CÂU CHUYỆN VỀ NHỮNG HẠT GIỐNG “ĐỎ”

Trong ký ức của những người già ở thôn Cam Lộ, xã Hùng Vương xưa (nay thuộc phường Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng) vẫn nhớ câu chuyện về một người thanh niên mang tên Trương Văn Lực (1901 - 1946), giữa lúc làng quê còn chìm trong lầm than, anh đã gieo những hạt mầm “Đỏ” để những người dân quê nghèo tìm thấy ánh sáng của cách mạng, của Đảng quang vinh, tự giải thoát mình khỏi vũng lầy của áp bức, nô lệ, đói nghèo.

Trương Văn Lực sinh năm 1901 tại thôn Cam Lộ, xã Hùng Vương, huyện An Dương, tỉnh Kiến An (nay là tổ dân phố Cam Lộ, phường Hồng Bàng thành phố Hải Phòng). Giữa lúc làng quê còn chìm trong lầm than, anh đã gặp được người thanh niên cùng chí hướng là Phạm Bá Tuy (1900 - 1996) sinh tại xã An Lạc, huyện An Dương (nay thuộc Sở Dầu, phường Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng) là một thanh niên giàu lòng yêu nước, Phạm Bá Tuy sớm dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng. Năm 1927, anh được kết nạp vào tổ chức Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí Hội tại cơ sở Nhà máy Đèn Hải Phòng và được phân công về gây dựng cơ sở chỉ đạo phong trào cách mạng tại quê hương. Hồi đó, các anh đều mới ngoài đôi mươi, cái tuổi mà người ta hay mơ mộng về tương lai, nhưng tương lai của các anh lúc bấy giờ là xiềng xích, là sưu cao thuế nặng đè nặng lên vai cha mẹ, xóm làng.

Vào một đêm tháng 5 năm 1927, tại ngôi nhà của anh Phạm Bá Hỗ ở An Lạc, anh Tuy đã tổ chức một buổi lễ đặc biệt. Dưới ánh đèn dầu, anh Trương Văn Lực, anh Phạm Bá Hỗ và anh Nguyễn Văn Yên đã cùng nắm tay nhau, tuyên thệ gia nhập Hội Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí. Giữa bóng tối bao trùm của chế độ thực dân, những người thanh niên ấy đã cùng thề nguyện: Dù gian khổ, dù hy sinh, cũng quyết phải đòi lại ruộng đất, đòi lại tự do cho bà con.

Anh Trương Văn Lực (lúc đó 26 tuổi) được tin tưởng giao trọng trực tiếp phụ phụ trách nhóm hạt giống “Đỏ” đầu tiên này. Đây chính là một trong những tổ chức cách mạng ra đời sớm nhất ở vùng nông thôn Hải Phòng. Dù quân số ít ỏi, nhưng những chàng trai tuổi đôi mươi ấy đã không quản ngại nguy hiểm, len lỏi khắp xóm làng để tuyên truyền, vận động nhân dân chống lại sự áp bức, đòi cải cách hương thôn,…

Khoảnh khắc huy hoàng nhất tuổi trẻ của anh Trương Văn Lực chính là đêm 7/11/1929, anh đã bó mật treo lá cờ đỏ búa liềm ngay tại thôn xóm Cam Lộ để kỷ niệm chiến thắng của Cách mạng tháng Mười Nga. Hình ảnh lá cờ tung bay trong gió như một luồng điện xé toạc màn đêm, làm dấy lên luồng sinh khí cách mạng sôi động khắp vùng không khí cách mạng sôi động chống bọn thực dân Pháp và phong kiến tay sai, chống cướp đoạt ruộng đất, chống sưu cao, thuế nặng, cường hào áp bức bóc lột... khiến quân thù khiếp sợ còn nhân dân thì thêm phần tin tưởng vào con đường đấu tranh của Đảng.

Tháng 4 năm 1930, tổ chức Hội Việt Nam thanh niên cách mạng đồng chí ở thôn Cam Lộ chuyển thành Chi bộ đảng cộng sản Việt Nam và anh Trương Văn Lực tiếp tục được anh em tin tưởng bầu làm Bí thư chi bộ. Đây là Chi bộ đảng cộng sản Việt Nam ra đời sớm nhất ở thôn Cam Lộ và cũng là một trong những chi bộ thành lập sớm nhất ở ngoại thành Hải Phòng. Anh đã cùng chi bộ lập ra Nông hội đỏ, Hội Phụ nữ và Thanh niên Cộng sản Đoàn,… để chuẩn bị cho những cuộc đấu tranh lớn hơn.

Con đường cách mạng đầy rẫy chông gai, cuộc đời anh Trương Văn Lực

là một bản trường ca về sự kiên trung. Từ cuối năm 1930 đến 1931 Từ cuối năm 1930 - 1931, thực dân Pháp đã tiến hành hàng chục cuộc lùng sục vây bắt cán bộ cách mạng hòng phá vỡ chi bộ đảng ở đây, anh Trương Văn Lực bị địch bắt vào tháng 4 năm 1931 và bị kết án 5 năm tù giam.

Năm 1936, Thời kỳ Mặt trận Dân chủ, thực dân Pháp ở Đông Dương

buộc phải thả một số tù chính trị buộc thực dân Pháp phải thả tù chính trị,

anh Trương Văn Lực bước ra khỏi nhà tù. Anh ngay lập tức lao vào hoạt động cách mạng.

