Câu chuyện về ông cậu – Những năm tháng nơi biên giới Tây Nam (Phần 1)

iữa lằn ranh sinh tử thời Khmer Đỏ

Ông cậu tôi nhập ngũ khi còn rất trẻ, vào những năm cuối thập niên 1970 – thời điểm biên giới Tây Nam của Tổ quốc rơi vào những ngày tháng căng thẳng nhất. Khi đó, tập đoàn Khmer Đỏ do Pol Pot đứng đầu đã thực hiện những chính sách cực đoan, gây ra thảm họa mà sau này lịch sử gọi là Cambodian genocide.

Nhưng với ông cậu tôi, tất cả không phải là những khái niệm trong sách sử. Đó là những ngày đêm thật, với những gì ông tận mắt chứng kiến.

Ông kể, khi đơn vị hành quân về vùng biên giới giáp Campuchia, khung cảnh đầu tiên đập vào mắt ông là sự hoang tàn. Những ngôi làng cháy dở, ruộng vườn bỏ hoang, không một bóng người. Có những nơi tưởng như đã bị “xóa sổ” hoàn toàn.

“Im lặng đến đáng sợ,” ông nói. “Không có tiếng gà, không có tiếng người, chỉ có gió và mùi khói cũ còn vương lại.”

Sau đó, ông mới hiểu – người dân ở đó hoặc đã bị ép đi, hoặc đã không còn nữa.

Có lần, đơn vị ông tiến vào một khu dân cư nhỏ. Trong một căn nhà đổ nát, họ gặp một cụ già còn sống sót. Cụ không còn sức đứng dậy, ánh mắt vừa sợ hãi vừa hy vọng. Khi thấy bộ đội Việt Nam, cụ bật khóc. Không cần phiên dịch nhiều, ai cũng hiểu: đó là tiếng khóc của một người vừa đi qua địa ngục.

Ông kể, Khmer Đỏ không chỉ đánh vào quân đội mà còn gây ra những hành động tàn bạo với dân thường. Người dân bị ép rời khỏi nhà, bị chia cắt gia đình, bị kiểm soát nghiêm ngặt. Chỉ cần một nghi ngờ nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả rất nặng nề.

“Có những chuyện ông không muốn kể chi tiết,” ông nói nhỏ. “Chỉ biết là… con người lúc đó không còn được sống như con người nữa.”

Trong những lần truy quét, đơn vị ông không chỉ chiến đấu mà còn làm một nhiệm vụ khác – cứu người. Họ đưa những người dân còn sống ra khỏi vùng nguy hiểm, chia sẻ từng phần lương thực ít ỏi, băng bó vết thương cho những người yếu ớt.

Ông nhớ mãi hình ảnh một đứa bé khoảng 5–6 tuổi, gầy gò, bám chặt lấy tay ông không buông. Đứa bé không nói được nhiều, chỉ nhìn ông bằng ánh mắt vừa sợ vừa tin. Khi đơn vị rời đi, đứa bé cứ ngoái lại nhìn mãi.

“Lúc đó ông mới thấy rõ mình chiến đấu vì đ