CÂU CHUYỆN VỀ NGƯỜI ANH
Ngày hè năm 1944, nắng chang chang rọi xuống con đường gồ ghề ở làng Phú Thượng, ngoại thành Hà Nội. Anh Chí, 28 tuổi, đã chạy bộ 3 cây số để đến gặp đồng chí bí thư địa phương. Áo vải xanh của anh đã ướt đẫm mồ hôi, nhưng đôi mắt anh vẫn sáng rực như ngọn lửa, tràn đầy niềm tin vào cuộc cách mạng. Anh là một trong những người hoạt động dưới góc nhìn của Việt Minh, tuyên truyền cho nhân dân nông thôn hiểu về mục tiêu giải phóng dân tộc, đấu tranh chống thực dân Pháp và phe phát xít Nhật.
Anh đã chọn làng Phú Thượng làm điểm hoạt động đầu tiên vì đây là vùng đất nhiều nông dân nghèo, bị bóc lột nặng nề. Trước khi đến, anh đã chuẩn bị kỹ lưỡng: viết tờ rơi tuyên truyền, chuẩn bị bài giảng đơn giản, dễ hiểu cho những người nông dân chưa bao giờ nghe nói về chủ nghĩa xã hội. Lần đầu tiên đến làng, anh không dám ra mặt trực tiếp, mà đứng ở hàng rào vườn, nghe những người nông dân nói về khổ đau của họ: phải nộp thuế gấp ba lần cho thực dân, bị địa chủ cướp đất, con cái không đi học, không có cơm ăn. Nghe những câu chuyện đó, anh nhớ đến mẹ và em gái ở quê, đã chết đói năm 1943, khi nạn đói lan rộng khắp cả nước.
Sau ba tháng hoạt động, anh đã có được nhóm 15 người nông dân trung thành, sẵn sàng tham gia cuộc đấu tranh. Một đêm mưa, anh được gọi đến gặp đồng chí bí thư khu vực, người nói rằng Bác Hồ đã ra lệnh chuẩn bị tổng khởi nghĩa vào cuối tháng 8. Anh phải tổ chức nhóm của mình chuẩn bị vũ khí, liên lạc với các đội du kích ở vùng núi, và chuẩn bị giành chính quyền tại làng vào ngày 19 tháng 8.
Ngày 19 tháng 8, khởi nghĩa nổ ra tại Hà Nội. Anh Chí dẫn nhóm 15 người nông dân tấn phòng đồn quân thực dân Pháp ở làng. Họ chỉ có mũi kiếm, dao rọc và vài cây súng cũ được trộm từ đồn quân. Anh đứng đầu hàng, kêu lên tiếng reo: "Đấu tranh cho độc lập dân tộc! Đấu tranh cho quyền lợi của nhân dân!" Các nông dân theo sau anh, tấn công đồn quân một cách dũng cảm. Sau hơn một giờ chiến đấu, họ đã giành được quyền lực tại làng, bắt giữ 5 chiến sĩ thực dân Pháp.
Nhưng chiến thắng không kéo dài lâu. Vài ngày sau, phe phát xít Nhật xâm nhập vào làng, tìm cách bày trừ các hoạt động viên cách mạng. Anh Chí bị bắt giữ, bị giam ở đồn quân Nhật tại thị trấn gần đó. Trong thời gian giam cầm, anh bị tra tấn khắc nghiệt, nhưng anh không hề thừa thông tin cho kẻ thù. Anh nói với các đồng chí bị giam cùng: "Chúng ta phải giữ vững niềm tin, vì Tháng Tám sẽ đến, và nhân dân sẽ giành thắng lợi cuối cùng."
Ngày 25 tháng 8, Tổng khởi nghĩa thắng lợi tại Hà Nội. Quân Nhật hoảng loạn, giải tán các đồn quân ở nông thôn. Anh Chí được giải thoát, ngay lập tức quay lại làng Phú Thượng để tổ chức nhân dân chào đón Bác Hồ, khi Người về Thủ đô lãnh đạo chính quyền non trẻ.
Ngày 2 tháng 9, tại Quảng trường Ba Đình, anh Chí đứng trong đám đông gần một triệu người, nghe Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập. Khi nghe câu "Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời!", anh khóc lóc, nhớ đến những đồng chí đã hy sinh, nhớ đến mẹ và em gái đã chết đói. Anh nghĩ rằng cuối cùng, nhân dân đã được tự do, đã làm chủ vận mệnh của mình.
Cho đến ngày nay, anh Chí vẫn sống ở làng Phú Thượng, kể cho con cháu nghe câu chuyện về Tháng Tám 1945, về những người hoạt động cách mạng đã hy sinh cho độc lập dân tộc. Anh luôn nhắc nhở con cháu: "Không được quên quá khứ, phải trân trọng tự do mà chúng ta đã giành được, phải xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh."
