Câu chuyện về mẹ Việt Nam anh hùng Mẹ Suốt
Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước, có những hình ảnh đã đi vào thơ ca, nhạc họa và trở thành biểu tượng bất tử cho ý chí quật cường của dân tộc. Giữa những năm tháng mưa bom bão đạn trên vùng đất lửa Quảng Bình, hình ảnh một người mẹ chèo đò dưới làn mưa đạn để đưa chiến sĩ qua sông đã trở thành một huyền thoại sống. Đó chính là Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Suốt, hay còn được gọi với cái tên thân thương và kính trọng là Mẹ Suốt. Câu chuyện về cuộc đời mẹ không chỉ là một trang sử về lòng dũng cảm, mà còn là bản tình ca về tình yêu quê hương, đất nước, là hiện thân của vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam "anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" trong một giai đoạn lịch sử đầy gian khổ nhưng vô cùng vẻ vang.
Mẹ Nguyễn Thị Suốt sinh năm 1906 tại thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới (nay là thành phố Đồng Hới), tỉnh Quảng Bình. Sinh ra trong một gia đình ngư dân nghèo khổ bên bờ dòng sông Nhật Lệ thơ mộng, cuộc đời của mẹ từ thuở thiếu thời đã gắn liền với sóng nước và những nỗi lo toan cơm áo gạo tiền. Ngay từ năm 12 tuổi, mẹ đã phải đi làm thuê, ở đợ cho các nhà giàu trong vùng để phụ giúp gia đình. Suốt hơn 30 năm làm kiếp tôi đòi, mẹ đã thấu hiểu tận cùng nỗi khổ của người dân mất nước, của cái nghèo đói và sự khinh rẻ của thực dân phong kiến. Chính những năm tháng ấy đã hun đúc trong lòng mẹ một khát khao tự do cháy bỏng và một tinh thần phản kháng âm thầm nhưng quyết liệt. Khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ánh sáng của độc lập đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời mẹ, biến một người phụ nữ làm thuê thành một công dân tự do, một người phụ nữ đầy nhiệt huyết cách mạng.
Năm 1964, sau sự kiện "Vịnh Bắc Bộ", đế quốc Mỹ bắt đầu leo thang đánh phá miền Bắc bằng không quân và hải quân. Quảng Bình, với vị trí chiến lược là cửa ngõ của hậu phương lớn miền Bắc chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam, đã trở thành túi bom của quân thù. Thị xã Đồng Hới và dòng sông Nhật Lệ trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt ngày đêm. Trước tình hình ấy, để đảm bảo huyết mạch giao thông thông suốt, chính quyền địa phương đã thành lập tổ chèo đò vượt sông Nhật Lệ. Lúc bấy giờ, dù đã ở cái tuổi gần 60 – lứa tuổi lẽ ra phải được nghỉ ngơi bên con cháu – nhưng mẹ Suốt đã tình nguyện nhận lấy nhiệm vụ hiểm nguy này. Mẹ nói rằng mình đã sống gần hết cuộc đời, giờ có hy sinh vì Tổ quốc cũng là một niềm vinh dự. Với chiếc đò gỗ đơn sơ, mẹ đã bắt đầu một hành trình huyền thoại, nối liền hai bờ Nhật Lệ dưới làn mưa bom bão đạn.
Người ta kể rằng, từ năm 1964 đến năm 1967, không kể ngày hay đêm, hễ có yêu cầu là mẹ lại cầm chèo lên đường. Dòng sông Nhật Lệ khi ấy không còn hiền hòa như tên gọi của nó mà luôn sục sôi bởi những cột nước dựng đứng do bom Mỹ dội xuống. Máy bay giặc gầm rú trên đầu, bom bi, bom nổ chậm vây quanh, nhưng tay chèo của mẹ vẫn vững vàng. Mẹ không chỉ đưa cán bộ, bộ đội và nhân dân qua sông mà còn vận chuyển vũ khí, lương thực, thuốc men chi viện cho đảo Cồn Cỏ và các đơn vị phòng không dọc bờ biển. Có những ngày ác liệt, mẹ thực hiện hàng chục chuyến đò, mỗi chuyến đi là một lần đối mặt với tử thần. Khi được hỏi có sợ chết không, mẹ chỉ cười đôn hậu: "Tui chết thì có một mình tui chết, nhưng các chú qua được sông thì đánh được nhiều giặc, cứu được nhiều người". Câu nói giản dị ấy chứa đựng một triết lý sống cao cả, một sự hy sinh vô điều kiện vì đại cục.
