CẦU CÔNG LÝ – NHIỆM VỤ ĐẶC BIỆT CỦA NGƯỜI CHIẾN SĨ BIỆT ĐỘNG

Tháng 5-1964, một phái đoàn quân sự, chính trị cấp cao của Chính phủ Hoa Kỳ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu dự kiến sang Sài Gòn nghiên cứu tình hình chiến trường miền Nam. Trước sự kiện này, lực lượng biệt động Sài Gòn được giao chuẩn bị phương án tiến công.

Địa điểm được lựa chọn là cầu Công Lý, một vị trí quan trọng trên tuyến đường mà đoàn xe của phái đoàn Mỹ có khả năng đi qua. Nguyễn Văn Trỗi cùng đồng đội nhận nhiệm vụ đặt mìn nhằm đánh vào đoàn xe. Báo Nhân Dân xác nhận ngày 2-5-1964 anh cùng đồng đội nhận nhiệm vụ này; Báo Quân đội nhân dân cũng ghi rõ anh xung phong nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý.

Điều đáng chú ý là Nguyễn Văn Trỗi vừa kết hôn với chị Phan Thị Quyên ngày 21-4-1964. Cuộc sống gia đình của người thanh niên 24 tuổi vừa bắt đầu thì anh đã nhận một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm.

Tối 9-5-1964, trong khi đang thực hiện nhiệm vụ tại khu vực cầu Công Lý, kế hoạch bị lộ. Nguyễn Văn Trỗi bị bắt vào khoảng 22 giờ. Toàn bộ kế hoạch tác chiến không đạt được mục tiêu, nhưng sự kiện ấy lại mở ra một chương khác trong cuộc đời anh: cuộc đấu tranh trong nhà tù.

Kẻ địch sử dụng nhiều hình thức tra tấn và dụ dỗ nhằm buộc anh khai báo về tổ chức cách mạng. Tuy nhiên, Nguyễn Văn Trỗi không khuất phục. Các nguồn chính thống đều nhấn mạnh sự kiên trung của anh trong thời gian bị giam giữ.

Nếu xét về phương diện quân sự, nhiệm vụ tại cầu Công Lý không thành công do kế hoạch bị lộ. Nhưng xét về giá trị lịch sử, đây lại là một trong những sự kiện tiêu biểu gắn với tên tuổi Nguyễn Văn Trỗi. Nó cho thấy hoạt động của lực lượng biệt động Sài Gòn giữa lòng đô thị và tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ nguy hiểm của những chiến sĩ trẻ.

Cầu Công Lý sau này được đổi tên thành cầu Nguyễn Văn Trỗi. Một địa danh từng gắn với nhiệm vụ chiến đấu của người chiến sĩ biệt động đã trở thành địa chỉ gắn liền với ký ức về một thế hệ thanh niên Việt Nam thời chống Mỹ.