Câu chuyện về Nguyễn Đình Chiểu (1822 - 1888), hay thường được gọi thân thương là Cụ Đồ Chiểu, là một thiên anh hùng ca về nghị lực phi thường, nhân cách cao thượng và lòng yêu nước nồng nàn. Ông là một danh nhân văn hóa được UNESCO vinh danh, một nhà thơ mù yêu nước, thầy giáo, và thầy thuốc Đông y nổi tiếng của miền Nam Việt Nam trong thế kỷ XIX.
1. Cuộc đời lận đận và bi kịch đôi mắt
Xuất thân: Nguyễn Đình Chiểu sinh ra ở Gia Định, cha là người Thừa Thiên Huế, mẹ là người Gia Định. Ông thông minh, học giỏi từ nhỏ.
Bi kịch thương tâm: Năm 1849, khi đang ra Huế thi, ông nhận tin mẹ mất tại Gia Định. Ông bỏ thi, lặn lội đường bộ về Nam chịu tang. Vì quá thương khóc mẹ, cộng với nỗi vất vả đường xa, ông ốm nặng và cuối cùng bị mù cả hai mắt khi mới 26 tuổi.
Nghị lực phi thường: Mù lòa khi tuổi đời còn quá trẻ, hôn thê hủy hôn, gia cảnh khó khăn, nhưng Nguyễn Đình Chiểu không gục ngã. Ông về Gia Định mở trường dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho dân và bắt đầu sáng tác thơ văn.2. "Cây bút kiếm" chống giặc
Thầy Đồ Chiểu: Danh tiếng thầy Đồ Chiểu vang khắp miền lục tỉnh. Ông dạy học trò đạo lý làm người, nhân nghĩa theo tư tưởng Nho giáo.
Tinh thần yêu nước: Khi thực dân Pháp đánh Gia Định (1859), dù mù lòa, ông không chạy trốn mà cùng các sĩ phu yêu nước bàn mưu tính kế chống giặc.
Vũ khí là văn chương: Không thể cầm gươm, ông cầm bút. Những vần thơ, câu văn tế của ông như
Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc,
Dương Từ - Hà Mậu... là tiếng thét căm hờn, khích lệ tinh thần chiến đấu của nhân dân Nam Bộ.
Khí tiết thanh cao: Ông kiên quyết không hợp tác với giặc Pháp, giữ vững tiết tháo của một nhà nho chân chính đến hơi thở cuối cùng, dù chúng dùng mọi cách dụ dỗ. [1, 2, 3]
3. Di sản văn hóa
Truyện Lục Vân Tiên: Tác phẩm nổi tiếng nhất, truyện thơ Nôm do ông sáng tác, ca ngợi nhân nghĩa, thủy chung, "giữa đường thấy chuyện bất bằng chẳng tha".
Danh nhân văn hóa: Năm 2021, UNESCO đã chính thức công nhận Nguyễn Đình Chiểu là Danh nhân văn hóa thế giới.4. Hình tượng "Đạo" Nguyễn Đình Chiểu
Câu chuyện về Nguyễn Đình Chiểu không chỉ là về một nhà thơ mù, mà là hình tượng về một con người:Thầy thuốc: Chữa bệnh cứu người bằng tâm nhân ái.Nhà giáo: Dạy chữ, dạy người, gieo mầm tri thức.Thi sĩ: Dùng thơ văn làm vũ khí chiến đấu.Cụ Đồ Chiểu là biểu tượng của tinh thần bất khuất, "nghĩa khí lục tỉnh" và tâm hồn Việt Nam cao đẹp.
