Câu chuyện về Phi công - Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Từ Đễ

Trận đánh của Phi đội Quyết thắng vào sân bay Tân Sơn Nhất tháng 4/1975 là một mốc son trong lịch sử vẻ vang của lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam. Với tinh thần “Thần tốc, táo bạo, bất ngờ, quyết thắng” chỉ sau 6 ngày luyện tập, chuyển loại máy bay khẩn trương, chiều 28/4/1975, Phi đội Quyết thắng gồm 4 phi công của Trung đoàn 923 là Nguyễn Văn Lục, Từ Đễ, Hán Văn Quảng, Hoàng Mai Vượng và phi công Nguyễn Thành Trung, Trần Văn On, sử dụng máy bay A37 tập kích sân bay Tân Sơn Nhất. Cuộc tập kích đã phá hủy 24 máy bay, làm cho tinh thần của Mỹ-ngụy hoảng loạn, thúc đẩy nhanh chóng quá trình tan rã của ngụy quyền Sài Gòn. Các phi công Nguyễn Thành Trung, Nguyễn Văn Lục, Từ Đễ, Hán Văn Quảng, Hoàng Mai Vượng đã được phong tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Phi công Trần Văn On được tặng Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất.

Sau trận ném bom lịch sử vào sân bay Tân Sơn Nhất, tạo tiếng vang lớn để 2 ngày sau quân và dân ta giành chiến thắng tại chiến dịch Hồ Chí Minh, Đại tá – phi công Từ Đễ mừng tủi gặp lại cha mình là Giáo sư Từ Giấy ở sân bay Biên Hòa. Giáo sư Từ Giấy vỗ vai con mình thay cho một lời khen ngợi vì chiến công xuất thần của con trai và đã trở về an toàn, cùng chứng kiến phút giây đất nước được hòa bình, thống nhất.

MŨI TIẾN CÔNG THỨ 6 VÀO SÀI GÒN THẮNG LỢI GIÒN GIÃ

“Từ năm 16 tuổi, nghệ được đi bay là tôi thích lắm. Năm nay, tôi đã tròn 60 năm làm lính không quân”, Đại Từ Đễ - một trong 6 phi công Phi đội Quyết thắng (Nguyên Phó Cục Trưởng Cục Quân huấn, Bộ Quốc phòng) hào hứng mở đầu câu chuyện về con đường trở thành phi công với những trận chiến hoành tráng.

Những năm tháng chiến đấu để bảo vệ bầu trời Tổ quốc, người mà ông Từ Đễ thần tượng chính là người chỉ huy trực tiếp – Thiếu tướng Trần Mạnh ( Thi ếu tướng Không quân, nguyên Tổng địa trưởng Tổng địa không dân dụng Việt Nam, Phó Tư lệnh Quân chủ Không quân, Tham tổng quân chủ Phòng không quân) .

Đầu năm 1975, ông Trần Mạnh vào Đà Nẵng xem máy bay A37, Lựa chọn phi công bay và nghiên cứu kế hoạch ném bom vào sân bay Tân Sơn Nhất. Đây không chỉ là trung tâm quân sự quan trọng mà còn là cơ sở hậu cần lớn nhất của Mỹ và chính quyền Sài Gòn, vì vậy nó trở thành mục tiêu trọng điểm trong các chiến dịch dịch của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Giai đoạn gấp rút này, cách mạng cần một lực lượng phi công tinh nhuệ để điều khiển A37, đồng thời đường tấn công vào Tân Sơn Nhất. Ông Từ Đễ khi đang công tác ở Đại Đội 4, Trung đoàn 923, được điều cùng một số phi công về từ sân bay Đà Nẵng, nhanh chóng bắt tay tìm hiểu kỹ thuật của máy bay hiện đại A37. Việc làm quen với máy bay mới trong thời gian gấp rút đặt nhiều áp lực lên các chiến sĩ trẻ. Chưa kể, những chiếc A37 lực lượng Việt Nam thu được một số vấn đề về kỹ thuật, gây khó khăn cho công tác huấn luyện và chiến đấu, cần phải có sự hỗ trợ của những phi công, kỹ thuật phi công Sài Gòn mà ta thu được.

