Câu chuyện về nghệ sĩ nhiếp ảnh Triệu Đại và những bức ảnh “khét mùi khói thuốc”
Trong kho tàng lịch sử nhiếp ảnh Việt Nam, có một cái tên luôn được nhắc đến với sự nể trọng đặc biệt: nghệ sĩ nhiếp ảnh Triệu Đại. Ông không chỉ là người cầm máy ảnh, mà còn là người ghi lại cả một giai đoạn xã hội bằng ánh sáng, bóng tối và… cả khói thuốc lá. Triệu Đại từng có thời gian dài gắn bó với những góc phố, quán cóc, bến xe, nơi mà con người sống thật nhất, thô ráp nhất. Ông thường xuất hiện với chiếc máy ảnh cũ và gói thuốc lá nhăn nheo trong túi áo – người ta nói đùa rằng nếu thiếu
Câu chuyện về nghệ sĩ nhiếp ảnh Triệu Đại và những bức ảnh “khét mùi khói thuốc”
Trong kho tàng lịch sử nhiếp ảnh Việt Nam, có một cái tên luôn được nhắc đến với sự nể trọng đặc biệt: nghệ sĩ nhiếp ảnh Triệu Đại. Ông không chỉ là người cầm máy ảnh, mà còn là người ghi lại cả một giai đoạn xã hội bằng ánh sáng, bóng tối và… cả khói thuốc lá.
Triệu Đại từng có thời gian dài gắn bó với những góc phố, quán cóc, bến xe, nơi mà con người sống thật nhất, thô ráp nhất. Ông thường xuất hiện với chiếc máy ảnh cũ và gói thuốc lá nhăn nheo trong túi áo – người ta nói đùa rằng nếu thiếu đi mùi khói thuốc, ảnh của ông sẽ “mất đi một nửa linh hồn”.
Những bức ảnh của Triệu Đại thường đượm một lớp khói mờ ảo – đôi khi là ông cố ý chờ khoảnh khắc ai đó châm điếu thuốc, đôi khi là chính ông tạo ra một làn khói mỏng để bức ảnh có chiều sâu và cảm xúc hơn. Khói thuốc trong ảnh ông không phải để tô điểm, mà là để kể chuyện:
– Chuyện về người lao động ngồi nghỉ sau buổi làm việc nặng nhọc.
– Chuyện về những người lính trở về sau chiến tranh, lặng lẽ rít hơi thuốc để xua tan ký ức.
– Chuyện về cuộc sống đô thị náo nhiệt nhưng cũng đượm buồn trong thời kỳ đổi mới.
Triệu Đại từng chia sẻ rằng ông không chụp để minh họa, mà chụp để ghi lại hơi thở của thời đại. Và làn khói thuốc – phù du, mỏng manh – lại trở thành biểu tượng cho những khoảnh khắc đời thường trôi qua rất nhanh, nhưng nếu không được lưu giữ, sẽ biến mất như chưa từng tồn tại.
Ngày nay, khi nhìn lại những bức ảnh “khét mùi khói thuốc” ấy, ta không chỉ thấy nghệ thuật, mà thấy cả một phần lịch sử xã hội Việt Nam. Những lớp khói mờ ấy như tấm rèm kéo ta trở về với thời kỳ mà con người sống chậm hơn, chân thành hơn, và mỗi khoảnh khắc đời thường đều đáng được trân trọng.
