Cầu Long Biên trong những năm tháng chiến tranh

Cầu Long Biên trong những năm tháng chiến tranh

Những người giữ cây cầu huyết mạch

Giai đoạn lịch sử: 1965–1972, đặc biệt trong hai cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc của Mỹ, khi cầu Long Biên trở thành một trong những mục tiêu giao thông trọng yếu của Hà Nội và là tuyến huyết mạch vận chuyển hàng hóa, quân trang và phương tiện chi viện cho chiến trường miền Nam.

1. Cây cầu nằm giữa tuyến lửa

Trong những năm chiến tranh, cầu Long Biên không chỉ là một biểu tượng của Hà Nội.

Nó còn là một tuyến giao thông quan trọng nối khu vực phía Bắc với trung tâm thành phố và các tuyến đường sắt, đường bộ đi các tỉnh phía Bắc.

Trên cây cầu ấy, tàu hỏa, xe cơ giới và người dân vẫn qua lại.

Và chính vì vị trí quan trọng đó, Long Biên trở thành một trong những mục tiêu bị máy bay Mỹ tập trung đánh phá.

Những người lính phòng không được bố trí bảo vệ cầu.

Công nhân đường sắt và thợ cầu phải chuẩn bị phương án sửa chữa.

Dân quân, tự vệ tham gia trực chiến và phối hợp bảo vệ các khu vực xung quanh.

Mỗi người đứng ở một vị trí khác nhau.

Nhưng tất cả cùng chung một nhiệm vụ:

Không để cây cầu bị tê liệt.

Chú thích ảnh: Trận địa phòng không bảo vệ cầu Long Biên tại khu vực Gia Thượng, Gia Lâm ngày 27/5/1967.
Nguồn ảnh: Báo Quân đội nhân dân, ảnh tư liệu của phóng viên Minh Huệ.

2. Những trận bom nhằm vào Long Biên

Những đợt đánh phá nhằm vào cầu Long Biên diễn ra dữ dội.

Máy bay Mỹ tìm cách phá các nhịp cầu và những trụ cầu quan trọng.

Mỗi lần bom rơi xuống là một lần giao thông đứng trước nguy cơ bị cắt đứt.

Khói đen bốc lên từ khu vực cầu.

Đất đá và thép bị văng tung tóe.

Nhưng sau mỗi trận bom, những người làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông lại xuất hiện.

Họ kiểm tra những nhịp cầu bị hư hỏng.

Đánh giá mức độ an toàn.

Dọn vật cản.

Và khẩn trương chuẩn bị sửa chữa.

Theo tư liệu được VietnamPlus dẫn lại, trong những năm chiến tranh, cầu Long Biên bị ném bom 14 lần, có 9 nhịp cầu bị đánh gục và 4 trụ bị hư hỏng nặng. Nhưng cầu gãy lại được nối, cầu hỏng lại được sửa để duy trì tuyến giao thông.

Cây cầu bị đánh.

Nhưng chưa bao giờ những người giữ cầu chấp nhận bỏ nó.

Chú thích ảnh: Cầu Long Biên bị hư hỏng sau các đợt ném bom của Mỹ trong chiến tranh phá hoại miền Bắc.
Nguồn ảnh: Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, Thông tấn xã Việt Nam và tư liệu lịch sử về cầu Long Biên.

3. Những người đứng dưới làn bom

Một cây cầu dài hơn 1,8 km không thể được bảo vệ chỉ bằng thép.

Phía sau nó là những con người.

Những người lính phòng không đứng bên các khẩu pháo.

Những công nhân cầu đường làm nhiệm vụ sửa chữa.

Những người thợ kiểm tra từng mối nối.

Những lái xe và nhân viên đường sắt tìm cách duy trì vận chuyển.

Có những thời điểm, bom vừa dứt, mọi người đã phải lập tức tiến vào khu vực bị đánh phá.

Không có nhiều thời gian để nghỉ.

Bởi một chiếc cầu bị gián đoạn đồng nghĩa với hàng hóa bị ùn lại.

Và hàng hóa đó đang trên đường đi về phía Nam.

Trong ký ức của bà Ngô Thị Nguyệt, một kỹ sư thuộc Công ty Cầu 5 – Tổng cục Đường sắt, những ngày cuối năm 1972, đầu năm 1973 là những ngày cầu Long Biên bị đánh phá nặng nề. Bà cùng các kỹ sư, thợ sửa cầu và bộ đội phòng không bám trụ dưới bom đạn để sửa từng nhịp cầu và bảo đảm giao thông.

Đó là một cuộc chiến rất đặc biệt.

Người lính bảo vệ cây cầu bằng súng.

Người công nhân bảo vệ cây cầu bằng đôi tay.

Chú thích ảnh: Công nhân và lực lượng kỹ thuật khẩn trương sửa chữa cầu Long Biên sau khi bị bom đánh phá.
Nguồn ảnh: Thông tấn xã Việt Nam và tư liệu lịch sử về sửa chữa cầu Long Biên.

4. Cây cầu gãy – con người nối lại

Có những nhịp cầu bị phá hủy hoàn toàn.

Có những trụ cầu bị hư hỏng.

Nhưng điều đặc biệt là sau mỗi lần cầu bị đánh, phương án khôi phục lại được triển khai gần như ngay lập tức.

Những người thợ phải làm việc trong điều kiện nguy hiểm.

Kiểm tra kết cấu.

Gia cố những phần còn lại.

Dựng lại những đoạn bị phá.

