Câu nói tạc vào sử xanh và khí tiết "Làm ma nước Nam" của Bảo Nghĩa Vương

Đầu năm 1285, đế quốc Nguyên Mông huy động 50 vạn đại quân ồ ạt tràn sang xâm lược nước ta lần thứ hai. Với thế giặc mạnh như chẻ tre, quân đội nhà Trần buộc phải rút lui chiến lược để bảo toàn lực lượng. Trong cuộc triệt thoái vô cùng căng thẳng ấy, để bảo vệ sự an toàn tuyệt đối cho hai vua Trần và Quốc công Tiết chế Trần Hưng Đạo rút về hướng biển, một viên tướng trẻ đã được giao phó trọng trách "chặn hậu" tại bãi Thiên Mạc (khu vực bãi bồi sông Hồng, nay thuộc tỉnh Hưng Yên). Viên tướng ấy là Bảo Nghĩa Vương Trần Bình Trọng.

Năm ấy, Trần Bình Trọng mới vừa 26 tuổi. Nhận lệnh tử thủ, ông cùng một toán quân nhỏ đã kiên cường bày trận, nghênh chiến với lực lượng đông đảo của tướng giặc Thoát Hoan. Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt. Dù đã chiến đấu đến chút sức lực cuối cùng, gây cho giặc nhiều tổn thất, nhưng do chênh lệch lực lượng quá lớn, Trần Bình Trọng bị quân Nguyên Mông bắt sống.

Bắt được viên tướng thống lĩnh của quân Trần, Thoát Hoan vô cùng mừng rỡ. Biết Trần Bình Trọng là một nhân tài kiệt xuất lại mang tước vương, giặc dùng đủ mọi thủ đoạn từ đe dọa, tra tấn đến dụ dỗ êm ái hòng moi móc thông tin về nơi ẩn náu của vua Trần. Tuy nhiên, Trần Bình Trọng nhất quyết không khai nửa lời.

Bất lực trước sự cứng rắn của ông, tướng giặc quyết định dùng nước cờ cuối cùng là quyền lực và danh vọng. Chúng ướm hỏi: "Tướng quân có muốn làm vương đất Bắc không?" (Ý nói nếu đầu hàng sẽ được phong tước Vương ở phương Bắc, hưởng vinh hoa phú quý tột bậc).

Giữa vòng vây của gươm đao sáng loáng, Trần Bình Trọng đã ngẩng cao đầu, nhìn thẳng vào mặt kẻ thù và dõng dạc thét lên: "Ta thà làm ma nước Nam, chứ không thèm làm vương đất Bắc". Câu nói khảng khái, đanh thép ấy như một nhát gươm vô hình chém thẳng vào dã tâm xâm lược của kẻ thù. Biết không thể nào khuất phục được con người mang khí phách dời non lấp biển này, ngày 21 tháng Giêng năm Ất Dậu (26 tháng 2 năm 1285), quân giặc đã đem ông ra sát hại. Bảo Nghĩa Vương Trần Bình Trọng ngã xuống khi tuổi đời đang ở độ rực rỡ nhất: 26 tuổi.

Sự hy sinh của ông đã đổi lấy sự an toàn cho cơ đồ nhà Trần, tạo tiền đề để quân dân Đại Việt tổ chức phản công quét sạch 50 vạn quân thù. Lời tuyên ngôn "Thà làm ma nước Nam" của Trần Bình Trọng đã trở thành biểu tượng tột đỉnh của lòng tự tôn dân tộc và khí tiết của người Việt. Hơn bảy thế kỷ đã trôi qua, câu nói ấy vẫn văng vẳng như một bản hùng ca nhắc nhở thế hệ hôm nay. Giữa cuộc sống hiện đại với muôn vàn cám dỗ về vật chất, danh vọng, bài học từ người tướng trẻ năm xưa vẫn giữ nguyên giá trị cốt lõi. Sự dũng cảm của thanh niên thời đại mới chính là bản lĩnh giữ gìn phẩm giá, không đánh mất mình trước những lợi ích cá nhân ích kỷ, và luôn biết tự hào về cội nguồn dân tộc. Mang trong mình khí tiết Đại Việt, những người trẻ hôm nay cần dùng trí tuệ và sự chính trực để khẳng định vị thế của bản thân và xây dựng đất nước đàng hoàng, phồn vinh.