Câu chuyện: Vượt vạn dặm gian nguy, đón ngày vui đại thắng

Mùa hè năm 1974, khi những hàng tre quanh bản Kham, xã Tam Thanh rì rào trong gió, chàng trai 18 tuổi Vi Văn Ấm khoác lên mình bộ quân phục màu xanh xanh thắm, mang theo nét hồn hậu của người con núi rừng lên đường nhập ngũ. Sau 3 tháng rèn luyện nghiêm ngặt tại huyện Như Xuân, Thanh Hóa, anh cùng đồng đội nhận lệnh hành quân cấp tốc vào Nam dưới một mật lệnh bảo mật tuyệt đối. Đó là một cuộc hành trình vạn dặm mà một cậu thiếu niên chưa từng rời lũy tre làng như anh chưa bao giờ dám nghĩ tới. Những ngày dài đằng đẵng ngồi trên những chuyến xe tải quân sự xóc nảy dọc đường Trường Sơn bụi đỏ, những đêm hành quân bộ băng rừng dưới làn mưa bom chực chờ dội xuống đã tôi luyện nên ý chí sắt đá của người lính trẻ.

Vượt qua bao đèo cao vực sâu, điểm dừng chân cuối cùng của đơn vị anh lại là mảnh đất Cà Mau — nơi tận cùng của Tổ quốc. Đứng trước không gian bao la của miền Tây Nam Bộ, chàng trai xứ Thanh không khỏi ngỡ ngàng, choáng ngợp. Thay cho những đỉnh núi mờ sương, những nếp nhà sàn tựa vách đá ở quê nhà, nơi đây chỉ có sông nước mênh mông, kênh rạch chằng chịt như mạng nhện và những rừng đước, rừng tràm bạt ngàn ngập mặn. Mọi thứ đều quá đỗi lạ lẫm với một người lính núi: từ cách di chuyển bằng xuồng ba lá chông chênh trên mặt nước phèn đục ngầu, đến cái muỗi mòng đất mũi vo ve như trấu bay, và cả những bữa cơm dã chiến đậm vị mắm miền Tây. Thế nhưng, dòng máu kiên cường của người con Tam Thanh không cho phép anh chùn bước. Anh tập cách giữ thăng bằng trên boong xuồng, tập cách lội bùn sâu ngập lút đầu gối, nhanh chóng hòa mình vào cuộc sống của người lính sông nước để sẵn sàng xung trận.

Đầu năm 1975, đơn vị của bác Ấm nhận lệnh di chuyển về chiến trường huyện Thốt Nốt, tỉnh Cần Thơ để tham gia các trận đánh cắt đứt tuyến chi viện của địch. Tại đây, những trận chiến giành giật từng bến sông, từng góc chợ diễn ra vô cùng ác liệt dưới cái nắng gay gắt của miền Nam. Giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, lính bộ binh bám xuồng băng qua làn đạn xối xả từ đồn bốt địch dội xuống lòng sông. Nhiều đồng đội đã ngã xuống, máu hòa vào dòng phù sa đỏ nặng, nhưng những người còn lại như bác Ấm vẫn kiên cường bóp cò súng, đánh bật các đợt phản kích của kẻ thù để mở đường tiến về giải phóng đô thành.

Và rồi, khoảnh khắc thiêng liêng nhất cuộc đời binh nghiệp cũng đến. Trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975, tiếng súng trên chiến trường Thốt Nốt đột ngột im bặt, nhường chỗ cho dòng thông báo bật ra từ chiếc đài radio: Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng không điều kiện, miền Nam hoàn toàn giải phóng! Trong phút chốc, không gian như nổ tung bởi tiếng hò reo vang dội của hàng ngàn chiến sĩ và người dân. Bác Ấm cùng đồng đội lao ra khỏi công sự, ôm chặt lấy nhau mà khóc vỡ òa như những đứa trẻ. Những giọt nước mắt hạnh phúc lăn dài trên những khuôn mặt lem luốc khói súng, sạm đen vì nắng gió sông nước. Bản hòa tấu của tiếng cười, tiếng khóc, tiếng loa phóng thanh và cờ đỏ sao vàng rợp bóng dòng sông Hậu đã kết thúc mười một tháng trời hành quân nếm mật nằm gai của người lính trẻ bản Kham. Khúc tráng ca ngày đại thắng ấy chính là phần thưởng vô giá cho tuổi thanh xuân quả cảm mà bác đã hiến dâng trọn vẹn cho ngày non sông thu về một mối.