Câu chuyện về cụ Huỳnh Thúc Kháng
Kỉ niệm hơn 150 ngày sinh của nhà chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng.
Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, Huỳnh Thúc Kháng là một nhà chí sĩ yêu nước tiêu biểu, được biết đến bởi tài năng, lòng yêu nước và khí tiết kiên cường. Cuộc đời của cụ gắn liền với nhiều câu chuyện đã để lại cho em nhiều ấn tượng sâu sắc.
Sơ lược về cụ Huỳnh Thúc Khánh
Cụ sinh ngày 01/10/1876 tại Quảng Nam.
Cụ qua đời ngày 21/4/1947 tại Quảng Ngãi khi đang làm Đặc phái viên kinh lý miền Trung, an táng trên núi Thiên Ấn.
Tên khai sinh hoặc tên gọi thuở đi học của cụ Huỳnh Thúc Kháng là Huỳnh Hanh-một chí sĩ yêu nước, nhà báo kiên cường và nhà chính trị nổi tiếng của Việt Nam.
Vốn thông minh xuất chúng, Cụ đỗ Giải nguyên năm 1900 và Tiến sĩ năm 1904.
Dù đỗ đạt cao, Cụ không ra làm quan mà chọn con đường canh tân và cứu nước.
Trí nhớ siêu phàm của cụ Huỳnh Thúc Kháng
Ngay từ nhỏ, Huỳnh Thúc Kháng đã nổi tiếng là một người có trí nhớ đặc biệt. Khi còn bé, dù gia đình nghèo, không có nhiều sách vở, cậu bé Huỳnh Thúc Kháng vẫn có khả năng đọc sách đến đâu nhớ đến đó. Những sách được thầy dạy, cậu đều nhanh chóng học thuộc. Khả năng ghi nhớ ấy càng trở nên đáng nể khi cụ trưởng thành. Theo hồi ký của Đào Duy Anh, cụ Huỳnh có thể đọc một bài văn chỉ một lần mà nhớ được nội dung, thậm chí khi được hỏi về sách xưa, cụ còn có thể nhớ chính xác câu văn nằm ở đâu.
Đặc biệt, trong những năm tháng bị đày ở Côn Đảo, khả năng học tập và trí nhớ của cụ càng khiến nhiều người khâm phục. Trong hoàn cảnh tù đày khắc nghiệt, cụ vẫn tranh thủ thời gian để học tiếng Pháp và đọc sách. Cụ học đến mức thuộc cả cuốn từ điển Pháp – Việt và nhờ vốn tiếng Pháp mà sau đó được làm việc tại nhà giấy trong nhà tù. Điều đáng quý là việc học của cụ còn tạo động lực cho những người tù khác. Ban đầu họ ngạc nhiên, thậm chí phàn nàn vì cụ đọc sách vào giờ nghỉ, nhưng về sau có người còn sắm giấy bút để học theo.
Một giai thoại khác kể rằng, khi còn nhỏ, Huỳnh Hanh được cha giao tiền đi mua một cuốn lịch để treo trong nhà. Cậu ra chợ nhưng không mua lịch mà lại trở về với những bức tranh. Khi cha trách hỏi, cậu bé nói rằng mình đã có sẵn một tấm lịch. Sau đó, Huỳnh Hanh lấy giấy và tự tay viết lại nội dung cuốn lịch mà mình vừa xem ở chợ. Câu chuyện tuy giản dị nhưng cho thấy khả năng quan sát và ghi nhớ đáng kinh ngạc của cậu bé Huỳnh Hanh từ thuở nhỏ.
Sự kiên cường, bất khuất của cụ Huỳnh Hanh
Không chỉ có tài năng và trí nhớ phi thường, Huỳnh Thúc Kháng còn nổi bật bởi khí phách kiên cường, không khuất phục trước uy quyền. Điều đó được thể hiện rõ trong câu chuyện “Tiếng cười xem thường uy vũ”. Khi cụ đang vận động thành lập thương hội ở Hội An thì phong trào xin giảm sưu thuế nổ ra. Biết mình có thể bị liên lụy, cụ trở về quê ở Thạnh Bình. Sau đó, chính quyền Pháp – Nam huy động một lực lượng khá lớn gồm một đề đốc tỉnh, hai quan đồn binh và khoảng hai chục lính tập để bắt cụ.
Điều đáng chú ý là trước một lực lượng đông đảo như vậy, Huỳnh Thúc Kháng vẫn không hề tỏ ra sợ hãi hay hoảng loạn. Cụ vẫn giữ thái độ bình thản, “cười nói như thường”. Nụ cười ấy thể hiện một tinh thần vững vàng, một con người không chịu khuất phục trước sự đe dọa và uy quyền. Cụ hiểu rõ những nguy hiểm mình có thể phải đối mặt nhưng vẫn giữ được sự bình tĩnh và khí tiết của một nhà yêu nước.
Bài học cho chính bản thân
Hai câu chuyện trên giúp em hiểu hơn về con người Huỳnh Thúc Kháng. Nếu câu chuyện về trí nhớ cho thấy cụ là một người thông minh, ham học, có ý chí học tập và khả năng ghi nhớ đáng kinh ngạc, thì câu chuyện khi cụ đối diện với lực lượng chính quyền pháp lại làm nổi bật lòng yêu nước, sự bình tĩnh và khí phách kiên cường của cụ. Dù trong hoàn cảnh thiếu thốn hay tù đày, cụ vẫn không ngừng học tập; dù đứng trước sự uy hiếp của kẻ thù, cụ vẫn giữ vững tinh thần.
Qua những câu chuyện ấy, em càng thêm kính trọng cụ Huỳnh Thúc Kháng – một con người vừa có tài, vừa có đức, luôn giữ vững khí tiết và dành cuộc đời mình cho đất nước. Những phẩm chất ấy không chỉ làm nên hình ảnh đáng kính của một nhà chí sĩ yêu nước mà còn là bài học quý giá về ý chí, lòng tự trọng, tinh thần học tập và sự kiên định trước khó khăn đối với thế hệ trẻ ngày nay.
Tài liệu tham khảo
Cổng thông tin thành phố Đà Nẵng
Báo Đồng Nai
Bảo tàng lịch sử quốc gia