Đến ngày 23/12/1942, anh bị địch bắt lần thứ hai. Lần này, kẻ thù dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhất hòng nhổ tận gốc "người Bí thư kiên trung". Thế nhưng, chúng hoàn toàn thất bại trước khí tiết người cộng sản. Không khai thác được gì, lũ giặc hèn hạ đã đầu độc anh đến mức điên dại rồi mới trả về địa phương. Sau những ngày bị đầu độc và tra tấn, vết thương tái phát nghiêm trọng, anh Trương Văn Lực đã trút hơi thở cuối cùng vào ngày 14/2/1946. Anh ra đi khi chính quyền cách mạng vừa được thành lập không lâu, chưa kịp nhìn thấy quê hương hoàn toàn sạch bóng quân thù, nhưng tấm lòng trung thành tuyệt đối với Đảng của anh đã trở thành “kim chỉ nan” soi sáng con đường cách mạng cho người dân Cam Lộ anh hùng, cho thế hệ thanh niên thành phố Hải Phòng.

Không phụ sự hy sinh quả cảm của người đồng chí, đồng đội Trương Văn Lực, đồng chí Phạm Bá Tuy – người "đàn anh" năm nào – sau khi ra tù năm 1936 và trở về từ Côn Đảo, đã bền bỉ gây dựng lại cơ sở. Anh Phạm Bá Tuy cùng anh Phạm Bá Hỗ, Phạm Bá Tường, Phạm Thị Nhiều lập lại "Tiểu tổ phản đế" vào cuối năm 1940, trực tiếp chỉ đạo phong trào Việt Minh tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi tại An Dương vào ngày 19/8/1945.

Tấm gương hy sinh và ý chí kiên cường của anh Trương Văn Lực - một đảng viên, một Bí thư chi bộ đầu tiên được ghi vào sổ vàng truyền thống của quê hương Cam Lộ.

Sáng 25/4/2014, tại UBND phường Hùng Vương, quận Hồng Bàng (nay là phường Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng) tổ chức lễ truy điệu và trao bằng “Tổ quốc ghi công” đối với liệt sĩ Trương Văn Lực, lão thành cách mạnh, Bí thư chi bộ đầu tiên của phường Hùng Vương. Đồng chí Nguyễn Hải Bình - Phó bí thư thường trực Quận uỷ cùng đông đảo cán bộ, nhân dân địa phương đến tham dự. Ghi nhận, đánh giá cao những cống hiến, hi sinh của liệt sĩ Trương Văn Lực đối phong trào cách mạng của phường Hùng Vương nói riêng và sự nghiệp cách mạng của Đảng nói chung, Thủ tướng Chính phủ đã tặng bằng “Tổ quốc ghi công” và Thành ủy có quyết định công nhận đồng chí là người hoạt động cách mạng trước ngày 1/1/1945 đã hy sinh, cấp giấy chứng nhận “Gia đình liệt sĩ” cho gia đình đồng chí. Đây là niềm vinh dự, tự hào lớn của gia đình, dòng tộc cũng như toàn Đảng bộ, quân và dân địa phương.

Năm 2005, thành phố Hải Phòng quyết định lấy tên người Bí thư kiên trung Trương Văn Lực để đặt cho con đường chạy qua chính quê hương ông, đó không chỉ là sự tri ân, mà còn là một lời khẳng định: Hòa bình này được dựng xây từ máu xương và tuổi trẻ của những người đi trước.

Con đường Trương Văn Lực hôm nay đã thay thế cho những lối mòn đầy bom đạn và sự vây ráp của kẻ thù năm xưa. Trên con đường ấy, hình bóng người chiến sĩ từng bị tra tấn, đầu độc đến kiên cường giờ đây đã hóa thân vào từng viên gạch, từng bóng cây, che chở cho cuộc sống bình yên của người dân. Đặc biệt, ngay trên con đường mang tên ông, ngôi trường Tiểu học Hùng Vương tọa lạc như một biểu tượng của sự hồi sinh kỳ diệu. Mỗi buổi sáng, con đường lại rộn rã tiếng cười đùa, tiếng bước chân sáo của các em học sinh đến trường.

Nếu ngày xưa, anh Trương Văn Lực, anh Phạm Bá Tuy, anh Phạm Bá Hỗ,… và biết bao người chiến sĩ cách mạng kiên trung khác phải bí mật đi trong bóng đêm để gieo mầm cách mạng, thì nay con đường mang tên anh Trương Văn Lực lại thênh thang, nâng bước các em dưới ánh nắng chan hòa.

Mỗi khi đi qua bảng tên đường Trương Văn Lực hay đứng trước bia tưởng niệm "Tổ quốc ghi công" của các anh hùng liệt sĩ phường Hồng Bàng, các em học sinh lại được nhắc nhở về cái giá của độc lập. Con đường không chỉ dẫn các em đến với tri thức, mà còn dẫn các em về với cội nguồn, dạy các em biết yêu và tự hào về mảnh đất mình đang sống.

Sự hiện diện của trường học trên con đường mang tên người chiến sĩ cách mạng là minh chứng rõ nét nhất cho câu nói: "Các anh ngã xuống để các em được đứng lên". Những trang sách mở ra trong lớp học hôm nay chính là câu trả lời ngọt ngào nhất cho khát vọng tự do mà anh Lực và đồng đội đã theo đuổi suốt cả cuộc đời.

Con đường Trương Văn Lực mãi mãi là nhịp cầu nối liền quá khứ hào hùng với tương lai rạng rỡ, là con đường của hòa bình, nơi quá khứ nâng đỡ hiện tại, và nơi những bước chân nhỏ bé hôm nay đang tự tin tiến về phía tương lai tươi sáng.