Câu chuyện về đồng chí Hoàng Văn Thụ

Trong lịch sử cách mạng Việt Nam trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Hoàng Văn Thụ là một trong những người hoạt động sớm, có quá trình xây dựng cơ sở cách mạng lâu dài và giữ nhiều trọng trách quan trọng. Sinh ra tại vùng đất biên giới Lạng Sơn, ông sớm chứng kiến cuộc sống khổ cực của đồng bào các dân tộc dưới chế độ thực dân. Chính hoàn cảnh quê hương đã góp phần hình thành ở người thanh niên Tày một tinh thần yêu nước mạnh mẽ và ý chí tìm con đường giải phóng dân tộc.

Hoàng Văn Thụ sinh ngày 4 tháng 11 năm 1909 tại vùng Phạc Lạn, xã Nhân Lý, huyện Văn Uyên, tỉnh Lạng Sơn. Ngay từ khi còn đi học tại Lạng Sơn, ông đã kết bạn với những thanh niên có cùng chí hướng như Hoàng Đình Giong và Lương Văn Chi. Ba người dần hình thành một nhóm thanh niên yêu nước đầu tiên ở địa phương.

Trong những năm đầu trưởng thành, Hoàng Văn Thụ không chỉ quan tâm đến tình hình quê hương mà còn tìm hiểu các phong trào cách mạng đang diễn ra ở Việt Nam và Trung Quốc. Năm 1927, ông sang Trung Quốc. Tại đây, ông được tổ chức cách mạng bố trí làm việc tại một xưởng cơ khí ở Nam Hưng, Quảng Tây. Xưởng cơ khí này đồng thời là nơi những người cách mạng Việt Nam gặp gỡ, liên lạc và tổ chức hoạt động.

Tại Nam Hưng, Hoàng Văn Thụ tiếp xúc sâu hơn với tư tưởng cách mạng và tham gia tổ chức. Ông cùng một số đồng chí xây dựng chi bộ cách mạng, sau đó trở về Việt Nam để trực tiếp gây dựng phong trào.

Trở lại quê hương, Hoàng Văn Thụ tập trung vào công việc xây dựng cơ sở. Ông đi nhiều nơi ở Cao Bằng, Lạng Sơn, vận động quần chúng, đào tạo cán bộ và phát triển tổ chức cách mạng. Ông cũng tham gia tổ chức báo chí cách mạng, trong đó có việc xuất bản báo Tranh Đấu tại Cao Bằng.

Những hoạt động ấy diễn ra trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm. Chính quyền thực dân tăng cường theo dõi, bắt bớ và đàn áp những người tham gia phong trào. Vì vậy, Hoàng Văn Thụ phải thường xuyên thay đổi địa điểm hoạt động, giữ bí mật về tổ chức và dựa vào sự che chở của nhân dân.

Khi phong trào cách mạng phát triển, ông được giao những nhiệm vụ ngày càng quan trọng. Hoàng Văn Thụ từng hoạt động trong phong trào công nhân tại các vùng mỏ Uông Bí, Hòn Gai, Hải Phòng và khu vực Hà Nội. Ông chú trọng vận động công nhân tham gia phong trào, xây dựng cơ sở cách mạng trong các tầng lớp lao động.

Đây là một nhiệm vụ khó khăn. Công nhân là lực lượng có vị trí quan trọng trong xã hội nhưng cũng chịu sự kiểm soát chặt chẽ của chính quyền thuộc địa. Để xây dựng phong trào, cán bộ cách mạng phải tiếp cận người lao động một cách bí mật, tuyên truyền từng bước và xây dựng lòng tin.

Hoàng Văn Thụ dần trở thành một trong những cán bộ lãnh đạo quan trọng của cách mạng ở Bắc Kỳ. Ông được giao phụ trách nhiều địa bàn, trực tiếp tổ chức và chỉ đạo phong trào trong điều kiện thực dân Pháp tăng cường đàn áp.

Đặc biệt, ông từng giữ chức Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ, một trọng trách rất lớn đối với một cán bộ cách mạng hoạt động trong hoàn cảnh bí mật. Từ vị trí này, Hoàng Văn Thụ tham gia chỉ đạo phong trào ở nhiều địa phương, chú trọng xây dựng tổ chức Đảng và phát triển lực lượng quần chúng.

Khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, tình hình Đông Dương càng trở nên khắc nghiệt. Thực dân Pháp tăng cường đàn áp, bắt giữ cán bộ và phá vỡ các cơ sở cách mạng. Trung ương Đảng chủ trương chuyển nhiều tổ chức vào hoạt động bí mật.

Trong hoàn cảnh ấy, Hoàng Văn Thụ vẫn tiếp tục hoạt động.

Ông đi lại giữa các cơ sở, gặp gỡ cán bộ, truyền đạt chủ trương và tìm cách duy trì mạng lưới cách mạng. Những chuyến đi như vậy luôn tiềm ẩn nguy cơ bị bắt. Nhưng ông hiểu rằng nếu những người lãnh đạo rời bỏ cơ sở trong lúc khó khăn, phong trào sẽ gặp tổn thất rất lớn.

Ngày 25 tháng 8 năm 1943, Hoàng Văn Thụ bị thực dân Pháp bắt tại Hà Nội. Sau khi bị bắt, ông bị đưa đi giam giữ và thẩm vấn. Đối phương tìm cách khai thác thông tin về tổ chức cách mạng và những người đồng chí của ông.

Nhưng Hoàng Văn Thụ không khuất phục.

Trong thời gian bị giam, ông vẫn giữ vững tinh thần của một người cộng sản. Dù biết bản thân có thể phải đối mặt với án tử hình, ông không khai báo những bí mật của tổ chức.

Ngày 24 tháng 5 năm 1944, Hoàng Văn Thụ bị thực dân Pháp xử bắn tại Tương Mai, Hà Nội. Ông hy sinh khi mới khoảng 34 tuổi.

Trước lúc hy sinh, Hoàng Văn Thụ vẫn thể hiện tinh thần bình tĩnh và niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của cách mạng. Chính khí phách ấy đã khiến ông trở thành biểu tượng của người chiến sĩ cộng sản kiên trung, bất khuất.

Điều đáng chú ý là Hoàng Văn Thụ hy sinh chỉ hơn một năm trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Ông không được chứng kiến ngày nhân dân Việt Nam giành chính quyền trên phạm vi cả nước, không được nhìn thấy ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình.

Nhưng những năm tháng ông dành cho cách mạng đã góp phần xây dựng cơ sở và lực lượng chuẩn bị cho thắng lợi ấy.

Sau khi ông hy sinh, tên tuổi Hoàng Văn Thụ tiếp tục được nhân dân ghi nhớ. Nhiều địa phương đặt tên đường, trường học và công trình công cộng theo tên ông. Quê hương Lạng Sơn cũng xây dựng khu lưu niệm để giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệp của người con ưu tú này.

Câu chuyện về Hoàng Văn Thụ không phải câu chuyện của một người lính trên chiến trường với súng đạn. Phần lớn cuộc đời hoạt động của ông diễn ra trong những căn nhà bí mật, những chuyến đi giữa các cơ sở, những cuộc gặp kín và những công việc xây dựng tổ chức.

Đó là một hình thức chiến đấu âm thầm nhưng không kém phần nguy hiểm.

Ông hiểu rằng muốn giành được độc lập, cách mạng cần có tổ chức, cần có cán bộ và cần dựa vào sức mạnh của nhân dân. Vì vậy, ông dành nhiều năm để xây dựng cơ sở, vận động công nhân và đồng bào các dân tộc, đào tạo cán bộ và duy trì phong trào trong những thời kỳ bị đàn áp khốc liệt.

Từ một thanh niên người Tày ở vùng núi Lạng Sơn, Hoàng Văn Thụ đã trở thành một trong những nhà lãnh đạo tiền bối của cách mạng Việt Nam. Cuộc đời ông chỉ kéo dài hơn ba thập niên nhưng phần lớn những năm tháng trưởng thành đều dành cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập.

Hoàng Văn Thụ (1909–1944) được lịch sử ghi nhớ như một người chiến sĩ cộng sản kiên trung, một cán bộ lãnh đạo có tinh thần tổ chức và ý chí bất khuất. Câu chuyện của ông cũng là câu chuyện về một thế hệ thanh niên Việt Nam đã lựa chọn con đường cách mạng trong những năm tháng nguy hiểm nhất và chấp nhận hy sinh trước khi được nhìn thấy ngày đất nước độc lập.

Tên tuổi ông vì thế vẫn gắn liền với quê hương Xứ Lạng và với truyền thống đấu tranh cách mạng của các dân tộc Việt Nam.