"Cầu điện sống" bên dòng Thạch Hãn và nụ cười giữ lửa của người anh hùng tuổi hai mươi

Chúng tôi ghé thăm Anh hùng Lực lượng vũ trang (AHLLVT) nhân dân Mai Ngọc Thoảng vào một ngày ông đang phải vật lộn với những cơn đau của căn bệnh thoái hóa đốt sống lưng. Thời gian thật tàn nhẫn, những vết thương cũ và gánh nặng tuổi tác khiến gương mặt ông đôi lúc nhăn lại, sức khỏe sa sút hơn hẳn so với lần gặp gỡ 5 năm trước. Thế nhưng, điều kỳ diệu là chỉ cần ai đó nhắc đến hai chữ “Quảng Trị”, mọi mệt mỏi trên hình hài ông như tan biến sạch sành sanh. Ánh mắt ông bừng sáng, chất giọng trở nên hào sảng lạ thường khi đưa chúng tôi ngược dòng thời gian về với ký ức rực lửa của 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ.Ngược dòng quá khứ, chàng thanh niên Mai Ngọc Thoảng sinh năm 1953, vốn là người con của vùng quê giàu truyền thống cách mạng Ngọc Trạo, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa. Lớn lên trong gia đình đông anh em, giữa lúc cả nước đang sục sôi khí thế chống Mỹ cứu nước, ngọn lửa yêu nước trong ông đã được nhen nhóm rất sớm từ người cha — một dân công hỏa tuyến từng xông pha khắp các chiến trường. Hình ảnh những đoàn quân trùng trùng điệp điệp ra trận ngày ấy đã gieo vào lòng cậu bé Thoảng một ý nguyện sắt đá: phải cầm súng bảo vệ quê hương. Thế nhưng, con đường chạm tay vào ước mơ nhập ngũ của ông lại chẳng hề bằng phẳng.Năm 1970, vừa tròn 17 tuổi, Mai Ngọc Thoảng hăm hở viết đơn tình nguyện đi bộ đội. Nhưng trớ trêu thay, do vóc dáng nhỏ thon, ông chỉ nặng vỏn vẹn 38kg, thiếu hụt rất nhiều so với tiêu chuẩn sức khỏe tối thiểu. Không cam chịu ở lại hậu phương, chàng trai trẻ đã áp dụng chiêu “độc” do các bậc đàn anh đi trước mách nước: lén bỏ thêm những viên gạch nặng vào túi quần, giấu quanh người để gian lận cân nặng. Nhờ những viên gạch định mệnh ấy, thanh niên Thoảng “tăng trọng” thần kỳ lên 43kg, vượt qua vòng khám tuyển trong sự ngỡ ngàng của hội đồng nghĩa vụ, chính thức trở thành chiến sĩ của Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B (nay là Sư đoàn 390, Quân đoàn 12).Ký ức của người lính già đưa chúng tôi trở lại mùa hè đỏ lửa năm 1972 tại chiến trường Quảng Trị khốc liệt. Khi quân địch mở chiến dịch Lam Sơn 72 nhằm tái chiếm Thành cổ, mảnh đất này đã biến thành một “túi bom” khổng lồ theo đúng nghĩa đen. Trên cương vị Tiểu đội trưởng tiểu đội thông tin hữu tuyến, ông cùng đồng đội gánh vác một nhiệm vụ sống còn: phải giữ vững “mạch máu” liên lạc thông suốt giữa tiền tuyến và sở chỉ huy. Thấm nhuần khẩu hiệu “Quang Sơn còn, Quảng Trị còn”, những chiến sĩ thông tin Trung đoàn 48 đã lao đi như những con thoi dưới làn mưa bom bão đạn để nối liền những đường dây bị đánh đứt.Thời khắc nghẹt thở và khốc liệt nhất diễn ra vào giữa tháng 7 năm 1972. Ngày 13-7, đường dây huyết mạch bắc ngang qua dòng sông Thạch Hãn bị pháo kích đánh đứt liên tục. Chứng kiến 3 đồng đội vừa ôm dây lao đi nối đã anh dũng hy sinh ngay dưới dòng nước cuộn xiết, niềm đau thương tột cùng hóa thành lòng căm thù giặc sâu sắc, ông Thoảng lập tức xung phong nhận nhiệm vụ. Trước khi ông đi, đơn vị đã làm lễ truy điệu sống cho ông, bởi ai cũng hiểu chuyến đi này lành ít dữ nhiều. Bất chấp hiểm nguy, ông lao mình xuống dòng sông Thạch Hãn, bơi ra giữa dòng nước dữ. Ông tìm thấy hai đầu dây bị đứt, nhưng nghiệt ngã thay, đoạn dây bị cháy sém quá nhiều, không còn đủ độ dài để nối vào nhau.Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, khi mệnh lệnh chiến đấu không thể trì hoãn, một ý nghĩ táo bạo lóe lên trong đầu người chiến sĩ trẻ. Ông dùng chính hai hàm răng của mình, cắn chặt hai đầu dây lõi đồng để biến cơ thể mình thành một chiếc cầu dẫn điện sống. Mỗi lần tổng đài quay máy gạt số, dòng điện chạy thẳng qua người khiến cơ thể ông co rút, tê dại, đau đớn đến ngất đi, rồi khi tỉnh lại ông lại tiếp tục cắn chặt. Cứ như thế, ông kiên cường trụ vững giữa dòng Thạch Hãn suốt 30 phút đồng hồ để giữ cho thông tin được thông suốt. Chính hành động quả cảm phi thường ấy đã giúp Đại tướng Võ Nguyên Giáp truyền mệnh lệnh trực tiếp, chỉ đạo Trung đoàn 48 kịp thời bẻ gãy các đợt tiến công của địch, cứu sống biết bao đồng đội. Với chiến công đặc biệt xuất sắc này, năm 1973, hạ sĩ Mai Ngọc Thoảng vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu AHLLVT nhân dân khi mới vừa tròn 20 tuổi.Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, người anh hùng ấy vẫn tiếp tục cống hiến trong quân ngũ và đến năm 1993 thì rời tay súng, phục viên trở về quê nhà. Dù cuộc sống thời bình còn bộn bề vất vả, ông vẫn vẹn nguyên phẩm chất cao đẹp của Anh bộ đội Cụ Hồ, hăng hái xắn tay áo tham gia công tác xã hội tại địa phương. Trải qua nhiều cương vị từ Phó chủ tịch HĐND đến Bí thư Đảng ủy phường Ngọc Trạo, ông luôn là tấm gương đảng viên mẫu mực, hết lòng vì nhân dân. Bên cạnh một sự nghiệp cống hiến, ông có một mái ấm bình dị với hai người con gái đều thành đạt. Người con đầu nối nghiệp binh nghiệp của cha, hiện đang công tác trong Quân đội; người con thứ hai trở thành cô giáo, tiếp tục sự nghiệp trồng người cao quý.Giờ đây, dù bước chân đã chậm đi rất nhiều vì bệnh tật dày vò, nhưng cứ mỗi dịp lễ lớn của đất nước như Ngày giải phóng miền Nam (30-4) hay Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22-12), ông lại trang trọng khoác lên mình bộ quân phục cũ, ngực lấp lánh những tấm huân chương để đến trò chuyện tại các trường học. Ông đến với các em học sinh không phải để kể lể công trạng cá nhân, mà là để “truyền lửa”. Những câu chuyện sống động, chân thực về lòng quả cảm bên dòng Thạch Hãn của ông và các đồng đội năm xưa đã trở thành bài học lịch sử vô giá, khơi dậy trong lòng thế hệ trẻ tại phường Ngọc Trạo biết trân trọng và tự hào về giá trị của nền hòa bình hôm nay.Chia tay người lính già, chúng tôi vẫn bị ám ảnh mãi bởi nụ cười hiền hậu và những lời nhắn nhủ đầy ân tình của ông về sự hy sinh của những người đồng đội đã nằm lại chiến trường. AHLLVT nhân dân Mai Ngọc Thoảng thực sự giống như một pho sử sống bằng xương bằng thịt, một biểu tượng sáng ngời về ý chí và nghị lực kiên cường, vẫn mãi mãi tỏa sáng giữa đời thường như đóa hoa thép nảy mầm từ mảnh đất chiến khu xưa.