Câu chuyện xúc động của người chiến sĩ cách mạng kiên cường năm xưa

Những năm 1960 - 1965, phong trào đấu tranh chống Mỹ Ngụy, đòi quyền dân sinh, dân chủ của sinh viên, học sinh, trí thức Đà Lạt sớm đoàn kết được rộng rãi các tầng lớp nhân dân; nổ ra khi âm ỉ, khi bùng nổ, khiến chính quyền Đà Lạt và chính quyền Sài Gòn vô cùng lúng túng. Lãnh đạo phong trào là nhóm AQ (Ái Quốc) là “Thất hiền Đà Lạt”, gồm Phạm Xuân Ái, Ngô Ngọc Dũng, Hồ Đắc Dung, Trần Ngọc Thọ, Thái Ngô Cư, Hoàng Mạnh Tiến và Hiếu.

Nhóm nhiều lần rải truyền đơn khắp các phố phường, căng khẩu hiệu, dán pa-no với nội dung “Đả đảo nội các Thiệu – Kỳ”, tranh thủ dân chủ… tổ chức biểu tình, kêu gọi nhân dân chống lại chính quyền Đà Lạt và chính quyền ngụy quyền Sài Gòn. Để tập hợp lực lượng, nhóm đã thành lập Đoàn “Thanh niên ái quốc Việt Nam” với mục tiêu đòi quyền lợi cho sinh viên, học sinh, đồng thời tìm cách liên hệ với Mặt trận Dân tộc Giải phóng. Các hoạt động ban đầu mang tính tự phát, sau chuyển dần sang tự giác nhờ sự móc nối và chỉ đạo kịp thời của đồng chí Mười Hải (tức Lê Thanh Hải) – Bí thư Khu đoàn Sài Gòn và Gia Định. Từ đây, nhóm “Thất hiền” được chỉ đạo ở lại Đà Lạt học tập rồi trở về bám cơ sở, bám địa bàn.Sau một khóa học ngắn ngày tại chiến khu, nhóm “Thất hiền” đã hoạt động bài bản hơn. Họ tổ chức tổ chức “Thanh niên, sinh viên, học sinh Đà Lạt phục vụ xã hội”, ra tờ báo “Đà Lạt thức”. Đặc biệt, họ sớm thành lập “Thanh niên học sinh sinh viên Đà Lạt tranh thủ dân chủ”. Tổ chức này do sinh viên Hồ Quang Nhựt – một thanh niên theo đạo Thiên chúa chịu tham gia đấu tranh - làm chủ tịch, Ngô Ngọc Dũng làm Phó Chủ tịch và các thành viên khác của nhóm đảm đương những vai trò khác như phụ trách thông tin – phát thanh, an ninh – bảo vệ, vận động quần chúng…Các tổ chức của phong trào nhanh chóng tập hợp quần chúng, con số ủng hộ lên tới hàng trăm người. Họ thường xuyên tổ chức diễn thuyết, hội thảo về tình hình đất nước, bày tỏ nguyện vọng của quần chúng nói chung và học sinh, sinh viên nói riêng. Nhóm đưa ra các yêu sách được quần chúng ủng hộ đông đảo: Lực lượng thanh niên, học sinh, sinh viên phải có trụ sở; Có giờ phát thanh tiếng nói của học sinh, sinh viên trên đài Đà Lạt; Mỹ rút khỏi khách sạn Modern (gần chợ Đà Lạt). Đồng thơi, đưa ra 10 điểm muốn và không muốn của thanh niên như: muốn độc lập, muốn dân chủ, muốn hòa bình, muốn học hành…; Không muốn đi lính, giết hại đồng bào…Sáng 1/4/1966, một đoàn biểu tình với số lượng cả ngàn người do tổ chức “Thanh niên học sinh sinh viên Đà Lạt tranh thủ dân chủ” lãnh đạo kéo đến dinh tỉnh trưởng đưa yêu sách. Sau hàng giờ vây dinh tỉnh trưởng và hô vang “Đả đảo!”, đoàn biểu tình đã chờ gặp được bà thị trưởng. Bà thị trưởng buộc phải xuống xe đi bộ để tiếp với dân.au 77 ngày đêm làm chủ phân nửa Đà Lạt, từ giữa tháng 2/1966 đến cuối tháng 6/1966, phong trào thanh niên, học sinh, sinh viên bị chính quyền ngụy Sài Gòn đàn áp dã man. Tài liệu của ngụy quyền Sài Gòn về cuộc nổi dậy của học sinh, sinh viên Đà Lạt năm 1966 được lưu tại Tỉnh ủy Lâm Đồng cho thấy chính quyền Sài Gòn gọi đây là “Giai đoạn xung đột đổ máu”. Và để đàn áp phong trào thanh niên, chính quyền Đà Lạt đã huy động nhiều Đại đội quân sự (301/ĐPQ, 409/ĐPQ), đại đội cảnh sát dã chiến… sục sạo, tấn công chiếm lại đài phát thanh, Hợp tác xã rau, Ty Thông tin…