Câu chuyện về nhà văn Lê Vĩnh Hòa

Lê Vĩnh Hòa là một nhà văn – chiến sĩ tiêu biểu của văn học cách mạng miền Nam. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước, tuổi thơ của ông gắn liền với những biến động của thời cuộc khi gia đình phải rời quê vào Nam sinh sống do sự truy bức của kẻ thù. Chính hoàn cảnh ấy đã sớm hun đúc trong ông tinh thần yêu nước và ý chí dấn thân vì cách mạng.

Từ khi mới 14 tuổi, ông đã tham gia phong trào thiếu nhi cách mạng tại vùng Giồng Riềng (Rạch Giá), rồi nhanh chóng trưởng thành trong tổ chức Đoàn Thanh niên Cứu quốc. Đến năm 1951, ông công tác tại Văn phòng Ban Dân vận – Mặt trận Tỉnh ủy Sóc Trăng, bắt đầu gắn bó sâu sắc với vùng đất Nam Bộ – nơi sau này trở thành không gian chủ đạo trong các sáng tác của ông.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, Lê Vĩnh Hòa lựa chọn ở lại miền Nam hoạt động bí mật. Ông vừa làm công tác thanh vận, vừa dạy học và xây dựng cơ sở cách mạng trong thanh niên, học sinh. Năm 1957, ông được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam. Tuy nhiên, con đường hoạt động không hề bằng phẳng: năm 1958, ông bị địch bắt giam và bị giam cầm suốt nhiều năm. Đến cuối năm 1963, sau khi ra tù, ông tiếp tục trở lại chiến trường, kiên trì hoạt động tại các tỉnh Cần Thơ, Sóc Trăng, Rạch Giá.

Không chỉ là một người cán bộ kiên trung, Lê Vĩnh Hòa còn là một cây bút giàu cảm xúc và bản sắc. Dù cuộc đời ngắn ngủi, thời gian cầm bút không dài, nhưng ông đã để lại hơn 100 truyện ngắn, bút ký, tiểu luận và thơ. Văn chương của ông mang đậm hơi thở đời sống chiến đấu, phản ánh chân thực cuộc sống gian khổ mà anh dũng của quân và dân Nam Bộ.

Nhiều tác phẩm của ông được viết ngay giữa chiến trường, trong điều kiện thiếu thốn, dưới ánh đèn dầu hoặc giữa chiến hào khói lửa. Những truyện như “Nắng mùa xuân”, “Qua vườn măng”, “Khóa đít xe bọc thép”, “Du kích Đông Phước”… không chỉ ghi lại hiện thực chiến tranh mà còn thể hiện sâu sắc tinh thần lạc quan, ý chí chiến đấu và tình người trong hoàn cảnh khốc liệt.

Một điểm nổi bật trong sáng tác của Lê Vĩnh Hòa là sự đồng cảm sâu sắc với những con người nghèo khổ và bị áp bức. Ông luôn đứng về phía nhân dân lao động, lên án bất công, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp của lòng dũng cảm, sự hy sinh và niềm tin vào tương lai. Chính điều này đã tạo nên phong cách riêng – giản dị, chân thực nhưng giàu sức lay động.

Ngày 7/1/1967, trong một trận chiến đấu tại Xẻo Giá (Long Mỹ, Hậu Giang), Lê Vĩnh Hòa đã anh dũng hy sinh khi mới 35 tuổi. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương sâu sắc cho đồng đội và giới văn nghệ, nhưng cũng làm sáng thêm hình ảnh người chiến sĩ – nhà văn sống và viết trọn vẹn vì lý tưởng cách mạng.

Sau khi hy sinh, những đóng góp của ông được Đảng và Nhà nước ghi nhận. Năm 2001, ông được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật. Nhiều tác phẩm của ông được tuyển chọn, xuất bản lại, trở thành tài sản quý của văn học Việt Nam.

Tên tuổi Lê Vĩnh Hòa ngày nay được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học tại Sóc Trăng, TP. Hồ Chí Minh và các địa phương khác. Đó không chỉ là sự tri ân mà còn là cách để các thế hệ sau tiếp tục ghi nhớ và noi theo tấm gương của một nhà văn – chiến sĩ đã sống trọn vẹn, chiến đấu kiên cường và để lại dấu ấn sâu sắc trong nền văn học cách mạng Việt Nam.

Sưu tầm