LÊ THỊ PHA – NGƯỜI NỮ CHÍNH TRỊ VIÊN GIỮA LỬA ĐẠN LÂM ĐỒNG

Cô gái Củ Chi trong những năm tháng chiến tranh

Lê Thị Pha sinh năm 1942 trong một gia đình nông dân nghèo ở Củ Chi, Gia Định. Đó là vùng đất sau này được biết đến với những địa đạo nổi tiếng và cũng là nơi chiến tranh diễn ra vô cùng ác liệt. Tuổi thơ của chị lớn lên giữa những biến động của đất nước, khi cuộc sống của người dân thường xuyên bị đảo lộn bởi chiến tranh và những cuộc càn quét của quân địch. Có lẽ chính những gì chứng kiến từ quê hương đã khiến cô gái trẻ Lê Thị Pha sớm nhận ra rằng mình không thể đứng ngoài cuộc đấu tranh đang diễn ra từng ngày trên mảnh đất nơi mình sinh ra.

Năm 1962, khi vừa tròn 20 tuổi, chị quyết định tham gia cách mạng. Đó là tuổi đẹp nhất của một người con gái, khi cuộc đời còn rất nhiều điều để mơ ước. Nhưng thay vì chọn một cuộc sống bình thường, Lê Thị Pha bước vào một con đường đầy hiểm nguy. Chị công tác tại cơ quan quân sự, sau đó chuyển về đơn vị quân y. Những công việc ban đầu giúp chị hiểu hơn về chiến trường, về những người lính đang ngày đêm chiến đấu và về những mất mát mà chiến tranh để lại trên từng con người.

Từ người lính quân y đến người cán bộ cách mạng

Những năm tháng hoạt động trong chiến tranh đã rèn luyện Lê Thị Pha trở thành một người phụ nữ có bản lĩnh. Chị không chỉ hoàn thành công việc được giao mà còn luôn tự rèn luyện mình. Năm 1965, sau ba năm tham gia cách mạng, chị được kết nạp vào Đảng. Với chị, đó không chỉ là một vinh dự mà còn là trách nhiệm lớn hơn đối với đồng đội và nhân dân.

Cuối năm 1968, một bước ngoặt mới đến với cuộc đời chị khi Lê Thị Pha được điều về làm Chính trị viên đơn vị nữ pháo binh của tỉnh Lâm Đồng. Đây là một vị trí không hề đơn giản, nhất là trong điều kiện chiến trường. Chị vừa phải cùng đơn vị chiến đấu, vừa phải làm công tác tư tưởng, động viên chị em giữ vững tinh thần và hoàn thành nhiệm vụ. Những nữ chiến sĩ dưới sự dẫn dắt của chị phải sống giữa rừng, thường xuyên di chuyển trận địa, chịu đựng thiếu thốn và luôn sẵn sàng đối mặt với bom đạn.

Đối với những người lính nữ ấy, chiến tranh không hề nhẹ nhàng hơn chỉ vì họ là phụ nữ. Họ vẫn phải mang vác vũ khí, hành quân trong rừng, kéo pháo, xây dựng trận địa và chiến đấu khi quân địch xuất hiện. Chính trong hoàn cảnh ấy, Lê Thị Pha trở thành chỗ dựa tinh thần của đơn vị. Chị không chỉ đứng phía sau động viên mà trực tiếp cùng chị em đi qua những trận đánh nguy hiểm.

Người nữ Chính trị viên giữa đại ngàn Lâm Đồng

Cuối những năm 1960 và đầu những năm 1970, chiến trường Lâm Đồng diễn ra nhiều trận đánh ác liệt. Rừng núi vừa là nơi che chở cho lực lượng cách mạng, vừa là địa bàn mà quân địch tìm mọi cách kiểm soát. Những đơn vị pháo binh phải thường xuyên thay đổi vị trí, bí mật đưa vũ khí vào trận địa và tìm cách tránh sự phát hiện của máy bay địch.

Đơn vị nữ pháo binh của tỉnh Lâm Đồng dưới sự chỉ huy của Lê Thị Pha đã nhiều lần tham gia chiến đấu và gây thiệt hại cho các căn cứ của địch. Với những nữ chiến sĩ, mỗi trận đánh là một lần thử thách lòng can đảm. Họ phải đối mặt với hỏa lực mạnh hơn, với máy bay trinh sát và với nguy cơ bị phát hiện bất cứ lúc nào.

Nhưng điều đáng nhớ ở Lê Thị Pha không chỉ là khả năng chiến đấu. Chị còn đặc biệt chú trọng đến việc tự rèn luyện và rèn luyện cho cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị. Trong cuốn sổ tự tu của mình, chị cẩn thận ghi lại những việc đã làm, những ưu điểm, khuyết điểm sau mỗi trận đánh và từng quyết định công tác. Với chị, một người cán bộ muốn hoàn thành nhiệm vụ thì trước hết phải biết nhìn lại chính mình.