Là người hóm hỉnh, vui tính, ông Từ Đễ cùng đội dành nhiều thời gian trò chuyện, làm tâm lý với các phi công của không quân Việt Nam cộng hòa để họ an tâm, toàn ý tham gia cuộc không chiến vào Sài Gòn. Ngoài nói chuyện về trình độ phi công cách mạng, về chuyện không chiến, ông Từ Đễ còn kể chuyện tiếu lâm, thi vật tay… để tạo không khí khí mở với họ.

Máy bay ít, thời gian tập luyện gấp rút, để đảm bảo đáp ứng kịp thời cho trận đánh lịch sử, những phi công tinh nhuệ nhất được lựa chọn. Phi công Hán Văn Quảng chuyên môn ném bom ở biển, phi công Nguyễn Văn Lục chuyên môn không chiến, còn ông Từ Đễ đầy kinh nghiệm vịnh đêm được cung cấp trên tin tưởng giao nhiệm vụ.

Tuy nhiên, để hoàn thiện máy bay chiến đấu hiện đại này, các phi công trẻ phải trải qua nhiều công thức chưa từng có. Họ phải học cấp tốc để lái Chiếc A37 với hệ thống điều khiển phức tạp toàn bằng tiếng Anh. Ông Từ Đễ bảo, trung bình để học chuyển loại máy bay, phi công cần khoảng 6 tháng, nhưng trong cuộc chiến thần tốc này, họ cũng phải "thần tốc" học chuyển loại từ máy bay Liên Xô sản xuất sang máy bay Mỹ trong vòng 6 ngày.

Ngày 24/4/1974, chỉ huy huy phương Bộ tư quân chủng Phòng không-Không quân tại mặt trận quyết định giao phi công Từ Đễ bay thử máy A37. Với kinh nghiệm từng bay và cánh cánh bằng bụng với máy bay MiG-17 trong vấn đề máy bay hư hỏng khi còn là học viên bay tại Liên Xô... nên phi công Từ Đễ tự tin nhận nhiệm vụ. Sau khi bay thử 15 phút, ông Từ Đễ hạ cánh, mở Sản khoang lái, ngón tay cái báo thành công với anh em, rồi báo cáo ông Trần Mạnh: “Báo cáo thủ trưởng, bay ngon ạ!”.Trung đoàn vẫn cần một phi công đường vào Sài Gòn, nên ngày 25/4, phi công Nguyễn Thành Trung được đưa ra Đà Nẵng. Vốn trước đây chỉ quen lái máy bay chiến đấu F-5E, nên ông Trung được huấn luyện 3 chuyến bay thử A37.

Sau đó 2 ngày, Từ Đễ cùng đồng đội bay từ Đà Nẵng vào sân bay Phù Cát (Bình Định) để tìm thêm máy bay A37, rồi bay thẳng vào sân bay Thành Sơn (Phan Rang, Ninh Thuận), khẩn trương làm công tác tổ chức chuẩn bị chiến đấu mục tiêu sân bay Tân Sơn Nhất. Bộ Chỉ huy chiến dịch yêu cầu phi công nêu cao tinh thần “Thần tốc-Táo bạo-Quyết thắng”. Thực hiện nhiệm vụ này, ta lập Phi Quân Quyết thắng, sử dụng 5 máy bay A37, gồm: 1 máy bay chọn tại sân bay Đà Nẵng và 4 máy bay tốt nhất được chọn tại sân bay Phù Cát. Đây được coi là mũi tiến công thứ 6 tấn công vào Sài Gòn.Trong khuôn viên sàn nhà thoáng khí ở đường Cửu Long, Phường 2, quận Tân Bình, ông Từ Đễ treo rất nhiều bức ảnh lịch sử trong đời làm phi công của mình. Chỉ lên tường, nơi trang trọng treo bức ảnh Phi Vương Quyết thắng, ông lần kể kể tên đội chiến đấu: "Nguyễn Thành Trung bay số 1; tôi bay số 2; Nguyễn Văn Lục bay số 3; Hoàng Mai Vượng và phi công Trần Văn On bay số 4; Hán Văn Quảng bay số 5".