Chiến công của mẹ Suốt không chỉ là việc chèo đò, mà còn là biểu tượng của tinh thần lạc quan và niềm tin vào chiến thắng. Hình ảnh mẹ với mái tóc bạc phơ bay trong gió, tấm lưng còng nhưng tay chèo chắc nịch, hiên ngang giữa sông nước mặc cho máy bay phản lực gào thét đã trở thành niềm cổ vũ cực lớn cho quân và dân Quảng Bình. Mẹ chính là hiện thân của câu nói "xe chưa qua nhà không tiếc, đường chưa thông không tiếc máu xương". Sự dũng cảm của mẹ đã khơi dậy lòng nhiệt huyết cho biết bao thanh niên xung phong và chiến sĩ trẻ lúc bấy giờ. Năm 1967, tại Đại hội Anh hùng và Chiến sĩ thi đua toàn quốc, mẹ Nguyễn Thị Suốt đã vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân. Hình ảnh mẹ bước lên bục vinh quang với bộ quần áo bà ba giản dị đã làm lay động hàng triệu trái tim người Việt Nam.
Nhà thơ Tố Hữu, trong một lần về thăm Quảng Bình, đã được nghe câu chuyện về mẹ và tận mắt chứng kiến bến đò Nhật Lệ anh hùng. Xúc động trước tấm gương của mẹ, ông đã viết nên bài thơ "Mẹ Suốt" bất hủ. Những câu thơ như: "Ngẩng đầu bạch tóc mẹ đi / Miệng cười buốt giá gió chi nà nồng / Tàu bay hắn bắn sau lưng / Miệng cười hắn bắn mặc mưu cha hắn" đã tạc vào lịch sử một tượng đài bằng thơ văn về người mẹ Việt Nam. Bài thơ không chỉ kể lại cuộc đời mẹ mà còn ca ngợi ý chí bền bỉ, sức mạnh tinh thần của một dân tộc không bao giờ khuất phục trước sức mạnh vũ khí hiện đại của kẻ thù. Qua những vần thơ ấy, cả nước biết đến mẹ Suốt như một biểu tượng của miền quê "Hai giỏi": chiến đấu giỏi và sản xuất giỏi.
Dù được vinh danh là Anh hùng, mẹ Suốt vẫn quay trở về với cuộc sống đời thường, tiếp tục công việc chèo đò và phục vụ cách mạng cho đến hơi thở cuối cùng. Vào ngày 11 tháng 10 năm 1968, trong một đợt đánh phá ác liệt của máy bay Mỹ vào bến đò Mỹ Cảnh, mẹ đã anh dũng hy sinh ngay trên chính dòng sông mà mẹ đã gắn bó cả cuộc đời. Mẹ ra đi nhưng linh hồn của mẹ đã hóa thân vào từng con sóng Nhật Lệ, vào từng tấc đất quê hương. Sự hy sinh của mẹ là một mất mát lớn lao, nhưng nó đã trở thành ngọn lửa bùng cháy thêm lòng căm thù giặc và quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược của quân dân ta. Mẹ nằm xuống khi đất nước chưa hoàn toàn thống nhất, nhưng mẹ đã kịp gieo mầm cho ngày hòa bình bằng hàng ngàn chuyến đò đầy ắp nghĩa tình và hy vọng.
Ngày nay, tại thành phố Đồng Hới, bến đò Mỹ Cảnh năm xưa đã được đặt tên là Bến đò Mẹ Suốt và trở thành một di tích lịch sử quốc gia quan trọng. Tượng đài mẹ Suốt uy nghi, sừng sững bên bờ sông Nhật Lệ không chỉ là nơi để nhân dân và khách du lịch đến tri ân, mà còn là lời nhắc nhở cho thế hệ trẻ về một thời kỳ oanh liệt. Đứng trước tượng đài, nhìn dòng sông Nhật Lệ hiền hòa chảy xuôi ra biển, chúng ta càng thêm thấu hiểu giá trị của sự bình yên hôm nay. Sự bình yên ấy được đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu của những người mẹ vĩ đại như mẹ Suốt. Mẹ không chỉ là mẹ của những người lính năm xưa, mà đã trở thành người mẹ chung của dân tộc, người tiếp thêm sức mạnh cho các thế hệ con cháu trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Cuộc đời mẹ Suốt là minh chứng cho sức mạnh của lòng yêu nước và lý tưởng cách mạng. Mẹ đã chứng minh rằng, dù là một người phụ nữ lao động bình thường, dù không được học hành cao xa, nhưng khi trái tim đập cùng nhịp đập với vận mệnh dân tộc, người ta có thể làm nên những điều phi thường. Mẹ chính là linh hồn của vùng đất Quảng Bình nắng gió, là niềm tự hào của phụ nữ Việt Nam qua mọi thời đại. Câu chuyện về mẹ sẽ còn được kể mãi, truyền từ đời này sang đời khác như một bài học về sự dấn thân và lòng chung thủy với đất nước. Mẹ Suốt – người phụ nữ chèo đò dưới làn bom đạn – mãi mãi là một đóa hoa bất tử trong vườn hoa anh hùng của dân tộc Việt Nam, một hình ảnh đẹp đẽ, rạng rỡ giữa dòng sông lịch sử ngàn năm văn hiến.
