Câu chuyện về đồng chí Nguyễn Văn Thanh và đồng chí Nguyễn An Đông

Trong quá trình hoạt động, ông từng bị địch bắt và giam giữ tại Khám Chí Hòa - một trong

những nhà tù khét tiếng thời bấy giờ. Những ngày tháng trong tù không làm ông khuất phục, trái

lại càng tôi luyện thêm ý chí và tinh thần cách mạng. Ngay trong chốn lao tù, ông cùng những

người đồng đội đã sáng tác và đối đáp với nhau những bài thơ đầy cảm xúc, thể hiện tinh thần lạc

quan, niềm tin vào thắng lợi cuối cùng của cách mạng. Bài thơ dưới đây là đoạn đối đáp giữa

đồng chí Nguyễn Văn Thanh và đồng chí Nguyễn An Đông bày tỏ sự nhung nhớ mẹ già:

Khám lạnh canh khuya nhớ mẹ già

Tuổi đời sáu mươi tóc sương pha

Gian truân đau khổ từng giai đoạn

Nhớ cháu, thương con, dạ xót xa!

(Nguyễn Văn Thanh)

Khám lạnh canh khuya nhớ mẹ

Tôi cũng như anh có mẹ già

Cần cù bao quản tóc sương pha

Cho con trọn hiếu cùng dân tộc

Đất nước nặng tình, há xót xa!

(Nguyễn An Đông)

Những vần thơ ấy không chỉ là nguồn động viên tinh thần mà còn là minh chứng cho sức mạnh

tinh thần bất khuất của người chiến sĩ cộng sản. Cùng với đó là những bài thơ mà họ đã bày tỏ

nỗi niềm nhớ nhung người chồng, người con của mình đồng thời là sự tin tưởng, chờ đợi ngày

hòa bình:

Văng vẳng bên tai tiếng khóc chồng

Của người thiếu phụ chốn phòng không

Ngày ngày rầu rỉ bên song cửa

Đăm đắm phương trời mỏi mắt trông!

(Nguyễn Văn Thanh)

Hãy dịu dần đi tiếng khóc chồng

Còn bao hiền phụ cảnh phòng không

Năm qua tháng lại kiên tâm đợi

Dạy trẻ nuôi già thay ngóng trông!

(Trương Văn Biên)

Nhắn nhủ ai kia chớ khóc chồng

Tan rồi phải hiệp, lẽ nào không

Chàng về vang tiếng hoàn ca khúc

Khỏi phụ lòng nàng mỏi mắt trông.

(Nguyễn An Đông)

Tôi nhớ tôi thương tôi khóc chồng

Cớ sao ông lại bảo là không?

Việc nhà, việc nước tôi lo đủ

Còn chút thời gian, tôi ngóng trông!

(Nguyễn Văn Khiết)

Tuy nhiên, con đường cách mạng của Nguyễn An Đông cũng đầy gian nan và bi kịch. Khi hoạt

động tình báo của ông bị lộ, tổ chức đã chuẩn bị đưa ông ra miền Bắc để tránh sự truy lùng gắt

gao của chính quyền Mỹ – ngụy. Nhưng chưa kịp thực hiện kế hoạch ấy, thì bi kịch đã xảy ra.

Vào ngày 6 tháng 8 năm 1968, khi ông đang di chuyển bằng xe máy trên đường phố Sài Gòn, hai

thanh niên áp sát và nổ súng ám sát ông bằng súng giảm thanh. Sau đó, kẻ địch tạo dựng hiện

trường giả nhằm che giấu tội ác, khiến nhiều người lầm tưởng rằng ông gặp tai nạn giao thông.

Ban đầu, ông được an táng tại Nghĩa trang cũ trên đường 30/4 (nay là khu vực cây xăng). Sau

này, khi gia đình và đồng đội tiến hành cải táng, phát hiện thi hài ông vẫn còn nguyên vẹn, sự

thật về cái chết của ông mới được làm sáng tỏ: ông đã bị sát hại một cách có chủ đích vì hoạt

động cách mạng. Sau đó, hài cốt của ông được đưa về an táng trang trọng tại Nghĩa trang Liệt sĩ

Cần Thơ – nơi ghi danh những người con ưu tú đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Vì hoạt động với công việc tình báo và đặc thù của công việc là phải giữ bí mật nên ông không

thể kể gì với gia đình về công việc của mình cụ thể là làm gì, bản thân ông đã cống hiện được gì,

đến ngày ra đi ông cũng chẳng kịp nói lời từ biệt, nhưng có lẽ sự cống hiến trong thầm lặng và sự

hy sinh cao cả của ông đã được ghi chép lại, ông Bành Văn Còn (Nguyễn An Đông) đã được

Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý như: Huân chương Độc lập hạng

Nhì, Huân chương Kháng chiến hạng Nhì chống thực dân Pháp xâm lược, Huân chương Kháng

chiến hạng Nhất chống Mỹ cứu nước. Những tấm huân chương ấy không chỉ là sự công nhận

những đóng góp, tri ân đối với cá nhân ông, mà còn là sự tôn vinh đối với thế hệ những người

lính tình báo âm thầm, kiên trung trong lòng địch.