Câu chuyện Vị Tổng Tư lệnh và quyết định làm nên lịch sử
Đầu năm 1954, sau nhiều tháng chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, hàng chục nghìn cán bộ, chiến sĩ cùng hàng vạn dân công hỏa tuyến đã vượt núi, băng rừng đưa pháo, lương thực và đạn dược vào trận địa. Theo kế hoạch ban đầu, quân ta sẽ thực hiện phương châm "đánh nhanh, thắng nhanh", tận dụng yếu tố bất ngờ để tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.
Là Tổng Chỉ huy Chiến dịch, Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp có mặt tại Sở Chỉ huy ở Mường Phăng, tỉnh Điện Biên. Hằng ngày, ông cùng Bộ Chỉ huy theo dõi tình hình, nghiên cứu từng bản đồ, báo cáo của các đơn vị và đánh giá tương quan lực lượng.
Chỉ còn ít giờ nữa là đến thời điểm nổ súng.
Nhưng càng nghiên cứu thực địa, Đại tướng càng nhận thấy hệ thống phòng ngự của quân Pháp đã được củng cố rất kiên cố. Các trận địa pháo của ta vẫn chưa hoàn toàn chiếm ưu thế, công sự của bộ đội còn nhiều hạn chế. Nếu tiến công ngay, thương vong sẽ rất lớn và nguy cơ chiến dịch không thành công là điều có thể xảy ra.
Đêm 25 tháng 1 năm 1954, sau nhiều giờ suy nghĩ và trao đổi với Đảng ủy Mặt trận, Đại tướng đi đến một quyết định vô cùng khó khăn:
Hoãn cuộc tiến công.
Ông ra lệnh:
"Kéo pháo ra, chuyển phương châm từ 'đánh nhanh, thắng nhanh' sang 'đánh chắc, tiến chắc'."
Mệnh lệnh được truyền xuống các đơn vị.
Nhiều chiến sĩ không khỏi bất ngờ. Bởi để đưa được những khẩu pháo nặng hàng tấn vào trận địa, bộ đội và dân công đã phải mất hàng tuần lễ vượt núi cao, vực sâu trong điều kiện vô cùng gian khổ. Nay lại phải kéo pháo ra để chuẩn bị lại từ đầu.
Có người tiếc công sức.
Có người lo lắng.
Nhưng tất cả đều tuyệt đối chấp hành mệnh lệnh của vị Tổng Tư lệnh.
Sau này, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhớ lại rằng, đó là quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân của mình, bởi nếu sai sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ chiến dịch và vận mệnh của cuộc kháng chiến.
Những ngày sau đó, quân ta khẩn trương đào hàng trăm kilômét giao thông hào, xây dựng trận địa vững chắc, đưa thêm đạn dược, lương thực vào tiền tuyến và bố trí lại pháo binh.
Chiều 13 tháng 3 năm 1954, chiến dịch chính thức bắt đầu bằng trận đánh vào cứ điểm Him Lam.
Suốt 56 ngày đêm, quân và dân Việt Nam chiến đấu với tinh thần quả cảm, từng bước tiêu diệt các cứ điểm của đối phương.
Đến chiều 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" tung bay trên nóc hầm chỉ huy của Tướng Christian de Castries. Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ hoàn toàn bị tiêu diệt.
Chiến thắng ấy đã đi vào lịch sử thế giới với lời ca ngợi:
"Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu."
Nhiều nhà nghiên cứu quân sự trong và ngoài nước sau này đều đánh giá, quyết định chuyển từ "đánh nhanh, thắng nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc" của Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một trong những quyết định quân sự sáng suốt nhất của thế kỷ XX. Chính Đại tướng cũng nhiều lần khẳng định rằng:
"Quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy của tôi là quyết định hoãn cuộc tiến công để chuyển sang phương châm 'đánh chắc, tiến chắc'."
Không chỉ là một vị tướng tài ba, Đại tướng Võ Nguyên Giáp còn luôn gần gũi với chiến sĩ. Mỗi lần đến đơn vị, ông đều hỏi thăm đời sống, sức khỏe bộ đội, động viên từng người trước khi bước vào trận đánh. Ông luôn căn dặn cán bộ:
"Phải quý trọng từng giọt máu của chiến sĩ như chính máu của mình."
Đó cũng chính là lý do khiến ông đưa ra quyết định thay đổi kế hoạch tác chiến, nhằm giành thắng lợi với tổn thất thấp nhất có thể.
Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Đại tướng tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và sự nghiệp xây dựng Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ông qua đời ngày 4 tháng 10 năm 2013, hưởng thọ 103 tuổi, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong lòng nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế.
