Cầu Đò Quan & Bến phà Đò Quan

Trong những năm tháng "xe xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", Cầu Đò Quan và Bến phà Đò Quan không chỉ là một tọa độ địa lý, mà là mạch máu đỏ rực, là "nút thắt" sinh tử nối liền hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam.

Dưới đây là câu chuyện về những đêm trắng không ngủ bên dòng sông Đào cuộn sóng:

Những "đêm trắng" bên dòng sông Đào

Khi hoàng hôn buông xuống, thay vì vẻ tĩnh lặng của một thị xã bên sông, bến Đò Quan lại bước vào một cuộc chiến khác – cuộc chiến của ý chí và thời gian. Mỹ biết đây là điểm nút huyết mạch nên bom từ hạm đội ngoài khơi và máy bay phản lực trút xuống không ngừng nghỉ nhằm chặt đứt con đường tiếp tế. Cầu Đò Quan nhiều lần bị đánh sập, nhưng "tim" người Nam Định thì chưa bao giờ ngừng đập.

Mỗi khi đêm về, cả bến phà rực lên một sức sống kỳ lạ dưới ánh sáng hỏa châu chập chờn.

Khi dòng sông là trận địa

Anh dân quân trực chiến trên bến phà năm ấy kể lại, có những đêm bom nổ sát mạn thuyền, nước sông Đào dựng đứng thành cột, nhưng tay lái phà vẫn không rời vị trí. Phà Đò Quan khi đó trở thành những "con thoi" khổng lồ, chở đầy lương thực, súng đạn và cả những đoàn quân hừng hực khí thế.

Dưới bến, những cô gái thanh niên xung phong tuổi đời mới đôi mươi, vai gầy nhưng đôi chân dẻo dai, chuyền tay nhau từng hòm đạn, bao gạo. Họ làm việc trong bóng tối, chỉ nghe tiếng thở gấp và tiếng bước chân thình thịch trên mặt phà gỗ, bởi một ánh đèn pin hở ra cũng có thể kéo theo một trận oanh tạc.

"Máu có thể chảy, nhưng phà không thể dừng"

Có những đêm trắng, cầu sập, phà hỏng vì mảnh bom, người dân quanh vùng không ai bảo ai, từ người già đến trẻ nhỏ đều ùa ra sông. Người vác tre, kẻ chở đá, họ cùng bộ đội công binh kết bè, làm cầu phao dã chiến ngay trong đêm.

Hình ảnh những người mẹ Thành Nam thức trắng đêm bên bếp lửa dọc bờ sông, nấu nồi khoai, bát nước chè xanh tiếp sức cho bộ đội đợi phà, đã trở thành một phần linh hồn của Đò Quan. Những chuyến xe tải phủ đầy lá ngụy trang, nối đuôi nhau vượt sông dưới làn mưa bom, mang theo nhịp đập của "trái tim" Nam Định gửi vào Nam.

Ngày nay, đứng trên cây cầu Đò Quan vững chãi, nhìn dòng sông Đào phẳng lặng trôi, ít ai ngờ rằng nơi đây từng là một "túi bom" khốc liệt. Nhưng với những người đã đi qua thời hoa lửa, tiếng sóng vỗ vào mạn phà đêm ấy vẫn là bản nhạc hào hùng về một thời gian khổ mà rực rỡ vô cùng.