Câu chuyện về những người giữ bí mật ở Hợp Tiến

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Hợp Tiến bước vào một giai đoạn đặc biệt khó khăn. Chính quyền cách mạng còn non trẻ, trong khi thực dân Pháp từng bước quay trở lại miền Bắc. Những người từng tham gia phong trào cách mạng ở địa phương phải chuyển từ hoạt động giành chính quyền sang bảo vệ cơ sở và chuẩn bị cho kháng chiến lâu dài.

Điều đặc biệt của Hợp Tiến là địa phương đã có truyền thống xây dựng cơ sở cách mạng từ trước năm 1945. Vì vậy, khi kháng chiến chống Pháp diễn ra, mạng lưới cơ sở trong dân tiếp tục trở thành chỗ dựa quan trọng cho cán bộ và lực lượng kháng chiến.

Có những gia đình trở thành nơi cán bộ lui tới.

Có những căn nhà được dùng để liên lạc.

Có những người dân biết rất rõ cán bộ đang ở đâu nhưng phải coi như mình không hề biết gì nếu quân địch hỏi.

Đó là một cuộc đấu trí âm thầm.

Bởi quân Pháp không chỉ tìm cách đánh lực lượng vũ trang mà còn tìm cách phá các cơ sở của Việt Minh trong làng quê.

Một người dân bị nghi ngờ có thể bị bắt.

Một căn nhà bị phát hiện là cơ sở cách mạng có thể bị khám xét.

Vì thế, giữ bí mật cũng là một cách chiến đấu.

Một điều rất đặc biệt của Hợp Tiến

Tư liệu lịch sử địa phương cho biết trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Đình Đầu tiếp tục được sử dụng làm nơi cán bộ hoạt động, nuôi giấu và bảo vệ cán bộ cách mạng. Chính từ những cơ sở như vậy, phong trào kháng chiến ở địa phương được duy trì ngay cả khi địch kiểm soát nhiều khu vực.

Điều đó cho thấy người dân Hợp Tiến không chỉ đóng góp bằng việc đưa con em đi bộ đội.

Họ còn đóng góp bằng chính mái nhà của mình.

Một căn nhà có thể trở thành nơi cán bộ nghỉ qua đêm.

Một người nông dân có thể trở thành người đưa tin.

Một người phụ nữ có thể nấu thêm một phần cơm cho người đang hoạt động bí mật.

Một thanh niên có thể đứng ở đầu làng quan sát động tĩnh của quân địch.

Những công việc ấy không tạo ra tiếng vang như một trận đánh, nhưng nếu thiếu chúng thì lực lượng kháng chiến rất khó tồn tại trong vùng địch kiểm soát.

Sau này nhìn lại…

Những người từng tham gia những công việc ấy có thể không được nhắc tên trong những cuốn sách lịch sử lớn.

Nhưng chính họ đã tạo nên thứ mà người ta thường gọi là “thế trận lòng dân”.

Và Hợp Tiến là một vùng quê có truyền thống cách mạng rất rõ: từ những cơ sở được xây dựng trước năm 1940, đến Chi bộ Tạ Xá, rồi lực lượng tự vệ và phong trào giành chính quyền năm 1945.

Có những người chiến đấu bằng súng. Có những người chiến đấu bằng thông tin. Và cũng có những người chỉ làm một việc rất đơn giản: mở cửa nhà mình cho người kháng chiến bước vào rồi giữ im lặng.