Thay thế những bộ phận không còn khả năng sử dụng.

Và khi chưa thể khôi phục hoàn toàn, các phương án tạm thời được tổ chức để duy trì giao thông.

Đến ngày 28/2/1972, việc sửa chữa những nhịp cầu Long Biên bị bom Mỹ làm hư hại đã hoàn tất; hình ảnh thời điểm ấy được TTXVN ghi lại.

Điều đó cho thấy phía sau một nhịp cầu được nối lại là rất nhiều ngày đêm lao động.

Một lần bom phá.

Một lần con người dựng lại.

Cứ như thế, cây cầu tiếp tục đứng.

Chú thích ảnh: Việc sửa chữa những nhịp cầu Long Biên bị bom Mỹ làm hư hại được hoàn tất ngày 28/2/1972.
Nguồn ảnh: Vũ Hanh/TTXVN, tư liệu được VietnamPlus và các cơ quan báo chí lưu giữ.

5. Những chuyến hàng không được phép dừng

Cầu Long Biên không chỉ cần được sửa.

Nó phải tiếp tục hoạt động.

Bởi phía sau cây cầu là một hệ thống vận tải lớn.

Từng đoàn tàu.

Từng chuyến hàng.

Từng phương tiện vận chuyển.

Tất cả đều phải tìm cách vượt qua sông Hồng để tiếp tục hành trình.

Khi cầu bị đánh phá, các bến phà và tuyến vận tải khác được sử dụng để thay thế trong lúc khắc phục.

Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội ghi nhận khi cầu Long Biên bị đánh sập hai nhịp chính vào tháng 5/1972, các bến phà Chương Dương, Khuyến Lương, Đông Trù được tổ chức để thay thế, bảo đảm xe vận tải qua sông.

Nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là khôi phục cây cầu.

Bởi một tuyến giao thông lâu dài không thể chỉ dựa vào những phương án tạm thời.

Vì thế, Long Biên cứ bị đánh rồi lại được sửa.

Gãy rồi lại nối.

Hư rồi lại dựng.

Những chuyến hàng vẫn phải đi.

Chú thích ảnh: Cầu Long Biên là một tuyến giao thông quan trọng, duy trì vận chuyển trong những năm chiến tranh dù nhiều lần bị đánh phá.
Nguồn ảnh: Tư liệu Thông tấn xã Việt Nam và các tài liệu lưu trữ về cầu Long Biên.

6. Những người giữ lại một cây cầu

Cầu Long Biên hôm nay vẫn đứng đó.

Nhưng nếu nhìn vào những nhịp thép cũ, có thể thấy rõ dấu tích của một thời chiến tranh.

Một phần cầu được phục hồi.

Một số nhịp đã được thay thế.

Nhưng ký ức về những năm tháng bom đạn vẫn còn.

Và khi nhắc đến cây cầu ấy, không thể chỉ nhớ đến những nhịp thép.

Phải nhớ đến những người từng đứng dưới cầu.

Những người lính phòng không.

Những công nhân sửa cầu.

Những kỹ sư.

Những nhân viên đường sắt.

Những người làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông.

Họ đã làm một việc tưởng như rất đơn giản:

Giữ cho cây cầu tiếp tục được sử dụng.

Nhưng trong chiến tranh, đó là một nhiệm vụ sinh tử.

Bởi mỗi ngày cây cầu còn hoạt động là mỗi ngày tuyến vận tải còn được duy trì.

Và mỗi nhịp cầu được nối lại là một lần con người chiến thắng trước sự phá hủy của bom đạn.

Chú thích ảnh: Bộ đội phòng không và lực lượng bảo vệ cầu Long Biên trong những năm chiến tranh phá hoại miền Bắc.
Nguồn ảnh: Báo Quân đội nhân dân và tư liệu lịch sử Hà Nội.

Lời kết

Cầu Long Biên từng bị bom đánh gục nhiều lần.

Nhưng mỗi lần như vậy, phía dưới những nhịp thép lại xuất hiện những con người.

Họ sửa.

Họ dựng.

Họ nối.

Họ bảo vệ.

Có người làm việc dưới tiếng bom.

Có người đứng bên khẩu pháo.

Có người trèo lên những nhịp cầu bị hỏng để kiểm tra từng bộ phận.

Có người thức trắng đêm để khôi phục giao thông.

Họ không có một chiến thắng được gọi bằng tên riêng.

Nhưng chính họ đã góp phần giữ cho một cây cầu tiếp tục hoạt động giữa những năm tháng khốc liệt nhất của Hà Nội.

Cầu có thể gãy.

Nhưng con người đã nối lại.

Cầu Long Biên vì thế không chỉ là một công trình thép.

Nó là chứng nhân của chiến tranh, và cũng là chứng nhân cho sự bền bỉ của những con người đã giữ nó đứng vững.

Hơn nửa thế kỷ sau, mỗi nhịp cầu còn lại vẫn như kể lại một câu chuyện:

Có những cây cầu được xây bằng thép.

Nhưng để đứng vững qua chiến tranh, nó còn được giữ bằng mồ hôi, lòng can đảm và sự hy sinh của con người.

Cầu Long Biên hôm nay vẫn vắt qua sông Hồng – mang trên những nhịp thép dấu tích của một thời chiến tranh và ký ức về những người đã giữ cho cây cầu huyết mạch không bị đứt.
Nguồn ảnh: Tư liệu Thông tấn xã Việt Nam và các tài liệu lưu trữ về cầu Long Biên.