Những dòng ghi chép ấy ngày nay trở thành một phần ký ức quý giá về người nữ cán bộ cách mạng. Chúng cho thấy phía sau hình ảnh một Chính trị viên cứng rắn giữa chiến trường vẫn là một người phụ nữ luôn suy nghĩ, trăn trở và tự nhắc nhở mình phải sống, chiến đấu sao cho xứng đáng với niềm tin của đồng đội.

Những nữ pháo binh không chịu khuất phục

Trong chiến tranh, hình ảnh người phụ nữ thường gắn với những công việc hậu phương, chăm sóc gia đình hoặc phục vụ thương binh. Nhưng ở Lâm Đồng những năm ấy, có những người phụ nữ đã trực tiếp bước vào trận địa.

Họ kéo pháo giữa rừng, vận chuyển đạn trong đêm và chờ lệnh chiến đấu. Có khi vừa trải qua một trận đánh, họ đã phải nhanh chóng thu dọn trận địa, mang vũ khí rút vào rừng để tránh máy bay địch. Những ngày thiếu lương thực, thiếu thuốc men và thường xuyên phải đối mặt với bệnh tật khiến cuộc sống của họ vô cùng khắc nghiệt.

Lê Thị Pha là người ở giữa những người phụ nữ ấy. Chị hiểu nỗi sợ của từng chiến sĩ, hiểu những lúc chị em nhớ nhà và cũng hiểu sự mệt mỏi sau những ngày hành quân. Vì vậy, công việc của một Chính trị viên không chỉ là truyền đạt mệnh lệnh. Đó còn là việc giữ cho những con người đang đứng giữa chiến tranh không đánh mất niềm tin.

Chị đã cùng họ đi qua những ngày tháng như thế, giữa những cánh rừng Lâm Đồng còn đầy dấu vết chiến tranh.

Đại Lào – nơi chị gửi lại tuổi xuân

Năm 1971, Lê Thị Pha về công tác tại Y2 Đại Lào và giữ chức vụ Bí thư chi bộ. Đại Lào khi ấy là một địa bàn quan trọng, nằm giữa vùng rừng núi hiểm trở của Lâm Đồng. Công việc mới tiếp tục đặt chị vào những thử thách lớn. Những chuyến đi công tác trong rừng luôn tiềm ẩn nguy hiểm bởi quân địch thường cài mìn trên đường đi và tìm cách kiểm soát các tuyến giao liên.

Nhưng chiến tranh không cho phép người cán bộ được lựa chọn những con đường an toàn. Có những chuyến đi mà người lính biết trước rằng phía trước có thể là nguy hiểm nhưng vẫn phải lên đường, bởi nếu không đi thì nhiệm vụ sẽ bị đình trệ, đồng đội có thể gặp khó khăn và thông tin không thể đến được nơi cần đến.

Lê Thị Pha vẫn tiếp tục công việc của mình.

Chị khi ấy mới ngoài hai mươi tuổi.

Một người phụ nữ trẻ đã đi qua gần mười năm chiến tranh, từ Củ Chi đến những chiến trường ở Lâm Đồng, từ công tác quân sự và quân y đến chỉ huy một đơn vị nữ pháo binh. Nhưng cuộc đời chị lại chỉ còn được tính bằng những tháng ngày ngắn ngủi.

Chuyến đi cuối cùng

Năm 1972, trên đường đi công tác tại Đại Lào, Lê Thị Pha cùng đồng đội không may vướng phải mìn của địch. Vụ nổ đã cướp đi sinh mạng của chị khi chị mới 30 tuổi.

Tin chị hy sinh chắc hẳn đã để lại một khoảng trống rất lớn trong đơn vị. Người phụ nữ từng đứng giữa trận địa, từng động viên đồng đội và từng ghi lại những khuyết điểm của mình trong từng trận đánh giờ đây không còn trở về nữa.

Chị ra đi khi cuộc chiến vẫn chưa kết thúc. Phía trước còn rất nhiều trận đánh, rất nhiều con đường và những người đồng đội vẫn phải tiếp tục chiến đấu.

Có lẽ điều đau lòng nhất của chiến tranh chính là như vậy. Có những người ra đi khi chiến thắng vẫn còn ở phía trước, không được nhìn thấy ngày hòa bình, không được trở về quê hương và cũng không biết sau này những người mình yêu thương sẽ sống như thế nào.

Lê Thị Pha là một trong những người như thế.

