Câu chuyện về nữ anh Hùng Bùi Thị Cúc

Trong dòng chảy lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, quê hương Hưng Yên tự hào là nơi sinh ra biết bao người con ưu tú, sẵn sàng dâng hiến tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Trong số đó, tấm gương kiên trung, bất khuất của nữ liệt sĩ Công an nhân dân Bùi Thị Cúc đã trở thành một biểu tượng sáng ngời về lòng yêu nước và tinh thần hy sinh oanh liệt.

Sinh năm 1930 tại làng Vân Mạc, xã Vân Du, huyện Ân Thi với tên khai sinh là Trần Thị Lan, chị lớn lên khi đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh. Ngay sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, người thiếu nữ trẻ tuổi ấy đã hăng hái bước vào các hoạt động đoàn thể tại địa phương, đảm nhận công tác dân vận bằng tất cả sự nhiệt thành. Những nỗ lực không ngừng nghỉ đã đưa chị bước vào hàng ngũ của Đảng năm 1947, rồi tiếp tục được tin tưởng giao nhiệm vụ cán sự Hội Phụ nữ huyện Ân Thi.

Thời điểm đó, thực dân Pháp tăng cường đàn áp, khủng bố phong trào cách mạng địa phương bằng những thủ đoạn vô cùng tàn khốc. Tại Ân Thi, quân địch đóng bốt, lập căn cứ vùng tề ở hầu khắp các xã trọng điểm; riêng xã Quang Trung (sau này là xã Xuân Trúc) đã có tới 4 thôn bị lập tề. Nhằm siết chặt kiểm soát tuyến Quốc lộ 5 và khống chế khu vực xung quanh, chúng xây dựng bốt Cảnh Lâm ngay sát làng Vân Mạc và giao cho tên Nguyễn Doãn Nhi làm chỉ huy. Vốn là một cán bộ địa phương phản bội phản cách mạng, Nhi khống chế xóm làng bằng sự xảo quyệt và dã man, liên tục lùng bắt, sát hại cán bộ và gieo rắc sợ hãi cho Nhân dân.

Trước tình hình khẩn trương, Huyện ủy Ân Thi đã giao chị Cúc đảm nhiệm công tác địch vận, đồng thời cử chị tham gia khóa đào tạo nghiệp vụ do ngành Công an huấn luyện. Đến tháng 12/1949, chị chính thức trở thành chiến sĩ Công an, hoạt động bí mật trên mặt trận phản gián và địch vận. Bằng sự khéo léo và mưu trí, chị đã dựng nên một vỏ bọc an toàn, từng bước chiếm trọn niềm tin của tên chỉ huy Nguyễn Doãn Nhi. Từ thế chủ động đó, chị khéo léo đưa các đồng đội của mình gài cắm vào sâu trong hàng ngũ địch, xây dựng các cơ sở bí mật vững chắc. Nhờ những nguồn tin tình báo giá trị mà lực lượng ta thu thập được, mọi kế hoạch càn quét của giặc đều bị nắm bắt và đối phó kịp thời.

Chiến công lẫy lừng nhất của chị chính là việc thực hiện kế hoạch trừ khử tên trùm ác ôn Nguyễn Doãn Nhi. Nhận lệnh từ cấp trên, chị Cúc mưu trí giăng bẫy, bố trí cuộc hẹn với tên Nhi ngay tại làng Vân Mạc. Trúng kế, hắn tự tin xuống làng một mình và lập tức bị lực lượng của ta phục kích, tiêu diệt, thi thể được đem chôn giấu cẩn thận.

Sự biến mất của tên chỉ huy khiến bọn địch ở bốt Cảnh Lâm điên cuồng trả thù. Chúng lập tức mở trận vây ráp, càn quét làng Vân Mạc, bắt đi hơn 40 người dân cùng nhiều đảng viên. Những đòn tra tấn, dã man nhất đã được quy mô tung ra hòng tìm ra manh mối kẻ thủ tiêu tên Nhi. Trong vòng kìm kẹp của địch, chị Bùi Thị Cúc vẫn giữ vững ý chí, dũng cảm nhận hết trách nhiệm về mình để bảo vệ an toàn cho đồng đội và nhân dân.

Không thể khuất phục được tinh thần thép của người con gái can trường, ngày 15/5/1950, kẻ thù đã tàn bạo đưa chị đi hành hình. Sự hy sinh oanh liệt của chị khi mới tròn 20 tuổi đã rung động và lan tỏa khắp muôn nơi, trở thành ngọn lửa ngút trời thiêu cháy ý chí kẻ thù.

Ghi nhận cống hiến đặc biệt xuất sắc ấy, ngày 15/1/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh truy tặng đồng chí Bùi Thị Cúc Huân chương Độc lập hạng Ba cùng 6 chữ vàng chói lọi: "Sống anh dũng, chết vẻ vang". Tên tuổi chị không chỉ vang danh trong nước mà còn lan tỏa ra quốc tế. Năm 1953, khi mẹ chị – bà Vũ Thị Hằng – tham gia Đoàn đại biểu phụ nữ Việt Nam dự Hội nghị các bà mẹ bảo vệ hòa bình thế giới tại Liên Xô, bà đã có cuộc gặp gỡ đầy xúc động với mẹ của nữ anh hùng Dôi-a. Bạn bè thế giới đã nghiêng mình khâm phục và trân trọng gọi chị là "người con gái Việt Nam quang vinh". Đến năm 1995, Nhà nước đã chính thức truy tặng liệt sĩ Bùi Thị Cúc danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.