Câu chuyện về "Vua lốp" Nguyễn Văn Chẩn
Câu chuyện về ông Nguyễn Văn Chẩn (thường được gọi là "Vua lốp") là một trong những trang sử bi tráng và truyền cảm hứng nhất về tinh thần sáng tạo, ý chí kiên cường của một người lính trên mặt trận kinh tế thời bao cấp. Đó là câu chuyện về một người đàn ông đã biến những đống cao su phế thải thành "vàng đen", nhưng cũng là người phải chịu bao nỗi hàm oan trước khi được vinh danh.
Ông Nguyễn Văn Chẩn vốn là một người lính tham gia kháng chiến chống Pháp. Sau khi xuất ngũ về đời thường với đôi bàn tay trắng và gánh nặng gia đình, ông sống tại Hà Nội trong những năm tháng đất nước còn vô cùng thiếu thốn.
Vào thời bao cấp, xe đạp là tài sản cực kỳ quý giá, nhưng lốp xe lại khan hiếm đến mức người dân phải quấn dây thừng hoặc lót vải để đi. Nhìn thấy thực trạng đó, ông Chẩn nảy ra ý tưởng: Phải làm ra lốp xe từ cao su phế liệu.
Trong căn nhà nhỏ chật hẹp, ông âm thầm nghiên cứu. Ông thu mua những mảnh cao su cũ, lốp xe hỏng, thậm chí là dép cao su đứt... mang về nấu chảy, pha chế.
Sáng tạo độc bản: Ông tự tay đục đẽo những chiếc khuôn đúc bằng gang, chế ra máy ép thủ công.
Chất lượng vượt trội: Lốp xe "thương hiệu" ông Chẩn làm ra bền đến mức người ta đồn nhau rằng: "Đi mòn cả vành mà lốp chưa hỏng".
Sự phát triển: Từ lốp xe đạp, ông tiến lên làm lốp xe máy, rồi cả lốp xe bò, xe tải. Cái tên "Vua lốp" ra đời từ sự nể phục của người dân Thủ đô.
Dù làm ra sản phẩm ích quốc lợi dân, nhưng vào thời điểm ấy, việc sản xuất quy mô lớn bị coi là "làm ăn phi pháp", "đầu cơ tích trữ".
Những biến cố: Ba lần ông xây dựng được cơ ngơi, máy móc hiện đại thì cả ba lần ông bị tịch thu tài sản, thậm chí bị vướng vào vòng lao lý. Có lúc, toàn bộ máy móc do ông tự chế bị đưa đi nấu cao su, nhà cửa bị niêm phong.
Nỗi oan ức: Người ta không tin một cá nhân có thể làm ra những thứ mà nhà máy nhà nước còn chật vật. Họ nghi ngờ ông móc ngoặc, tuồn nguyên liệu từ kho nhà nước ra ngoài.
Điều khiến ông Nguyễn Văn Chẩn trở thành huyền thoại chính là thái độ trước nghịch cảnh. Mỗi lần bị tịch thu trắng tay, ông lại bắt đầu lại từ đầu.
Khi không còn máy móc, ông làm bằng tay. Khi không có cửa hàng, ông làm trong bóng tối. Ông không oán trách, chỉ lầm lũi làm việc vì ông tin rằng: Lao động chân chính và sự sáng tạo không bao giờ là sai.
Cuối cùng, khi công cuộc Đổi mới (1986) bắt đầu, tư duy kinh tế thay đổi, ông mới chính thức được minh oan. Những đóng góp của ông cho ngành cao su Việt Nam được công nhận. Ông được trao bằng khen, được báo chí tôn vinh là một biểu tượng của tinh thần tự lực tự cường.
"Tôi làm lốp không chỉ vì tiền, mà vì tôi không chịu được cảnh đồng bào mình phải dắt xe đi bộ trên những cái lốp nát."
Câu chuyện của ông Nguyễn Văn Chẩn không chỉ là chuyện về cái lốp xe, mà là chuyện về một tâm hồn lớn, một người lính đã chiến đấu đến cùng để bảo vệ quyền được lao động và sáng tạo của con người.
