Câu Chuyện về Thượng Tướng Nguyễn Chánh

Tướng Nguyễn Chánh người lỡ hẹn với quân hàm Thượng Tướng (1914–1957) là một trong những vị tướng tài ba nhưng ít được nhắc đến của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Cuộc đời ông chỉ kéo dài 43 năm, nhưng từng năm tháng đều được viết bằng lòng yêu nước, ý chí kiên cường và những chiến công lẫy lừng. Ông được lịch sử ghi nhận là "linh hồn của chiến trường Liên khu 5", nhà quân sự xuất sắc, nhà lãnh đạo mẫu mực và một người nghệ sĩ mang tâm hồn sâu sắc.

Mới 15 tuổi, Nguyễn Chánh đã giác ngộ cách mạng, tham gia Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí Hội, rồi trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương vào năm 1931. Hai lần bị thực dân Pháp bắt giam, chịu những trận đòn tra tấn tàn khốc ở nhà lao Quảng Ngãi và ngục Kon Tum, ông vẫn một lòng son sắt, biến nhà tù thành nơi nuôi dưỡng ý chí cách mạng.

Tháng 3 năm 1945, ông được giao lãnh đạo Đội du kích Ba Tơ. Với tư duy quân sự sắc bén, ông quyết định đưa lực lượng từ rừng núi xuống đồng bằng, dựa vào nhân dân để phát triển lực lượng. Quyết sách táo bạo ấy đã giúp Đội du kích Ba Tơ trưởng thành nhanh chóng, trở thành nòng cốt trong cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám giành chính quyền ở Quảng Ngãi.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Chánh lần lượt giữ cương vị Chính ủy rồi Tư lệnh kiêm Chính ủy Liên khu 5. Ông cùng quân và dân nơi đây xây dựng thế trận chiến tranh nhân dân vững chắc với tư tưởng nổi tiếng: "Biến hậu phương địch thành tiền phương ta". Dưới sự chỉ huy của ông, vùng tự do Nam - Ngãi - Bình - Phú trở thành hậu phương kiên cường, còn vùng tạm chiếm luôn là nơi quân địch phải đối mặt với những đòn tiến công bất ngờ.

Đầu năm 1954, khi thực dân Pháp mở kế hoạch Atlante nhằm tiêu diệt Liên khu 5, Nguyễn Chánh đã chủ động đưa chủ lực tiến công lên Bắc Tây Nguyên, giải phóng Kon Tum, buộc đối phương phải phân tán lực lượng, góp phần chia lửa với chiến trường Điện Biên Phủ.

Đỉnh cao tài thao lược của ông chính là Chiến thắng Đăk Pơ ngày 24/6/1954. Trước thời cơ tiêu diệt Binh đoàn cơ động 100 – đơn vị tinh nhuệ từng tham chiến tại Triều Tiên – ông đã đưa ra mệnh lệnh dứt khoát: "Đánh tiêu diệt toàn bộ quân địch rút chạy." Quyết định ấy đã làm nên một trong những trận phục kích mẫu mực nhất của nghệ thuật quân sự Việt Nam, xóa sổ hoàn toàn Binh đoàn 100. Chiến thắng Đăk Pơ được ví như "Điện Biên Phủ của Liên khu 5", góp phần quan trọng buộc thực dân Pháp phải ký Hiệp định Giơnevơ, chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược ở Đông Dương.

Sau năm 1954, ông được giao giữ chức Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam và Tổng cục trưởng Tổng cục Cán bộ, góp phần đặt nền móng xây dựng quân đội chính quy, hiện đại. Nhưng do những năm tháng tù đày, chiến đấu gian khổ và làm việc quá sức, ông qua đời năm 1957 khi mới 43 tuổi, để lại niềm tiếc thương vô hạn.

Không chỉ là vị tướng kiệt xuất, Nguyễn Chánh còn là một người yêu nghệ thuật, có công gìn giữ và phục hưng nghệ thuật Tuồng của Bình Định – Quảng Ngãi ngay giữa những năm tháng khói lửa chiến tranh.

Một cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực rỡ. Một vị tướng tài năng, đức độ, trọn đời vì Tổ quốc và Nhân dân. Tên tuổi Thiếu tướng Nguyễn Chánh sẽ mãi là biểu tượng của bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần cống hiến bất tận của người lính cách mạng Việt Nam.