông tôi khiến tôi hiểu rằng lòng biết ơn không nên chỉ dừng lại ở những lời nói trong ngày lễ hay những phút xúc động khi nghe kể chuyện lịch sử. Lòng biết ơn cần được thể hiện bằng hành động cụ thể trong cuộc sống hằng ngày. Tôi tự nhủ mình phải sống tử tế hơn, có trách nhiệm hơn với gia đình, quê hương và đất nước; phải biết trân trọng những ngày tháng bình yên mình đang có và cố gắng trở thành một người có ích.

Có lẽ, đó chính là cách đẹp nhất để thế hệ trẻ hôm nay trả lời cho những người đã nằm lại trong “thời hoa lửa”: không để sự hy sinh của họ trở nên vô nghĩa, không để ký ức bị lãng quên và luôn cố gắng xây dựng một tương lai xứng đáng với hòa bình mà cha ông đã đánh đổi bằng cả tuổi xuân của mình.