CẦU HÀM RỒNG: PHÁO ĐÀI THÉP TRÊN SÔNG MÃ VÀ HUYỀN THOẠI 1045 NGÀY ĐÊM QUYẾT TỬ

Ai đã từng ngược xuôi trên dải đất miền Trung, khi đi ngang qua xứ Thanh, chắc hẳn đều một lần lặng mình trước dòng sông Mã cuộn cuộn phù sa và ngước nhìn một nhịp cầu vắt ngang giữa hai ngọn núi Rồng và núi Ngọc. Đó là Cầu Hàm Rồng – công trình không chỉ nối liền đôi bờ giao thông, mà còn là gạch nối giữa hai bờ của lịch sử, nơi ghi dấu một trong những bản hùng ca bi tráng và oanh liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Với vị trí là "yết hầu" chiến lược trên tuyến đường huyết mạch Quốc lộ 1A, cầu Hàm Rồng là cửa ngõ đặc biệt quan trọng để dòng thác người và xe mang theo vũ khí, lương thực từ hậu phương miền Bắc cuồn cuộn đổ vào chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam. Hiểu rõ vị trí tử huyệt này, đế quốc Mỹ đã liệt Hàm Rồng vào danh sách những mục tiêu "phải bị hủy diệt bằng mọi giá". Các chiến lược gia quân sự của Lầu Năm Góc từng tự tin tuyên bố rằng, chỉ cần một đợt ném bom rải thảm, nhịp cầu này sẽ vĩnh viễn nằm lại dưới đáy sông Mã. Nhưng chúng không thể ngờ rằng, tại tọa độ lửa này, chúng sẽ phải đối mặt với một "pháo đài thép" được dựng lên không chỉ bằng sắt thép mố cầu, mà bằng ý chí quyết tử của cả một dân tộc.

Bắt đầu từ ngày mùng 3 và mùng 4 tháng 4 năm 1965, không quân Mỹ huy động hàng trăm lần chiếc máy bay tối tân, từ F-105 "Thần sấm" đến F-4 "Con ma", điên cuồng trút hàng vạn tấn bom đạn, rốc-két xuống một khu vực chật hẹp. Bầu trời xứ Thanh những ngày ấy như bị xé toạc bởi tiếng động cơ gầm rú, mặt sông Mã sục sôi những cột nước khổng lồ cao hàng chục mét. Đất đá trên núi Ngọc, núi Rồng bị cày xới tơi bời, khói bụi che khuất cả mặt trời. Thế nhưng, giữa cái màn đêm chết chóc do bom đạn tạo ra ấy, cầu Hàm Rồng vẫn hiên ngang đứng vững.

Làm nên kỳ tích ấy là sự hiệp đồng tác chiến tuyệt vời và lòng quả cảm vô song của các lực lượng vũ trang và nhân dân Thanh Hóa. Xung quanh khu vực cầu, một lưới lửa phòng không nhiều tầng, nhiều lớp đã được giăng sẵn. Từ bộ đội pháo phòng không, hải quân, không quân đến những người dân quân tự vệ của làng Nam Ngạn, làng Yên Vực đều cùng chung một lời thề: "Tim có thể ngừng đập, nhưng Hàm Rồng không thể gãy". Trong những ngày tháng rực lửa ấy, đã xuất hiện biết bao tấm gương chói lọi. Đó là hình ảnh nữ dân quân Ngô Thị Tuyển, người con gái vóc dáng nhỏ bé chỉ nặng 42kg nhưng đã phi thường vác hai hòm đạn nặng tới 98kg băng qua lưới lửa để tiếp đạn cho các ụ pháo. Đó là những cụ già mang nước chè xanh lên tận chiến hào, là những em nhỏ nhặt lá ngụy trang cho trận địa. Tất cả đã tạo nên một thế trận lòng dân vững chắc mà không một loại vũ khí tối tân nào có thể đâm thủng.

Suốt 1045 ngày đêm ròng rã bám trụ và chiến đấu, quân và dân Hàm Rồng đã bắn rơi trên 100 máy bay hiện đại của Mỹ, bắt sống nhiều giặc lái. Dù thân cầu có lúc bị bom đánh trúng, cong vênh và mang đầy thương tích, nhưng nhịp cầu chưa bao giờ sập xuống, mạch máu giao thông chi viện cho miền Nam chưa một ngày bị tắc nghẽn. Những lúc cầu phải tu sửa, ngay lập tức những cây cầu phao, những bến phà dã chiến được dựng lên sát cạnh, ngày ẩn dưới sông, đêm nổi lên nối nhịp đôi bờ. Kẻ thù trút bom để hủy diệt sự sống, nhưng chính nơi bom rơi nhiều nhất lại là nơi sự sống vươn lên mãnh liệt nhất.

Chiến tranh đã lùi xa, cầu Hàm Rồng hôm nay vẫn đứng sừng sững soi bóng xuống dòng sông Mã hiền hòa, bên cạnh là những cây cầu hiện đại mới được vươn mình xây dựng. Những vết đạn năm xưa trên thân cầu thép giờ đã trở thành những "huân chương" vĩnh cửu của lịch sử. Hàm Rồng không chỉ là niềm tự hào riêng của người dân xứ Thanh, mà mãi mãi là một đài tưởng niệm sống động về một thời "hoa lửa", minh chứng cho chân lý: Sức mạnh của lòng yêu nước và ý chí độc lập tự do luôn vĩ đại hơn mọi thứ vũ khí bạo tàn.