Câu chuyện về Trung tá Đặng Văn Việt – “Hùm xám đường số 4”

Trong lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp, có một cái tên khiến quân địch khiếp sợ đến mức phải đặt biệt danh “Hùm xám đường số 4” – đó chính là Trung tá Đặng Văn Việt.

Sinh năm 1920 tại làng Nho Lâm, xã Diễn Thọ, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An, Đặng Văn Việt xuất thân trong một gia đình có truyền thống nho học và yêu nước. Ông nội từng là Đình nguyên Hoàng Giáp, cha từng giữ chức quan dưới triều Nguyễn. Năm 1945, khi Cách mạng Tháng Tám bùng nổ, chàng trai trẻ đang học Y khoa ở Hà Nội đã xung phong về Huế. Cùng với đồng chí Cao Pha, ông là người trực tiếp hạ lá cờ “quẻ Ly” của triều Nguyễn và kéo lá cờ đỏ sao vàng lên kỳ đài Ngọ Môn ngày 23/8/1945 – một khoảnh khắc lịch sử không thể nào quên.

Gia nhập quân đội, Đặng Văn Việt nhanh chóng thể hiện tài năng chỉ huy xuất sắc. Năm 1947, ông được giao chỉ huy Mặt trận đường số 4 – con đường chiến lược dài hơn 400 km chạy dọc biên giới Việt – Trung, được ví như “ống thực quản” nuôi sống hệ thống đồn bốt của Pháp ở Cao – Bắc – Lạng. Từ đây, tên tuổi ông gắn liền với hàng loạt trận phục kích tài tình trên đèo Bông Lau, Bố Củng – Lũng Vài, Bản Nằm… Chỉ riêng các trận đánh trên đèo Bông Lau từ 1947 đến 1949, đơn vị ông đã tiêu diệt và phá hủy hơn 100 xe cơ giới quân sự Pháp.

Năm 1949, ở được bổ nhiệm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174 – một trong những trung đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong Chiến dịch Biên giới thu đông 1950, Trung đoàn 174 dưới sự chỉ huy của ông đã phối hợp đánh chiếm Đông Khê, góp phần quyết định làm sụp đổ toàn bộ hệ thống phòng ngự của Pháp trên đường số 4. Quân Pháp bắt đầu gọi ông bằng cái tên đầy khiếp sợ: “Hùm xám đường số 4” hay “tiểu tướng Napoléon”.

Theo thống kê, ông đã chỉ huy khoảng 120 trận đánh, thắng hơn 116 trận, tỷ lệ thương vong rất thấp. Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng đánh giá ông bằng ba cụm từ ngắn gọn nhưng đầy sức nặng: “Sáng tạo về quân sự – Vững vàng về chính trị – Đã đánh là thắng”.

Sau kháng chiến, ông tiếp tục công tác trong quân đội rồi chuyển sang ngành xây dựng, sống cuộc đời thanh bạch, giản dị. Ông mất ngày 25/9/2021 tại Hà Nội, hưởng thọ 102 tuổi.

Cuộc đời Trung tá Đặng Văn Việt là minh chứng sống động cho tài năng, lòng dũng cảm và tinh thần yêu nước của một thế hệ người Việt. Ông không chỉ là “Hùm xám” khiến kẻ thù khiếp sợ, mà còn là tấm gương sáng về người chỉ huy tài ba, sống thanh liêm và mãi mãi là niềm tự hào của quân đội và nhân dân ta.