CÂU HỎI CỦI CÙNG TRÊN DỐC PHA SUNG VÀ TRÁI TIM BẢO VỆ "ANH BẠN PHÁO"

Trong cuốn sổ truyền thống của Quân đội nhân dân Việt Nam, câu chuyện về Anh hùng Tô Vĩnh Diện vẫn luôn khiến bao thế hệ phải nghẹn ngào mỗi khi nhắc nhớ. Sinh năm 1924 tại xã Nông Trường, huyện Nông Cống (nay thuộc huyện Triệu Sơn, Thanh Hóa) trong một gia đình bần nông nghèo khó, cái đói cái nghèo đã rèn cho anh tính cách mộc mạc, nhẫn nại và vô cùng kiên cường.

Năm 1946, anh tham gia dân quân địa phương, đến tháng 7 năm 1949 thì chính thức xung phong vào bộ đội chủ lực. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử, Tô Vĩnh Diện là Tiểu đội trưởng pháo cao xạ thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367 (Đại đoàn công pháo 351).

Để chuẩn bị cho trận đánh lớn, anh cùng đồng đội đã trải qua hành trình kéo pháo bằng tay gian khổ vô cùng: hơn 1.000km xẻ núi, băng rừng, kéo những "anh bạn pháo" nặng mấy tấn qua những con dốc dựng đứng, vực sâu hun hút. Mỗi mét đường tiến lên là hàng ngàn giọt mồ hôi và máu đỏ rơi xuống. Đối với các chiến sĩ cao xạ ngày ấy, khẩu pháo quý như chính linh hồn, như người đồng đội ruột thịt.

Đêm 1 tháng 2 năm 1954, khoảng 2 giờ 30 phút rạng sáng, đơn vị nhận lệnh kéo pháo ra khỏi trận địa trên dốc Pha Sung (rừng Pá Có, xã Nà Nhạn, Điện Biên). Trời tối đen như mực, sương mù giăng kín, con dốc nghiêng thắt gút và trơn trượt. Bất ngờ, dây tời bị đứt! Khẩu pháo nặng hơn 2 tấn mất đà, lao thẳng xuống vực sâu với tốc độ kinh hoàng, kéo theo cả đồng đội đang ghì giữ.

Trong khoảnh khắc sinh tử ngàn cân treo sợi tóc, không một chút tính toán cho bản thân, Tô Vĩnh Diện hô lớn: "Thà hy sinh, quyết bảo vệ pháo!"

Anh buông tay lái, dũng cảm lao gieo mình về phía trước, dùng chính tấm thân mảnh dẻ của mình chèn chặt vào bánh pháo đang lăn dữ dội. Khẩu pháo bị khựng lại, va vào vách đá và dừng hẳn bên bờ vực thẫm. Khẩu pháo được cứu nguyên vẹn, nhưng anh đã bị bánh pháo đè nặng, chấn thương quá nghiêm trọng.

Đồng đội òa khóc vây quanh, bế anh lên. Trong vòng tay nghẹn ngào của anh em, dẫu hơi tàn lực kiệt, người tiểu đội trưởng 30 tuổi ấy vẫn gắng gượng dùng chút sức lực cuối cùng, mấp máy môi hỏi một câu trăn trối: – "Pháo có việc gì không?"

Dứt lời, anh nhẹ nhàng nhắm mắt, anh dũng ngã xuống khi chiến thắng Điện Biên Phủ vẫn còn phía trước.

Năm 1955, liệt sĩ Tô Vĩnh Diện được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Huân chương Quân công hạng Nhì và Huân chương Chiến công hạng Nhất. Hiện nay, hài cốt của anh đang yên nghỉ cùng đồng đội tại Nghĩa trang Liệt sĩ A1. Còn khẩu pháo cao xạ 37mm mang số hiệu 510681 năm nào nay đã trở thành Bảo vật Quốc gia, được trang trọng trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng câu hỏi nghẹn ngào "Pháo có việc gì không?" trên đỉnh dốc Pha Sung đêm ấy vẫn mãi là biểu tượng cao đẹp nhất về tình đồng chí, về chí khí anh hùng của người lính Bộ đội Cụ Hồ thời hoa lửa.