Câu chuyện về K8

Ông Nguyễn Đình Tế kể lại, cả quãng thời gian đó, đứa trẻ nào ở Vĩnh Linh cũng sống trong mông lung, cả ngày rúc trong hầm, bom đạn rơi suốt ngày. Nhà nước hỗ trợ lương thực nhưng không thể đi lấy được về mà ăn vì bom quá dữ dội. Tháng 8/1967, bom Mỹ đánh ác quá, trẻ con chết rất nhiều. “Với lũ trẻ chúng tôi thì điều đó hết sức bình thường. Ban ngày đi mò cua vì nước lên, đang ngụp lặn thì máy bay từ trong nam ra bắn xối xả, tôi cứ thế chạy dọc bờ ruộng lấp xấp, rồi cũng chạy thoát. Khi đó, cha tôi làm Phó công an xã, đang đứng chờ dân bên hầm xã đội để đưa về tuyến sau. Thấy tôi lóp ngóp chạy máy bay, cha quyết định cho tôi đi theo đoàn luôn”.

Điều đau xót nhất với ông Nguyễn Đình Tế là ngay sau khi vừa rời đi, bom Mỹ đã đánh tan căn hầm xã đội, nơi có người cha trú ẩn trong đó. Lúc đó, người dân chung quanh xin được cánh cửa nhà thờ để làm tạm áo quan chôn cất ông. Ngay trong đêm đó, anh em ông được đưa thẳng ra Vĩnh Trung, nơi tập kết.

Khi đi, ông Tế mặc độc chiếc quần đùi, được chú bộ đội cho một cái quần, cắt ống ra buộc lại rồi bỏ lương khô, quần áo vào trong đó, cùng với một ống tre lồ ô đựng nước. Đoàn của ông Tế được đi ô-tô ra Quảng Bình, nghỉ ngơi rồi tiếp tục được xe đón ra Hà Tĩnh. Từ Hà Tĩnh, cả đoàn bắt đầu đi bộ, ngày đi đêm nghỉ, chuyến đi kéo dài cả tháng. Đêm 28/7/1967, khi chiếc xe thứ 12 của xã Vĩnh Hiền bị đánh bom ở Mỹ Trung, thì đoàn của ông Tế đang ở Quảng Bình. Chặng đường nào cũng nguy hiểm, chỉ khi ra đến Ninh Bình mới thở phào nhẹ nhõm.

Đến Nam Hà, các nhóm học sinh được phân về các xã khác nhau, theo các gia đình nhận nuôi. Hai anh em ông Tế không được ở với nhau do anh trai ông học cấp 2, phải ở gần trường học.

“Ra đến Hà Nam, chúng tôi làm quen với cuộc sống mới rất nhanh. Người dân ai cũng chân tình, thân thiện, nghe giọng đã thấy cảm mến, hết sức nhẹ nhàng, tình cảm. Các gia đình thương yêu các cháu K8 như con cái trong nhà”, ông Tế kể.

Khi đó, ông Tế và các học sinh K8 cũng có nhiều trò nghịch ngợm khiến các bố mẹ nuôi “đau đầu”. Tuy nhiên, việc học hành của học sinh K8 năm đó lại rất ổn định, bản thân học sinh K8 cũng bảo nhau học hành chăm chỉ, nổi bật trong mọi hoạt động, phong trào, sánh vai với học sinh địa phương.

“Chúng tôi cố gắng học chăm vì vẫn nhớ đến phần thưởng được gặp Bác Hồ”, ông Tế nói.

Cho đến bây giờ, ông Nguyễn Đình Tế vẫn giữ liên lạc với gia đình đã nuôi nấng mình. Năm nào ông cũng ra Hà Nam thăm mọi người, tham dự các hoạt động của địa phương.

Chiến tranh đã đi qua gần 50 năm, lịch sử cũng đã viết những trang rực rỡ. Nhưng có một dòng chảy lịch sử vẫn ngày đêm chảy trong ký ức của những người con Vĩnh Linh năm ấy, những ngày tháng đau thương nhưng cũng hết sức hào hùng, không bút sách nào tả hết được. Những năm tháng mà trẻ nhỏ được bao bọc, bảo vệ, được đưa ra khỏi vùng chiến sự và trở thành một chiến dịch sơ tán trẻ em có một không hai trên thế giới.

Những em bé K8 năm ấy, giờ đã đầu hai thứ tóc, có người đã lên chức ông, bà. Học sinh K8 phần lớn là thành đạt, nhiều người giữ những trọng trách của ngành, địa phương, thậm chí Trung ương. Cho đến nay, các cựu học sinh K8 các xã vẫn thường xuyên gặp gỡ, trao đổi thông tin với nhau, giúp đỡ, hỗ trợ nhau khi cần thiết. Với những học sinh và cả các cán bộ, thanh niên xung phong, bảo mẫu tham gia chiến dịch năm đó, K8 không chỉ là một kỷ niệm nhớ mãi không quên, K8 còn là máu thịt, là gia đình, là một phần không thể thiếu trong cuộc đời.