CÂU CHUYỆN VỀ TRUNG TƯỚNG NGUYỄN ĐỨC SOÁT – “CHIM SẮT” GIỮA TRỜI LỬA

Gió chiều thổi qua sân bay Nội Bài, nơi người ta vẫn hay thấy hình ảnh vị tướng già tóc bạc đứng lặng nhìn những chiếc máy bay lướt lên bầu trời.

Đó là Nguyễn Đức Soát, một trong những phi công huyền thoại của Không quân Nhân dân Việt Nam – người đã sống, chiến đấu và đối mặt với cái chết nhiều lần đến nỗi chính ông cũng không đếm nổi.

Nhưng câu chuyện của ông bắt đầu từ rất lâu trước ánh hào quang ấy…

Nguyễn Đức Soát sinh ra trong một gia đình nghèo ở Thái Bình. Thuở nhỏ, cậu mê những cánh diều giấy bay lượn trên cánh đồng lộng gió. Cậu thường nói với bạn bè: “Sau này, mình muốn bay cao hơn cả diều.” Nhưng chiến tranh ập đến. Năm 1965, khi Mỹ bắt đầu ném bom miền Bắc, Soát đang là chàng thanh niên 23 tuổi. Cậu viết đơn xin nhập ngũ với một quyết tâm giản dị: “Nếu bầu trời Tổ quốc bị xâm phạm, con xin được bảo vệ nó.”

Không ai biết rằng chàng trai gầy gò, ít nói ấy sẽ trở thành một trong những “cánh chim” kiệt xuất nhất của nền không quân.

Được tuyển chọn và đào tạo khẩn cấp, Soát được tiếp cận chiếc MiG-21 – loại tiêm kích hiện đại nhất của ta thời điểm đó. Trong những buổi học đêm, thầy giáo Liên Xô thường nói: “Máy bay thì hiện đại. Nhưng trái tim người phi công mới là thứ quyết định.”

Lần đầu bay một mình, Soát run đến mức mồ hôi thấm đẫm cả tay lái.

Nhưng khi chiếc MiG vọt lên khỏi đường băng, xuyên qua mây, cậu cảm thấy hạnh phúc cháy bỏng: “Mình đã thật sự bay rồi.”

Chính từ khoảnh khắc ấy, Soát hiểu rằng bầu trời không chỉ là giấc mơ trẻ thơ – nó trở thành trách nhiệm thiêng liêng.

Tháng 6/1972. Bầu trời miền Bắc chìm trong tiếng còi báo động. Radar thông báo có tốp máy bay Mỹ – gồm nhiều chiếc F-4 Phantom – đang áp sát. Soát cùng biên đội lao lên. Vừa ra khỏi tầng mây, cậu thấy những đốm sáng lớn phía trước. Phantom ào đến như những con chim ưng khổng lồ, tiếng tên lửa rít xuyên gió.

Máy bay rung bần bật. Mảnh đạn vờn quanh. Soát bình tĩnh kéo cần lái, lật ngược chiếc MiG lao xuống, rồi bất ngờ tăng lực, phóng tên lửa R-3S trúng đích. Một chiếc F-4 bốc cháy giữa không trung.

Đó là chiến công đầu đời của cậu – chiến công của một chàng trai 30 tuổi vẫn còn chưa hết run khi bước xuống khỏi buồng lái.

Đồng đội vỗ vai cậu: “Thằng Soát nó bắn rơi máy bay Mỹ thật rồi!”

Cậu chỉ cười, mà đôi mắt vẫn còn đỏ hoe vì… sợ. Và vì may mắn sống sót.

Từ 1972 đến 1975, Nguyễn Đức Soát tham gia liên tục hơn 200 trận không chiến, có những ngày phải xuất kích 2–3 lần. Có một trận không bao giờ ông quên. Hôm ấy, biên đội của ông bị 12 chiếc F-4 vây đánh. Một quả tên lửa bay sượt qua cánh trái, chiếc MiG rung mạnh, cảnh báo nháy liên tục. Đồng đội gọi: “Soát! Nhảy dù đi!”

Nhưng ông hét qua bộ đàm: “Chưa hết đạn thì chưa nhảy!”

Ông quay đầu, kéo chiếc MiG lên mức chịu đựng cực điểm, phóng tiếp một quả tên lửa và bắn rơi thêm một F-4 trước khi thoát ly.

Khi về đất liền, người ta thấy ông bước xuống buồng lái mà chân mềm nhũn. Đồng đội hỏi: “Lúc đó có sợ không?”

Ông cười: “Không sợ mới lạ.”

Ngày 30/4/1975, Nguyễn Đức Soát cùng đồng đội bay trinh sát trên bầu trời Sài Gòn. Dưới cánh máy bay, thành phố rộng lớn hiện ra, không còn tiếng súng, không còn cột khói. Khi nghe qua radio câu nói: “Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện…”

Soát bật khóc trong buồng lái. Nước mắt chảy dài trên mặt nạ dưỡng khí.

Ông nói với đồng đội: “Chúng ta sống rồi. Và Tổ quốc cũng sống rồi.”

Sau chiến tranh, ông tiếp tục phục vụ, trở thành Trung tướng, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam. Nhưng đến tận bây giờ, khi đã ngoài 80 tuổi, ông vẫn nhớ tên từng người đồng đội đã nằm lại.

Có lúc ông bảo: “Người ta gọi tôi là anh hùng. Nhưng những người anh hùng thật sự… đã không kịp trở về.”

Ông vẫn thường kể cho lớp trẻ nghe về chiến tranh bằng một giọng rất nhẹ, rất trầm: Không khoe chiến công, Không tô vẽ hào quang. Mà kể để nhắc rằng hòa bình không bao giờ là điều tự nhiên.

Câu chuyện về Nguyễn Đức Soát không chỉ là chuyện của tiên phong, của chiến thắng trên bầu trời, mà còn là câu chuyện của: Lòng dũng cảm. Tinh thần bất khuất, và sự hy sinh thầm lặng của những người lính canh giữ nền trời Tổ quốc

Ông là minh chứng cho một thời hoa lửa mà thế hệ hôm nay chỉ có thể biết qua những câu chuyện – nhưng với ông, mọi thứ vẫn sống động như vừa mới hôm qua.