Câu chuyện về Nguyễn Thị Duệ

Khi nhắc đến các vị Trạng nguyên hay bậc đại khoa thời phong kiến, chúng ta thường chỉ nghĩ đến đấng nam nhi. Thế nhưng, lịch sử Việt Nam lại ghi nhận một trường hợp vô cùng ly kỳ và độc nhất vô nhị: Một người phụ nữ đã cải trang thành nam giới để đi thi, xuất sắc đỗ Thủ khoa, trở thành vị Nữ Trạng nguyên đầu tiên và duy nhất của nước ta. Đó chính là bà Nguyễn Thị Duệ (sinh năm 1574, quê ở Hải Dương).Sống trong thời kỳ phong kiến mang nặng tư tưởng "trọng nam khinh nữ", phụ nữ hoàn toàn không được phép đi học hay lều chốn trường thi. Tuy nhiên, từ nhỏ bà Nguyễn Thị Duệ đã nổi tiếng là thần đồng, thông minh kiệt xuất và có niềm đam mê mãnh liệt với con chữ. Không chịu khuất phục trước số phận và định kiến xã hội, khi triều đình nhà Mạc mở khoa thi kính tại Cao Bằng, bà đã quyết định cắt tóc, cải trang thành nam giới, lấy tên giả là Nguyễn Ngọc Du để ứng thí.Vượt qua hàng ngàn sĩ tử là nam giới, bài văn sách của bà đã xuất sắc chinh phục hoàn toàn các vị giám khảo và đích thân vua Mạc Kính Cung. Khi ngự ban yến tiệc đãi các tân khoa, nhà vua mới ngỡ ngàng phát hiện ra vị Trạng nguyên có dung mạo khôi ngô, thanh tú lạ thường này thực chất lại là một người con gái.Dù việc giả trai đi thi là tội phạm thượng cực kỳ nghiêm trọng thời bấy giờ, nhưng cảm kích trước tài năng hiếm có và ý chí phi thường của bà, nhà vua không những không bắt tội mà còn phong bà làm Tinh Phi (nghĩa là vì sao sa), mời vào cung để phụ trách việc dạy học cho các phi tần và hoàng tử. Về sau, bà tiếp tục được các triều đại nhà Lê hết sức tôn trọng, giao trọng trách triều chính và coi như một bậc hiền tài của đất nước.Câu chuyện về cuộc đời bà Nguyễn Thị Duệ là một lát cắt lịch sử đầy tự hào nhưng ít người chú ý đến. Bà không chỉ là một biểu tượng về tài năng học vấn, mà còn là người tiên phong mạnh mẽ, đập tan định kiến giới để khẳng định trí tuệ và vị thế của người phụ nữ Việt Nam từ hàng trăm năm trước.