Câu chuyện về Phan Chu Trinh
Phan Châu Trinh (1872–1926) là một nhà chí sĩ yêu nước vĩ đại, người đi đầu trong xu hướng cải cách dân chủ tại Việt Nam vào đầu thế kỷ XX
Thân thế và tuổi thơ
Quê quán: Ông sinh ngày 9 tháng 9 năm 1872 tại làng Tây Lộc, huyện Tiên Phước, phủ Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc Quảng Nam / Đà Nẵng). [1, 2]
Xu thân: Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống võ nghiệp và Nho học, lớn lên trong buổi giao thời khi thực dân Pháp xâm lược nước ta.
Con đường cứu nước: Khai dân trí, nâng dân khí
Khác với xu hướng bạo động của Phan Bội Châu hay dựa vào vua tôi phong kiến cũ, Phan Châu Trinh chủ trương đường lối cải cách ôn hòa. [1]
Tư tưởng chính: "Khai dân trí" (mở mang kiến thức, học tập văn minh mới, bỏ hủ tục), "nâng dân khí" (làm cho ý thức dân tộc thức tỉnh, tự chủ), và "hậu dân sinh" (phát triển kinh tế, làm cho dân giàu). [1]
Phong trào Duy Tân: Năm 1906, ông cùng Huỳnh Thúc Kháng và Trần Quý Cáp khởi xướng Phong trào Duy Tân tại Trung Kỳ, hô hào đổi mới cách ăn mặc, cắt tóc ngắn, lập hội kinh doanh, mở trường dạy chữ quốc ngữ và kiến thức khoa học mới. [1]
Chống thuế ở Trung Kỳ (1908): Ông đứng đầu cuộc biểu tình đòi giảm sưu thuế cho nông dân Quảng Nam, dẫn đến việc bị thực dân Pháp bắt giam, đày đi Côn Đảo rồi sau đó bị đưa sang Pháp sống lưu vong.
Thời gian ở Pháp và mối quan hệ với Nguyễn Tất Thành
Hoạt động ở hải ngoại: Tại Pháp, ông tiếp tục viết báo, gửi thư lên chính phủ Pháp để vạch trần tội ác thực dân và đòi cải cách dân chủ cho An Nam.
Giúp đỡ Bác Hồ: Trong những năm ở Paris, ông có mối quan hệ gắn bó và hỗ trợ rất nhiều cho người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành (sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh) trong việc làm quen với báo chí, tri thức Pháp và mưu sinh. [1, 2]
Trở về nước và ngày mất
Về nước (1925): Ông trở lại Sài Gòn, tiếp tục diễn thuyết truyền bá tư tưởng dân chủ và lòng yêu nước.
Từ trần (1926): Ông mất ngày 24 tháng 3 năm 1926 tại Sài Gòn. Đám tang của ông biến thành một cuộc biểu dương lực lượng yêu nước lớn chưa từng có trong lịch sử lúc bấy giờ, khi hàng vạn học sinh, đồng bào cả nước cùng để tang và bãi khóa để tưởng nhớ ông