Người phụ nữ không trở về

Sau ngày chị hy sinh, những kỷ vật của Lê Thị Pha được đồng đội gìn giữ. Trong số đó có những ghi chép cá nhân, những trang sổ tự tu mà chị từng cẩn thận viết lại sau mỗi ngày công tác và mỗi trận đánh. Những trang giấy ấy không chỉ kể về chiến tranh mà còn cho thấy thế giới nội tâm của một người phụ nữ trẻ đang sống giữa những năm tháng khốc liệt nhất.

Chị không viết về mình như một người hùng. Những gì được ghi lại chủ yếu là công việc, trách nhiệm, những điều đã làm được và những hạn chế cần sửa chữa. Chính sự giản dị ấy khiến câu chuyện của chị càng trở nên xúc động.

Bởi người anh hùng trong chiến tranh đôi khi không nghĩ rằng mình đang làm một điều phi thường. Họ chỉ nghĩ rằng mình đang làm công việc mà thời đại giao cho mình.

Lê Thị Pha cũng vậy.

Chị chiến đấu vì quê hương, vì đồng đội và vì một ngày đất nước được hòa bình.

Sáu năm sau ngày hy sinh

Năm 1978, sáu năm sau ngày Lê Thị Pha hy sinh, Nhà nước truy tặng chị danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đó là sự ghi nhận đối với những đóng góp và chiến công mà người nữ cán bộ đã cống hiến trong những năm tháng chiến tranh.

Nhưng danh hiệu ấy không thể đưa chị trở lại.

Không thể đưa người phụ nữ 30 tuổi trở về với gia đình.

Không thể trả lại những năm tháng tuổi trẻ mà chị đã gửi lại giữa đại ngàn Lâm Đồng.

Nó chỉ có thể giúp những thế hệ sau biết rằng đã từng có một người phụ nữ như thế sống và chiến đấu trên mảnh đất này.

Một người phụ nữ từ Củ Chi đến Lâm Đồng.

Một người Chính trị viên của đơn vị nữ pháo binh.

Một Bí thư chi bộ giữa chiến trường.

Một người đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Người con gái của Củ Chi, người chiến sĩ của Lâm Đồng

Ngày nay, khi nhắc đến những nhân vật lịch sử của Lâm Đồng, người ta có thể nhớ đến những tên tuổi lớn, những chiến công nổi tiếng và những địa danh đã đi vào lịch sử. Nhưng bên cạnh đó còn có những con người mà nếu không tìm hiểu kỹ, chúng ta rất dễ bỏ qua.

Lê Thị Pha là một người như vậy.

Chị không sinh ra ở Lâm Đồng, nhưng những năm tháng chiến đấu của chị lại gắn bó sâu sắc với mảnh đất này. Những cánh rừng Đại Lào, những trận địa pháo và những con đường giữa núi rừng đã trở thành một phần cuộc đời chị. Chị đã sống ở đó, chiến đấu ở đó và cuối cùng cũng nằm lại ở đó.

Nếu quê hương là nơi một người được sinh ra, thì đôi khi có những mảnh đất lại trở thành nơi một con người gửi lại phần đẹp nhất của cuộc đời mình.

Với Lê Thị Pha, Lâm Đồng chính là một nơi như thế.

Một mùa hoa lửa không bao giờ khép lại

Lê Thị Pha hy sinh năm 1972, khi chiến tranh vẫn còn tiếp diễn. Chị không được nhìn thấy ngày đất nước thống nhất vào mùa xuân năm 1975. Chị cũng không có cơ hội trở về quê hương sau những năm dài chiến đấu. Nhưng những gì chị để lại vẫn còn đó: những chiến công của đơn vị nữ pháo binh, những trang sổ tự tu, ký ức của đồng đội và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được trao sau ngày chị mất.

Điều khiến câu chuyện về Lê Thị Pha trở nên đặc biệt không phải chỉ vì chị là một nữ anh hùng. Điều đáng nhớ hơn là chị đã sống một cuộc đời rất ngắn nhưng không hề nhỏ bé. Từ một cô gái Củ Chi mới 20 tuổi bước vào cách mạng, chị đã trưởng thành giữa chiến tranh, trở thành người cán bộ chỉ huy và chỗ dựa tinh thần cho những nữ chiến sĩ nơi chiến trường Lâm Đồng.

Chị ra đi ở tuổi 30, nhưng tuổi trẻ của chị vẫn ở lại với đại ngàn Đại Lào. Giữa những cánh rừng hôm nay đã xanh trở lại, có lẽ ít ai còn hình dung được rằng hơn nửa thế kỷ trước, nơi đây từng có một người phụ nữ trẻ mang tên Lê Thị Pha đã sống, chiến đấu và gửi lại tuổi xuân của mình cho đất nước. Câu chuyện về chị vì thế không chỉ là câu chuyện của một người anh hùng, mà còn là câu chuyện về biết bao người phụ nữ thời hoa lửa – những người đã bước qua tuổi thanh xuân trong bom đạn để thế hệ sau được lớn lên trong hòa bình.