Câu chuyện về nhà cách mạng Hồ Tùng Mậu

Đồng chí Hồ Tùng Mậu là một trong những nhà cách mạng tiền bối tiêu biểu của Đảng và dân tộc Việt Nam. Với lòng yêu nước sâu sắc, ý chí kiên cường và tinh thần cống hiến không mệt mỏi cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, đồng chí đã dành trọn cuộc đời cho cách mạng, góp phần quan trọng vào quá trình truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, xây dựng các tổ chức cách mạng và chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Đồng chí tên thật là Hồ Bá Cự, sinh ngày 15 tháng 6 năm 1896 tại làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An trong một gia đình có truyền thống yêu nước và chống thực dân Pháp. Cha đồng chí là Hồ Bá Kiện, một chí sĩ tham gia phong trào Văn Thân và đã hy sinh trong cuộc đấu tranh chống thực dân. Chính truyền thống gia đình và hoàn cảnh đất nước bị áp bức đã sớm hun đúc trong đồng chí tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh giải phóng dân tộc.

Năm 1916, đồng chí rời quê hương để tìm đường hoạt động cách mạng. Sau thời gian dạy học tại Nghệ An, năm 1919 đồng chí cùng nhiều thanh niên yêu nước bí mật xuất dương sang Xiêm (Thái Lan) rồi sang Quảng Châu (Trung Quốc). Tại đây, đồng chí tích cực tham gia các tổ chức yêu nước của người Việt Nam ở nước ngoài, tìm hiểu các tư tưởng cách mạng tiến bộ và xây dựng mối liên hệ với nhiều nhà hoạt động cách mạng nổi tiếng.

Năm 1923, đồng chí cùng các đồng chí Lê Hồng Sơn, Lê Hồng Phong, Phạm Hồng Thái và nhiều thanh niên yêu nước khác thành lập tổ chức Tâm Tâm Xã. Đây là một trong những tổ chức yêu nước có ảnh hưởng lớn trong phong trào cách mạng Việt Nam ở nước ngoài thời kỳ đó. Thông qua hoạt động của tổ chức, đồng chí đã góp phần vận động thanh niên Việt Nam tham gia đấu tranh giải phóng dân tộc.

Cuối năm 1924, khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc từ Liên Xô trở về Quảng Châu, đồng chí Hồ Tùng Mậu là một trong những người đầu tiên được tiếp xúc, học tập và hoạt động dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Người. Đồng chí được kết nạp vào tổ chức Cộng sản đoàn và trở thành một trong những hạt nhân nòng cốt của phong trào cách mạng Việt Nam ở nước ngoài.

Năm 1925, đồng chí tham gia sáng lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và trực tiếp tham gia công tác huấn luyện chính trị cho các thanh niên yêu nước từ trong nước sang học tập. Cùng với Nguyễn Ái Quốc và các đồng chí khác, đồng chí đã góp phần đào tạo nhiều cán bộ cách mạng, tạo nguồn lực quan trọng cho phong trào đấu tranh trong nước.

Trong quá trình hoạt động cách mạng, đồng chí nhiều lần bị chính quyền thực dân và các thế lực phản động bắt giam. Năm 1931, khi Nguyễn Ái Quốc bị chính quyền Anh bắt giữ tại Hương Cảng, đồng chí đã tích cực vận động các tổ chức quốc tế và luật sư tiến bộ tham gia bảo vệ, góp phần quan trọng vào việc giải cứu lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc khỏi sự truy bức của kẻ thù.

Cũng trong năm 1931, đồng chí bị thực dân Pháp bắt giữ và kết án tử hình vì các hoạt động cách mạng. Sau đó, bản án được giảm xuống tù chung thân khổ sai. Trong suốt những năm tháng bị giam giữ tại nhiều nhà tù khắc nghiệt như Lao Bảo, Kon Tum, Buôn Ma Thuột và Trà Khê, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cộng sản, tiếp tục tổ chức đấu tranh và giáo dục tinh thần cách mạng cho các tù nhân.

Sau khi Nhật đảo chính Pháp năm 1945, đồng chí vượt ngục trở về quê hương và nhanh chóng tham gia vào công cuộc chuẩn bị Tổng khởi nghĩa. Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiều trọng trách quan trọng trong bộ máy chính quyền và lực lượng kháng chiến.

Từ năm 1945 đến năm 1949, đồng chí giữ nhiều chức vụ lãnh đạo quan trọng tại Khu IV, trong đó có cương vị Chính ủy và Khu trưởng Khu IV, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Liên khu IV. Trên cương vị công tác, đồng chí đã góp phần xây dựng lực lượng vũ trang, củng cố chính quyền cách mạng và tổ chức cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở khu vực Bắc Trung Bộ.

Ngày 18 tháng 12 năm 1949, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh thành lập Ban Thanh tra Chính phủ và cử đồng chí Hồ Tùng Mậu giữ chức Tổng Thanh tra Chính phủ đầu tiên. Đồng chí đã góp phần xây dựng nền móng cho công tác thanh tra của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng năm 1951, đồng chí được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Đây là sự ghi nhận đối với những cống hiến to lớn và bền bỉ của đồng chí trong suốt quá trình hoạt động cách mạng.

Ngày 23 tháng 7 năm 1951, trên đường đi công tác vào Liên khu IV, đồng chí đã anh dũng hy sinh tại huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa sau khi bị máy bay thực dân Pháp tập kích. Sự hy sinh của đồng chí là tổn thất lớn đối với Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta.

Cuộc đời hoạt động cách mạng của đồng chí Hồ Tùng Mậu là tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần kiên trung và sự cống hiến trọn đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Đồng chí là một trong những người cộng sản tiền bối có công lao to lớn trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin vào Việt Nam, xây dựng các tổ chức cách mạng và đào tạo nhiều thế hệ cán bộ cho Đảng.

Để ghi nhận những đóng góp xuất sắc của đồng chí, Đảng và Nhà nước đã truy tặng đồng chí nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Hồ Chí Minh và Huân chương Sao Vàng. Tên tuổi của đồng chí được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và công trình công cộng trên cả nước.

Tấm gương cách mạng của đồng chí Hồ Tùng Mậu mãi mãi là nguồn động viên, cổ vũ các thế hệ hôm nay tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước, đoàn kết, ra sức học tập, lao động và cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.

Sưu tầm