Trước khi lên, Đại Lê Văn Tri - Tư lệnh Quân chủng không quân dò Phi đội Quyết thắng 3 nội dung: “Đồng chí chỉ được đánh vào mục tiêu là bãi đỗ máy bay quân sự, không ném bom vào đường băng sân bay Tân Sơn Nhất để cho cuộc rút quân, di tản. Hải là, không được vào nhà ga vì đó là khối dân sự. Thứ ba, không thể bỏ bom vào Davis đó 300m, nơi có lực lượng ta đang ở đây”.

Nghe âm thanh kỹ lưỡng, trong lòng ai cũng có chút lo sợ không hoàn thành nhiệm vụ. Ông Từ Đễ tâm sự, cái lo đầu tiên là máy bay “5 cha, 3 mẹ” (tức là máy bay có nhiều bộ phận được ghép từ các máy bay khác nhau), có thể hư khi cửa hàng cánh. Hai là, lo quân ta bắn quân mình. Mặc dù phòng lính không được quân khu điện không bắn vào chiều 28/4/1975 nhưng để đảm bảo bí mật nên chỉ gọi điện cho một số đơn vị. Ven bờ tháng 4 là mùa mưa ở Sài Gòn, thời tiết xấu, rất khó để khai thác tiêu tiêu.

"Chúng tôi đều coi đây là cuộc đối đầu gay gắt giữa sinh tử bởi vì lực lượng không quân Sài Gòn rất hùng hậu. Chúng tôi có nguy cơ bị bắn hạ bất cứ lúc nào. Không có thông tin chính xác về mục tiêu, không hỗ trợ radar dẫn đường, chúng tôi phải chiến đấu thần tốc, hoàn toàn bằng trực giác và kinh nghiệm", ông Từ Đễ nói.Sáu 30/4/1975, Sư đoàn ông tham gia giải phóng đảo Thổ Chu, Bắc Phú Quốc, chính thức giải phóng hoàn toàn đất nước. Giai đoạn này cũng ghi nhiều dấu ấn trong đời làm phi công của ông Từ Đễ. "Khi đánh nhau ở Tây Nam, chúng tôi cũng tránh được chuyện đánh nhầm, tình yêu được 300 dân nghèo. Đây thực sự là câu chuyện nhân văn tiếp nối việc bảo vệ mạng dân dân của Không quân nhân dân Việt Nam khi đánh ở sân bay Tân Sơn Nhất", ông Từ Đễ khẳng định nói.

Sau đó, ông được phân công nhiệm vụ trực chiến ở Phan Rang, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Trường Sa. Ông dành trọn những năm tháng công tác ở mảnh đất này.

Bốn năm sau ngày đất nước nhất, Đại tá Từ Đễ vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Nghỉ hưu, ông về TP Hồ Chí Minh sinh sống, vui vẻ với con trai và con gái trong căn nhà rộng rãi ở quận Tân Bình. Những ngày này, ông Từ Đễ bận rộn cùng một số đơn vị xây dựng phim về phi công Hồ Duy Hùng – người báo cáo nổi tiếng với dịch vụ đánh cắp máy bay của Mỹ ở Đà Lạt. Ông thấy mình vẫn còn rất nhiều việc phải làm, để những đồng đội còn sống đến hôm nay, được biết tới, vinh danh là những người anh hùng, đã không tiếc tính mạng của mình hy sinh cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Cuộc trò chuyện quá dài, khi mặt trời lên đỉnh cao. Nhắc lại đôi lần chuyện tình những người dân thoát khỏi bom chiến tranh, ông khí thế nói: “Cả trận ném bom sân bay Tân Sơn Nhất, chúng tôi làm bị thương một người lính gác. Không quân nhân dân Việt Nam của ta rất nhân văn. Đến đây khi nhà ga mới của Sân bay Tân Sơn Nhất khai tài khoản, chúng tôi cũng sẽ có ý kiến ​​phải làm khu tưởng niệm các bạn hy sinh năm 1968 như những gì nhà Lê Anh Xuân đã viết lại về những vị anh hùng này trong thơ thơ “Dáng đứng Việt Nam”