CÂU CHUYỆN VỀ NGUYỄN CÔNG TRỨ – NGƯỜI “NGÔNG” GIỮA THỜI LOẠN

Vào đầu thế kỷ XIX, dưới triều Minh Mạng, có một vị quan nổi tiếng tài hoa nhưng cũng rất “ngông” – đó chính là Nguyễn Công Trứ.

Ông sinh ra trong một gia đình nghèo, ở vùng quê Hà Tĩnh. Thuở nhỏ, Nguyễn Công Trứ rất ham học, nhưng đường khoa cử lại lận đận. Mãi đến năm 41 tuổi, ông mới đỗ đạt và bước chân vào chốn quan trường. Người đời thường nói: “Đỗ đạt muộn, nhưng đã đỗ là làm nên việc lớn” – điều đó hoàn toàn đúng với ông.

Khi làm quan, Nguyễn Công Trứ không chỉ giỏi văn chương mà còn rất giỏi việc nước. Ông được giao khai hoang, lập ấp ở vùng đất hoang ven biển. Nhờ tài tổ chức và tầm nhìn xa, ông đã biến những vùng đất hoang vu thành những cánh đồng trù phú, tiêu biểu là hai vùng Kim Sơn (Ninh Bình) và Tiền Hải (Thái Bình). Người dân biết ơn ông, xem ông như vị ân nhân đã mang lại cuộc sống mới.

Nhưng Nguyễn Công Trứ không phải là người dễ “uốn mình” theo khuôn phép. Ông nổi tiếng với tính cách thẳng thắn, đôi khi có phần ngạo nghễ. Có lần, khi vào chầu vua, ông vẫn ung dung, không quá câu nệ lễ nghi. Có người cho rằng đó là bất kính, nhưng ông chỉ cười và nói rằng: “Ta làm việc lớn cho dân, cho nước, lòng ngay thì không sợ.”

Sau này, dù từng bị giáng chức, thậm chí bị đày đi làm lính thú, ông vẫn giữ vững khí phách. Chính trong những lúc khó khăn đó, Nguyễn Công Trứ đã sáng tác nhiều bài thơ thể hiện chí làm trai và quan niệm sống đầy bản lĩnh. Bài thơ nổi tiếng của ông có câu:

“Đã mang tiếng ở trong trời đất,

Phải có danh gì với núi sông.”

Cuộc đời của Nguyễn Công Trứ là một hành trình đầy thăng trầm: từ kẻ sĩ nghèo khó, trở thành vị quan lớn, rồi lại bị giáng chức, nhưng cuối cùng vẫn được ghi nhận là người có công lớn với đất nước.

Người đời nhớ đến ông không chỉ vì tài năng, mà còn vì một nhân cách đặc biệt: sống thẳng, sống thật, và luôn giữ lòng tự trọng.