Câu chuyện về Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong Cách mạng Tháng Tám 1945

Câu chuyện về Đại tướng Võ Nguyên Giáp trong Cách mạng Tháng Tám 1945

Đồng chí Võ Nguyên Giáp duyệt binh lần đầu ở Hà Nội sau khi giành được chính quyền, 26/8/1945. Nguồn: Viện Thông tin Khoa học Xã hội Việt Nam.

Võ Nguyên Giáp sinh năm 1911 tại Quảng Bình, trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Xuất thân là thầy giáo dạy sử, giỏi văn chương và chữ nghĩa, ông không đặt mục tiêu trở thành một vị tướng. Nhưng hoàn cảnh đất nước bị áp bức đã đưa ông rẽ sang con đường cách mạng. Từ những năm niên thiếu, Giáp đã sớm tiếp xúc với các phong trào yêu nước rồi tiến đến hoạt động trong phong trào cộng sản và Việt Minh. Ở đó, ông kết hợp tri thức, kỷ luật, óc tổ chức và lòng dũng cảm để trở thành một trong những người đặt nền móng cho lực lượng vũ trang cách mạng.

Trong những năm trước 1945, Võ Nguyên Giáp giữ vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng và huấn luyện các đội vũ trang Việt Minh. Ông tổ chức từ những đội du kích nhỏ lẻ thành các đơn vị có tổ chức, kỷ luật, biết phối hợp chiến đấu và gắn bó với quần chúng. Khi Thế chiến II bước vào giai đoạn cuối, Nhật Bản thất thế, quân Pháp bị loại khỏi Đông Dương, quyền lực cai trị trở nên rối loạn; đây là cơ hội lịch sử quý hiếm mà Việt Minh đã chuẩn bị từ lâu để chớp thời cơ tổng khởi nghĩa.

Ngày 13/8/1945, Ủy ban Khởi nghĩa được thành lập, ra “Lệnh Tổng khởi nghĩa” trên toàn quốc. Võ Nguyên Giáp khi ấy đóng vai trò chủ chốt trong mảng quân sự: điều động lực lượng, bố trí vũ trang, tổ chức các mũi giành chính quyền ở những địa bàn trọng điểm. Nhờ sự chuẩn bị lâu dài và khoa học, lực lượng vũ trang Việt Minh có thể phát huy sức mạnh đúng lúc.

Điểm đặc biệt trong vai trò của Giáp là sự kết hợp khéo léo giữa chính trị và quân sự. Ông hiểu thời điểm nào cần bí mật, khi nào cần phô trương thanh thế để uy hiếp tinh thần đối phương. Trong những ngày từ 13 đến 28/8, nhiều tỉnh thành trên cả nước đồng loạt đứng lên giành chính quyền. Sự lan tỏa ấy không phải tự phát, mà là kết quả của quá trình xây dựng cơ sở, kết nối quần chúng và tổ chức lực lượng mà Giáp cùng Việt Minh đã thực hiện suốt nhiều năm.

Một chi tiết lịch sử thú vị ít được nhắc đến là mối liên hệ giữa Việt Minh và nhóm

OSS (Đội Deer) của Mỹ — những người đã hỗ trợ huấn luyện một số chiến sĩ Việt Minh và cung cấp một số trang bị cơ bản. Võ Nguyên Giáp là người trực tiếp làm việc và phối hợp với họ trong thời gian ngắn ngủi trước Tổng khởi nghĩa. Dù sự hợp tác này về sau vẫn còn nhiều tranh luận, không thể phủ nhận rằng nó giúp tăng tốc khả năng tổ chức và trang bị cho lực lượng cách mạng.

Khi Hà Nội nổi dậy vào ngày 19/8, Võ Nguyên Giáp cùng các lãnh đạo Việt Minh tiến vào thủ đô trong một sự kiện mang tính biểu tượng: chính quyền thực dân – phong kiến cũ đang sụp đổ, và một chính quyền mới của nhân dân được hình thành mà không phải bằng một trận đánh đẫm máu. Chiến thắng ấy là nghệ thuật kết hợp giữa vận động quần chúng, tổ chức lực lượng và nắm bắt thời cơ — một bước ngoặt mà Giáp góp công lớn.

Sau khi giành chính quyền, Võ Nguyên Giáp tiếp tục được giao xây dựng Quân đội Nhân dân Việt Nam, chuẩn bị đối phó với nguy cơ quân Pháp quay trở lại. Từ nền tảng lực lượng vũ trang thời khởi nghĩa, ông từng bước xây dựng quân đội chính quy, sau này làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy.

Nhìn lại Cách mạng Tháng Tám, không thể không nhắc đến phẩm chất con người Võ Nguyên Giáp: kiên định, ham học hỏi, cẩn trọng trong chiến lược nhưng táo bạo trong quyết định khi thời cơ đến. Dù cuộc đời về sau có nhiều thử thách, kể cả những sai lầm và tổn thất, ông vẫn giữ bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm trước dân tộc.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp – người học trò xuất sắc của Hồ Chí Minh – không chỉ là vị tướng của những chiến dịch lớn mà còn là người đặt nền móng quân sự cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám 1945. Vai trò của ông trong giai đoạn quyết định ấy là một minh chứng cho tài năng tổ chức, sự nhạy bén chính trị và tầm nhìn chiến lược. Cuộc đời ông kéo dài sang thế kỷ XXI, nhưng dấu ấn của ông trong Tháng Tám 1945 vẫn luôn được lịch sử và nhân dân trân trọng.

Sưu tầm.