Câu chuyện về Trương Quang Trọng
Trương Quang Trọng (1906–1931) là một trong những nhà cách mạng tiêu biểu, kiên trung của lịch sử Việt Nam đầu thế kỉ XX , đồng thời là người đặt nền móng vững chắc cho sự ra đời của Đảng bộ Cộng sản tỉnh Quảng Ngãi.Sinh ngày 29/5/1906 trong một gia đình tri thức tại làng Phú Nhơn, huyện Sơn Tịnh (nay là phường Trương Quang Trọng, thành phố Quảng Ngãi), ông sớm bộc lộ sự thông minh và được thụ hưởng một nền giáo dục Tây học bài bản. Năm 1923, ông đỗ vào Trường Quốc học Huế, nơi ông cùng các bạn học lập ra Hội học sinh Ái hữu Trung Kỳ để tập hợp những thanh niên yêu nước tiến bộ. Đến năm 1925, ông ra Hà Nội học tại trường Bưởi rồi thi đỗ vào khoa Y thuộc Trường Cao đẳng Đông Dương (Trường Thuốc). Tại Hà Nội, ông gia nhập hội Phục Việt và cùng người bạn học Phạm Văn Đồng tích cực tham gia, lãnh đạo các phong trào đấu tranh đòi ân xá cụ Phan Bội Châu và để tang cụ Phan Châu Trinh. Do các hoạt động yêu nước sôi nổi này, ông lọt vào tầm ngắm của mật thám và bị thực dân Pháp trục xuất, buộc thôi học vào năm 1926. Không nản chí, mùa hè năm 1926, Trương Quang Trọng trở về quê nhà Quảng Ngãi dấn thân hoàn toàn vào con đường cách mạng. Ông đã tập hợp các lực lượng tiến bộ, cải tổ các phong trào địa phương để thành lập Tỉnh bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tỉnh Quảng Ngãi và vinh dự được bầu làm Bí thư đầu tiên vào năm 1927. Sau khi được cử đi học tập các lớp huấn luyện chính trị tại Quảng Châu (Trung Quốc), ông trở về trực tiếp tổ chức truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, lập cơ quan ấn loát, xuất bản các tờ báo truyền thống như "Dân cày" và "Thanh niên" dựa trên tài liệu "Đường kách mệnh" của Nguyễn Ái Quốc. Tháng 5/1929, ông là đại biểu đại diện cho Quảng Ngãi đi dự Đại hội toàn quốc của Hội tại Hồng Kông. Nhận thấy tổ chức Thanh niên đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử và cần một chính đảng mạnh mẽ hơn, cuối tháng 7/1929, tại núi Xương Rồng (huyện Đức Phổ), ông chủ trì hội nghị thành lập tổ chức "Dự bị Cộng sản" (Ban vận động thành lập Đảng bộ tỉnh), giao đồng chí Nguyễn Nghiêm xúc tiến xây dựng để chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng bộ Cộng sản Quảng Ngãi. Giữa lúc phong trào đang trên đà phát triển mạnh mẽ, ngày 19/8/1929, thực dân Pháp tiến hành khủng bố trắng, bắt giữ Trương Quang Trọng cùng nhiều đồng chí cốt cán.
Triều đình nhà Nguyễn và thực dân Pháp kết án ông 9 năm tù khổ sai. Sau hai năm bị đày đọa qua nhiều nhà lao, đến tháng 6/1931, ông bị chuyển lên Ngục KonTum – nơi khét tiếng là "địa ngục trần gian" chuyên giam cầm tù chính trị. Cuối năm 1931, thực dân Pháp âm mưu bắt các tù nhân chính trị đi lao dịch khổ sai làm đường ở vùng rừng thiêng nước độc Đắk Pék. Với ý chí kiên cường, Trương Quang Trọng được tập thể tù nhân bầu làm Trưởng ban đấu tranh, tổ chức cuộc tuyệt thực quy mô lớn nhằm phản đối yêu sách tàn bạo của cai ngục.Sáng ngày 12/12/1931, thực dân Pháp lật lọng, huy động binh lính nổ súng đàn áp đẫm máu cuộc biểu tình. Trong lằn ranh sinh tử, Trương Quang Trọng đã dũng cảm, hiên ngang đứng chắn trước họng súng kẻ thù để bảo vệ đồng đội và anh dũng hi sinh khi vừa tròn 25 tuổi. Cuộc hi sinh oanh liệt của ông đã làm bùng lên tinh thần đấu tranh bất khuất của tù chính trị, tạo nên "cuộc đấu tranh lưu huyết" chấn động cả nước, buộc thực dân Pháp phải nhượng bộ cải thiện chế độ nhà tù và giải thể Ngục Kon Tum vào năm 1934. Tấm gương giải phóng dân tộc của đồng chí Trương Quang Trọng mãi là niềm tự hào lớn lao của quê hương núi Ấn sông Trà và thế hệ trẻ hôm nay.
