Câu chuyện về "người bán hàng rong" huyền thoại trên đường phố - Nguyễn Thị Ba

Nguyễn Thị Ba: Người nữ tình báo ẩn mình sau mâm đồ giả

Trong giới tình báo Việt Nam, cụm từ "H.63" đã trở thành huyền thoại, và trong huyền thoại đó, không thể không nhắc đến Nguyễn Thị Ba – người nữ giao liên tình báo đã bảo vệ và chuyển tải hàng ngàn tài liệu tối mật của Thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn suốt 15 năm ròng rã ngay giữa lòng đô thị Sài Gòn.

Vỏ bọc bình dị giữa hang ổ kẻ thù Ít ai ngờ rằng, người phụ nữ tảo tần với mâm đồ trang sức vàng giả rẻ tiền, hay người giúp việc cho gia đình một trung tá Sài Gòn lại là một sĩ quan tình báo cấp cao. Để duy trì đường dây liên lạc di động, bà Ba đã hóa thân xuất sắc vào vai một người bán hàng rong. Có lần, bà đã dũng cảm cự cãi, đối đầu trực diện với cảnh sát để bảo vệ vị trí liên lạc, ngăn chúng hất đổ chiếc mâm đang chứa đựng kế hoạch tác chiến chiến dịch Lam Sơn - Đường 9 Nam Lào.

Sự mưu trí của bà còn thể hiện ở việc dàn dựng các cuộc gặp gỡ "công khai" với Phạm Xuân Ẩn. Dưới danh nghĩa một nhà báo Mỹ hào hoa ghé thăm nạn nhân cũ sau một vụ "tai nạn xe hơi" do chính ông gây ra, hai người đã trao đổi những tài liệu mật ngay trước mũi đối phương mà không hề bị nghi ngờ.

Nỗi đau chia ly và lòng trung trinh với cách mạng Cuộc đời bà là một bản hùng ca về sự hy sinh thầm lặng. Kết hôn năm 1941, nhưng suốt 34 năm kháng chiến, thời gian bà được ở bên chồng – ông Trần Văn Phước – chỉ tính bằng ngày. Bà đã đưa ra lựa chọn nghiệt ngã khi ở lại miền Nam để hoạt động, chịu cảnh xa chồng biền biệt 23 năm và gửi hai con nhỏ cho người thân chăm sóc để dấn thân vào những nẻo đường mật đẫm đầy cạm bẫy từ Cà Mau đến Sài Gòn.

Mỗi lần đi ngang qua nơi các con đang ở, bà chỉ dám nuốt nước mắt vào lòng, nhìn từ xa rồi tiếp tục nhiệm vụ. Đối với bà, phương án cuối cùng trong mọi điệp vụ luôn là "tự sát để thủ tiêu tài liệu" nhằm bảo vệ an toàn tuyệt đối cho tổ chức và đồng đội.

Sự ghi nhận của Tổ quốc Sau ngày 30/4/1975, bà Nguyễn Thị Ba cùng ông Phạm Xuân Ẩn là những người đầu tiên được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và thăng quân hàm Thiếu tá ngành tình báo. Ông Phạm Xuân Ẩn từng xúc động nói về bà: "Không thể nhớ hết đã bao lần bà mang theo người những tài liệu tối mật có ảnh hưởng đến cục diện toàn miền Nam và đến sinh mạng cá nhân tôi".

Bà để lại di sản về một cuộc đời tận trung với Đảng, tận hiếu với dân và một tinh thần thép ẩn sau vẻ ngoài bình dị của người phụ nữ Nam Bộ.